ସମସ୍ତ ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ, ଏହି ଜଗତର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ ଭଳି, ଜନ୍ମ ସମୟରେ ନିର୍ବସନ୍ତ, ଅର୍ଥାତ୍ କପଡ଼ା ବିନା ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠି ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇନାହିଁ, ସେଉଁଠି କପଡ଼ା ପିନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ନଗ୍ନତା ଅଛି; ଯେଉଁଠି ସ୍ୱ-ନିୟମ ରହିଛି, ସେଉଁଠି ପ୍ରକୃତ ସୁରକ୍ଷା ଅଛି—କପଡ଼ା କେବଳ ଦେହର ଆଚ୍ଛାଦନ ନୁହେଁ। ଧୈର୍ୟ, ଦୃଢତା, ଅହିଂସା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରକ୍ତି, ଓ ମାନ-ଅପମାନରେ ସମଦୃଷ୍ଟି—ଏହିଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଚ୍ଛାଦନ। ଯେଉଁଠି ଜଣେ ଭକ୍ତ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଭାବକୁ ମନରେ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ଯଦି ଅନେକ ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ମଧ୍ୟ କରିଥିବେ, ତଥାପି ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଭସ୍ମ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦୁଷ୍କର୍ମକୁ ଦହିଦିଏ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ଏକ ଅରଣ୍ୟକୁ ଦହିଦିଏ। ତେଣୁ, ଏହି ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ ଯେଉଁଠି ଦୈନିକ ତିନିଥର କରାଯାଏ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଏକତ୍ର କରି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଗଣେଶଙ୍କ ମାର୍ଗକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରାଯାଏ। ମହାଦେବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିବା, ତାଙ୍କ ଲୀଳାର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୀନ ଭକ୍ତମାନେ ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଅମରତ୍ୱ ଲାଭ କରନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗ ଅନୁସରଣ କରି, ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଣୁତ୍ୱ, ଗୁରୁତ୍ୱ, ଲଘୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି ଶକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି। ଏହି ଶ୍ମଶାନ ମାର୍ଗରେ ଯାଇଥିବାମାନେ ଇଚ୍ଛା, କାମନା, ସଂକଳ୍ପ ଓ ମନୋଭାବ ଦ୍ୱାରା ଯାହା ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି; ଏହିପରି ସିଦ୍ଧି ମିଳେ। ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କାମିକ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ ଲାଭ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ଯିଏ ଅହଂକାର, ମୋହ, ଆସକ୍ତି ଓ ତମୋଗୁଣ ଦୋଷରୁ ମୁକ୍ତ, ସେ ଏହି ପରମ ମାର୍ଗକୁ ଜାଣି, ସଦା ପଶୁପତି ଯୋଗରେ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ। ଯିଏ ଶୁଦ୍ଧ, ନିୟମିତ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାବାନ୍, ସେ ଏହି ପାଶୁପତ ବ୍ରତକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପାଠ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ ନଶ୍ଟ ହୁଏ। ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମାମାନେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ସିରୋମଣି ଦ୍ୱିଜମାନେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଦେହ ଅଲଙ୍କୃତ କରି, କାମନା ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ଯୁଗାନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଶିବଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ବସିଥିଲେ। ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଦେହରେ ଦୌର୍ଲଭ୍ୟ କିମ୍ବା ଅଶୁଦ୍ଧ ଦେଖାଯାଉଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଆକୃତି ଅଛି, ସେମାନେ କଦାପି ଉପେକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେମାନେ ମହାଯୋଗୀ ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହା ବିଷୟରେ ଅଧିକ କଥା କହିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନେ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଉପାୟରେ ଶିବଙ୍କ ପରି ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ଏହିପରି, ଅଶୁଦ୍ଧ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଭବଙ୍କ ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ଏହି