ଦଧୀଚି ଓ କ୍ଷୁପଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଚଳିଥିଲା। ଦଧୀଚିଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଓ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇଯିବାକୁ ଦେଖି, କ୍ଷୁପ ପୁଣିଥରେ ସମସ୍ତ ଦିଗରୁ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅନେକ ଅସ୍ତ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏହା ସମୟରେ ଅମର ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସହାୟତା କରିବାକୁ ଆସିଲେ, କାରଣ ସବୁଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବତାମାନେ ଏକାକି ଦଧୀଚିଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ। ଦଧୀଚି ଏକ ମୁଠି କୁଶ ଗ୍ରହଣ କରି, ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବଜ୍ର ଅସ୍ଥି ତିଆରି କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ସ୍ବାମୀତ୍ୱ ରଖିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିଶୂଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଜ୍ୱଳମାନ ଥିଲା ଓ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ଦାହ କରିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗିତ ଅସ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ତ୍ରିଶୂଳକୁ ନମସ୍କାର କରିଥିଲେ। ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଭଙ୍ଗ ହୋଇଯିବା ପରେ ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ। ଏହା ପରେ ପୁନି, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ଶ୍ରୀହରି ବିଷ୍ଣୁ, ତାଙ୍କ ଦେହରୁ ଅନେକ ଦିବ୍ୟ ସେନା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ସେଉଁଠି ତାଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦଧୀଚି, ସେମାନେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ କ୍ଷଣମାତ୍ରରେ ଦାହ କରିଦେଲେ। ତାପରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ, ହରି ସାର୍ବଭୌମ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେଇ ସମୟରେ ଦଧୀଚି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେଇ ରୂପକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଲେ। ସେଉଁଠି ସେ ଦେବତାମାନେ, ରୁଦ୍ରମାନେ ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦେଖିଲେ। ଏହି ସାର୍ବଭୌମ ଦେହ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅଣ୍ଡ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଦେଖି ଚ୍ୟବନ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ହେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଚ୍ୟବନ ମହାମୁନି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରି କହିଲେ: “ମହାବଳୀ, ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ଦୃଶ୍ୟମାନ ଜଗତ୍ ମିଥ୍ୟା; ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜ୍ଞାନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବୋଧ। ମୋ ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍, ତୁମେ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ର ଅଛନ୍ତି; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି।” ଏପରି ଉପଦେଶ ଦେଇ, ମୁନି ତାଙ୍କ ଦେହରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ଦେଖାଇଲେ, ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଏହି ମାୟା ଦ୍ୱାରା, କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତି, କିମ୍ବା ଦ୍ରବ୍ୟଶକ୍ତି, କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ସବୁ ଘଟୁଛି କି?” ତେଣୁ, ମୁନି କହିଲେ: “ଏହି ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ଯୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉ।” ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଓ ତାଙ୍କ ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଦେଖି, ଦେବତାମାନେ ପୁନିଥରେ ଭୟରେ ପଳାଇଗଲେ। କିନ୍ତୁ ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ନାୟକ, ପଦ୍ମଜନ୍ମା ବ୍ରହ୍ମା, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ, ଯିଏ ନିଷ୍ପ୍ରଭ ହୋଇ ଦଢ଼ିଚିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶ୍ରୀବିଷ୍ଣୁ ମହାମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଦୁଃଖିତ ରାଜା କ୍ଷୁପ, ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପାଖରେ କ୍ଷମା ଚାହିଲେ: “ଦଧୀଚି, ମୋର ଅଜ୍ଞାନରେ ଯାହା ଘଟିଛି, ତାହାକୁ ମାନ୍ୟ କର। ତୁମେ ରୁଦ୍ର ଭକ୍ତ, ତୁମ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ କ’ଣ?” “ଦୟା କର, ପରମେଶ୍ୱର; ଦୁଷ୍ଟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭକ୍ତି