ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ଷୁପ ରାଜାଙ୍କ ବିଜୟ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଜନାର୍ଦନଙ୍କୁ ସମ୍ମତି ଦେଲେ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇଥିଲେ । ପ୍ରଭୁ ଏବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ନିଜ ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଗାଧ ଭକ୍ତି ସହିତ ମହାଋଷି ଦଧୀଚିଙ୍କ ପାଖରେ ଗଲେ, ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି ଏବଂ ଜଗତ୍ଗୁରୁ ଭାବେ କହିଲେ— “ହେ ଦଧୀଚି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମହାନ, ତୁମେ ସଦା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଉପାସନାରେ ଲଗ୍ନ; ମୁଁ ତୁମ ପାଖରେ ଏକ ଵର ଚାହୁଁଛି, ମୋତେ ଏହି ଵର ଦିଅ।” ତାହା ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି, ଦଧୀଚି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ କ’ଣ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭୟ କରେ ନାହିଁ। ଆପଣ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି, ହେ ଜନାର୍ଦନ; ଆପଣ ହେଉଛନ୍ତି ଭୂତ, ଭବିଷ୍ୟତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାଥ। ରୁଦ୍ରଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ସବୁ ଜାଣେ; ଏହି ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ଛାଡ଼ନ୍ତୁ, ହେ ଦୃଢ଼ଚିତ୍ତ। ଆପଣଙ୍କୁ କ୍ଷୁପ ଉପାସନା କରିଛନ୍ତି, ହେ ମଧୁସୂଦନ। ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣଙ୍କର ଭକ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ଆପଣଙ୍କର ଆସକ୍ତି; ଏହି ଭକ୍ତି ଆପଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ମଧ୍ୟ। ଯଦି ମୋ ମନରେ କିଛି ଭୟ ରହିଥାଏ, ଆପଣ ମୋତେ ସତ୍ୟଭାବେ କହନ୍ତୁ, ହେ କମଳନୟନ। ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି—ମୋତେ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ, ମୁଁ ଏହି ସଂସାରରେ କୌଣସି ଦେବ, ଦାନବ କିମ୍ବା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ।” ଦଧୀଚିଙ୍କ ଏହି ଉତ୍ତର ଶୁଣି, ଜନାର୍ଦନ ତାଙ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୂପ ତ୍ୟାଗ କରି ସ୍ୱରୂପରେ ହସି କହିଲେ, “ହେ ଦଧୀଚି, ତୁମ ପାଇଁ କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ; ତୁମେ ପ୍ରଭୁଉପାସନାରେ ଲଗ୍ନ ଓ ସର୍ବଜ୍ଞ। କେବଳ ଏକଥର କୁହ, ‘ମୁଁ ଭୟଭିତ’—ମୁଁ ତୁମକୁ ପ୍ରଣାମ କରେ। ମୋ ଆଜ୍ଞାରେ, ଏହି କଥା କ୍ଷୁପଙ୍କ ସଭାରେ କୁହ।” ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଏହି ସମ୍ମତି ଭରା କଥା ସତ୍ୟ ଶୁଣି ବି ଦଧୀଚି ନିଜ ଦୃଢ଼ତାରେ ଅଟୁଟ ରହିଲେ—“ମୁଁ ଭୟ କରେ ନାହିଁ।” ସେ କହିଲେ, “ଦେବାଦିଦେବ ଶମ୍ଭୁଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ, ପିନାକଧାରୀ ଶର୍ବ, ଶଙ୍କରଙ୍କ କୃପାରେ, ମୁଁ ମହାଋଷି ଏବଂ ସର୍ବଜ୍ଞ।” ଏହା ଶୁଣି, ହରି କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଉଠାଇ ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଦହିବା ପ୍ରସ୍ତୁତି ନେଲେ; କିନ୍ତୁ ଦଧୀଚିଙ୍କ ଶକ୍ତି ପାଇଁ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରର ଟିପ୍ ଭୋଦ୍ଧି ହୋଇଗଲା, ସେହିଠାରେ କ୍ଷୁପ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଚକ୍ରଧାରୀ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦଧୀଚି ହସି କହିଲେ—“ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ର ଯାହାକୁ ଆପଣ ବହୁ କଷ୍ଟରେ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏହା ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏହି ମଙ୍ଗଳମୟ ଚକ୍ର ମୋତେ କିଛି କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ; ତେଣୁ, ଆପଣ ବ୍ରହ୍ମାଦି ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଦ୍ୱାରା ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।” ଏହିପରି ଦଧୀଚିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି ବିଷ୍ଣୁ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଆହ୍ୱାନ କଲେ। ତାପରେ ଅମର ଦେବତାମାନେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସହଯୋଗ କରି, ଏକା ଦଧୀଚିଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଯାଇଲେ। ଦଧୀଚି କୁଶ ଗଛ ଧରି ଭବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅଜୟ ବଜ୍ର ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ। ଏକ ଦିବ୍ୟ ତ୍ରିଶୂଳ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲା, ଯାହା ସୃଷ୍ଟିନାଶକ ଅଗ୍ନି ପରି ଦେବତାମାନେ ଦହିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲା। ଇନ୍ଦ୍ର, ନାରାୟଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କ ତ୍ୟାଗିତ ଅସ୍ତ୍ରମାନେ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଦେବତାମାନେ ନିଜ ଶକ୍ତି ହରାଇ ଭୟରେ ପଳାଇଲେ। ତାପରେ ପରମପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ନିଜ ଦେହରୁ ଶତ-ଶତ ଦିବ୍ୟ ସେନା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦଧୀଚି ସେମାନଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଦହିଦେଲେ। ଚମତ୍କାର ଦେଖାଇବା ପାଇଁ, ହରି ବିଶ୍ୱରୂପ ଧାରଣ କଲେ ଏବଂ ଦଧୀଚି ସେହି ରୂପକୁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଦେଖିଲେ। ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବତା, ରୁଦ୍ର ଓ ତାଙ୍କ ଗଣମାନେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ବିଶ୍ୱରୂପ ଦେହରେ ଅନେକ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଚ୍ୟବନ ମହାର୍ଷି ଏହି ସବୁ ଦେଖି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ଜଳ ଛିଟି ଦେଲେ ଏବଂ କହିଲେ—“ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତୁ, ହେ ମଧୁସୂଦନ; ଏହି ସବୁ ଦୃଶ୍ୟ ମାୟାମୟ। ହଜାର ଧରଣର ଜ୍ଞାନ ଅବୁଧାରଣୀୟ। ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ମୋ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖ, ନିଜେ ମଧ୍ୟ ଦେଖ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ରୁଦ୍ରକୁ ମଧ୍ୟ ଦେଖ; ମୁଁ ତୁମକୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଉଛି।” ଏହିପରି କହି, ଦଧୀଚି ନିଜ ଦେହରେ ସମସ୍ତକୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ ଏବଂ ହରିଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ସବୁ ମାୟା ଦ୍ୱାରା, ମନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିରେ, ବସ୍ତୁ ଶକ୍ତିରେ, କିମ୍ବା ଧ୍ୟାନ ଶକ୍ତିରେ ହେଉଛି କି?” ତେଣୁ, ଏହି ମାୟାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଏହି ଚମତ୍କାର ଦେଖି ଓ ଶୁଣି, ଦେବତାମାନେ ପୁନିଥରେ ପଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ପଦ୍ମଯୋନି ବ୍ରହ୍ମା, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ରୋକିଲେ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବିଷ୍ଣୁ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ। କ୍ଷୁପ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ, ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଦୃତଗତିରେ ପ୍ରଣାମ କଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ କହିଲେ—“ଦଧୀଚି, ମୋତେ ଖ୍ଷମା କରନ୍ତୁ; ମୋ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ହୋଇଛି, ତାହା ଅଜ୍ଞାନତାରୁ। ଆପଣ ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ, ଆପଣଙ୍କ ପାଇଁ ବିଷ୍ଣୁ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ କ’ଣ ଅର୍ଥ?