ଜଗତରେ ରୁଦ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ ଯେଉଁମାନେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, ଜଟାଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡନ, ନଗ୍ନ କିମ୍ବା ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିର, ସେମାନେ ମନ, ବାଣୀ ଓ କ୍ରିୟାରେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ଦଧୀଚି କିପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାଙ୍କ ନାୟକ ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ପଦଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁପ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ? ଦଧୀଚି କିପରି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରି ବଜ୍ର ସ୍ଥିତି ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏହି କଥା ଶୈଳାଦିଙ୍କୁ କହିବା ଉଚିତ। କ୍ଷୁପ ନାମକ ଏକ ରାଜା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଓ ତେଜସ୍ୱୀ ଥିଲେ, ସେ ଦଧୀଚି ଋଷିଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ କରିଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରୁ କିଏ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ନେଇ ବିବାଦ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଜଗତରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ତାପରେ, ରାଜା କ୍ଷୁପ ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳଙ୍କ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ—ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ, ନିରୃତି, ଭାରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଧନଦ ଭାବେ ଦେଖାଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ପ୍ରଭୁ—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ—ମୋତେ କଦାପି ଅସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।” ଏହିପରି ଶୁଣି, ଦଧୀଚି ଏହି ଜ୍ଞାନକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଦଧୀଚି, ଚ୍ୟାବନି ଓ ଉଗ୍ର—ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏକ ବୃକ୍ଷକୁ ମୁଣ୍ଡରେ ଆଘାତ କଲେ। ଦଧୀଚି ବାମ ହାତରେ ଘୁଞ୍ଚିଲେ, ଏବଂ କ୍ଷୁପ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଦଧୀଚିଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ। ପୂର୍ବକାଳରେ, ବ୍ରହ୍ମା ଲୋକରେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଭୂକ୍ଷା ଦ୍ୱାରା ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ; ବଜ୍ର ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ସେ ଇଚ୍ଛାରେ ମାନବ ହୋଇ ରାଜ୍ୟପାଳନ କଲେ; ଏହିପରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଜୟ କଲେ। ଯେପରି ବଜ୍ରଧାରୀ ଦେବତା ତେଜ ଓ ତମୋଗୁଣରେ ପୃଥିବୀକୁ ପତିତ ହେଲେ, ସେପରି ଦଧୀଚି ବଜ୍ର ଆଘାତରେ ଭୂମିରେ ପତିତ ହେଲେ। ସେତେବେଳେ, ଦୁଃଖରେ ଦଧୀଚି ଭାର୍ଗବ ଶୁକ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ; ଶୁକ୍ର ଯୋଗ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଆସି, ଦଧୀଚିଙ୍କ ଶରୀରକୁ ପୁନଃ ପୂର୍ବବତ୍ ଚିକିତ୍ସା କଲେ। ଦଧୀଚିଙ୍କୁ କହିଲେ, “ହେ ଦଧୀଚି, ତୁମେ ଦେବତାଙ୍କ ଦେବତା, ଉମାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଯାହାଙ୍କୁ ପୂଜନ୍ତି, ସେ ନିର୍ମଳ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କର; ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କ କୃପାରେ ଅଜୟ ହୁଅ। ଏହି ମୃତ୍ୟୁରୁ ଉଦ୍ଧାର ମୋତେ ମିଳିଛି। ଏଠାରେ ଶିବ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁର କୌଣସି ଭୟ ନାହିଁ; ଏହି ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ଉଦ୍ଧାର ମୁଁ ତୁମକୁ କହୁଛି।” “ଆମେ ତ୍ରୟମ୍ବକ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରୁଛୁ, ଯିଏ ତିନି ଲୋକର ପିତା, ତିନି ଭାଗର ଅଧିପତି, ତିନି ଗୁଣର ମହାପ୍ରଭୁ। ତିନି ତତ୍ତ୍ୱ, ତିନି ଅଗ୍ନି, ତିନି ପ୍ରକୃତିର ସ୍ୱାମୀ, ତିନି ବେଦ ତାଙ୍କର ରୂପ; ସେ ମହାଦେବ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ପୋଷଣ ବଢ଼ାଇଥିବା। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ, ତିନି ଗୁଣ, ପ୍ରକୃତି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଓ ଦେବତାମାନେ—ସବୁଠି ତାଙ୍କର ବ୍ୟାପ୍ତି।