ଦୁର୍ଲଭ। ମୋ ପରି ନିମ୍ନ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନେ ଭିତରେ ଭକ୍ତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଲଭ।” ଦଧୀଚି, ତାଙ୍କ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଓ ଗ୍ରହଣ କରି, କ୍ଷୁପ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଦେବତାମାନେ ଉପରେ ଶାପ ଦେଲେ: “ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧାଗ୍ନିରେ ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ମହାମୁନିମାନେ ବିଷ୍ଣୁ ସହିତ ନଶ୍ଟ ହେଉ।” ଏହିପରି ଶାପ ଦେଇ, ଦଧୀଚି ଦକ୍ଷଙ୍କ ଶୁଭ ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳୀରେ କ୍ଷୁପଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ: “ହେ ରାଜା, ଦେବତାମାନେ ରାଜାମାନେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଗଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ହେବାଉଚିତ୍, କିନ୍ତୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକାଉଁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟଶୀଳ।” ଏପରି କହି, ଦଧୀଚି ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ରାଜା ତାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି ନିଜ ଗୃହକୁ ଫେରିଗଲେ। ସେଠାରେ ଏହି ସ୍ଥାନ ପବିତ୍ର ତୀର୍ଥ ହେଲା, ଯାହାକୁ “ସ୍ଥାନେଶ୍ୱର” ବୋଲି ଡାକାଯାଏ; ଯେଉଁଠି ପହଁଚେ, ସେ ଶିବଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ଲାଭ କରେ। ଏଭଳି ଭାବେ କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ବିବାଦ କଥା, ଦଧୀଚି ଓ ଭବଙ୍କ ମହିମା କଥା ଅପ୍ରମେୟ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହେଲା। ଯେଉଁଠି ଏହି ଦିବ୍ୟ ବିବାଦ କଥା ପଢ଼ିବେ, ସେ ଅକାଳମୃତ୍ୟୁ ଜୟ କରି, ଶରୀର ପରିତ୍ୟାଗ ପରେ ବ୍ରହ୍ମାଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତି କରିବେ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ କଥା ପଢ଼ି ଯେଉଁଠି ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ, ସେ ମୃତ୍ୟୁ ଭୟରୁ ମୁକ୍ତ ଓ ସଦା ବିଜୟୀ ହେବେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା: “ତୁମେ କିପରି ମହାଦେବ, ଉମାପତିଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ କରିଥିଲ? ସେଇ ସମସ୍ତ କଥା ମୋତେ କହ, ହେ ପ୍ରଭୁ।” ମୋର ପିତା ଶିଳାଦ, ମହାମୁନି, ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠିନ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ତିନି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଅନ୍ଧ ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ବଜ୍ରଧାରୀ ପ୍ରଭୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ, ଶିଳାଦଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ପ୍ରସନ୍ନ, ତୁମେ ବର ଚାହ।” ତାପରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ସହିତ ହଜାର ଚକ୍ଷୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ମୁନି ହସ୍ତ ଯୋଗ କରି ହରିଙ୍କୁ କହିଲେ: “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଦେବଶତ୍ରୁ ନାଶକ, ମୁଁ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଚାହେଁ, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ, ଏବଂ ଅମୃତ୍ୟୁ।” ତେବେ, ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠ, ମୁଁ ତୁମକୁ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଦେବି, ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛି, ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁଶୀଳ; ଅନ୍ୟଥା ଏମିତି ପୁତ୍ର ଦେବିନାହିଁ, କାରଣ ଅମୃତ୍ୟୁ ତ କେହି ନୁହେଁ। ଏଠି ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଏମିତି ପୁତ୍ର ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ—ଯିଏ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ ଓ ଅମୃତ୍ୟୁ। ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ ତ ତାଁଠାରୁ କମ୍। ସେଇ ଦେବତା ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ଅମୃତ୍ୟୁ ନୁହଁନ୍ତି, ନ ମହେଶ୍ୱର ନିଜେ; ସେ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇଛନ୍ତି, ଅତ୍ୟନ୍ତ ତେଜସ୍ବୀ, ଅଣ୍ଡଜ ଓ ପଦ୍ମଯୋନି। ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଭବାନୀଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିତ, ତାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପରାର୍ଦ୍ଧ ପରିମାଣ ଥିବା କୁହାଯାଏ। ଏହି ତିନି ଲୋକରେ ଯେତେ ଦିନ ଚଳିଗଲା, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି କଳ୍ପର ଆୟୁଷ୍ୟ; ଏହିପରି ଆୟୁଷ୍ୟ ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଛି।