ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ଏହି ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ହୋଇଯାଏ । ଭସ୍ମର ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ଏହାକୁ ଜୀବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଛିଟିଯାଏ । ଯେଉଁଠି ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର କରି, ତିନି ଜନ୍ମ ଯାଏଁ ଜୀବନ ଯାପନ କରେ, ସେମାନେ ମୋର ଭସ୍ମ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଯାହା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୁଏ, ତାହାକୁ "ଭସ୍ମ" କୁହାଯାଏ, ଯାହା ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଇଛି; ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ପାପ ଦଗ୍ଧ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ "ଭସ୍ମ" କୁହାଯାଏ । ପୂର୍ବଜମାନେ ତାପ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି, ଦେବତାମାନେ ସୋମରୁ ଜନ୍ମିତ; ସମସ୍ତ ଚରାଚର ଜଗତ୍ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ତତ୍ତ୍ୱରେ ଅଛି । ମୁଁ ଅଗ୍ନି, ବଡ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାର ଧାରକ; ସୋମ ହେଉଛନ୍ତି ଏହି ମହା ଅମ୍ବିକା । ମୁଁ ନିଜେ ଅଗ୍ନି ଓ ସୋମ ତତ୍ତ୍ୱ, ଏବଂ ମୁଁ ସ୍ୱୟଂ ପୁରୁଷ । ଏହିପରି, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ମନୁଷ୍ୟମାନେ, ଭସ୍ମକୁ ମୋର ଶକ୍ତି ବୋଲି ଜାଣନ୍ତୁ; ମୁଁ ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ରୂପ ଏହି ଭସ୍ମରେ ଧାରଣ କରିଥାଏ, ଏହିପରି ଏହା ଅବିଚଳିତ ରହିଥାଏ । ଏହି ସମୟରୁ, ଜଗତର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓ ଅପମଙ୍ଗଳ ଅଟକାଇବାକୁ, ଭସ୍ମକୁ ରକ୍ଷା ସ୍ୱରୂପ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ; ଜନ୍ମନ୍ତରେ ଜନ୍ମିଥିବା ନାରୀମାନଙ୍କ ଘରରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ । ଯେଉଁମାନେ ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରି ମନକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରନ୍ତି, କ୍ରୋଧ ଓ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ବଶ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋ ପାଖକୁ ଆସି ଆଉ କଦାପି ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ । ପଶୁପତ ଦୀକ୍ଷା ଓ କପିଳ ଯୋଗ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା; ଏହି ପଶୁପତ ଦୀକ୍ଷା ପୂର୍ବେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ଏହା ଅପୂର୍ବ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଶ୍ରମବାସୀମାନେ ପରେ ସ୍ୱୟଂଭୂଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲେ; ଏହି ସୃଷ୍ଟି ମୋ ଦ୍ୱାରା ଲଜ୍ଜା, ମୋହ ଓ ଭୟର ଆଧାରରେ ହେଉଛି । ଦେବତା ଓ ଋଷିମାନେ ନିର୍ବସ୍ତ୍ର ଜନ୍ମିଥାନ୍ତି, ଏହିପରି ସମସ୍ତ ମନୁଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ବସ୍ତ୍ର ବିନା ଜନ୍ମିଥାନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଉପରେ ବଶ ନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଲେ ମଧ୍ୟ ନଗ୍ନ; କିନ୍ତୁ ଯେଉଁମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ସଂୟମ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସତ୍ୟରେ ସୁରକ୍ଷିତ, ବସ୍ତ୍ର ଏଠାରେ କାରଣ ନୁହେଁ । ଧୈର୍ୟ, ଅଟୁଟ ନିଷ୍ଠା, ଅହିଂସା, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅସଙ୍ଗତା, ସମ୍ମାନ ଓ ଅପମାନ ପ୍ରତି ସମଦୃଷ୍ଟି—ଏହି ସବୁ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆବରଣ । ଯେଉଁମାନେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ ମନରେ ଭବଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ଏବଂ ହଜାର ଅନୁଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁଠି ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରାଯାଏ—ଭସ୍ମ ସେହି ସମସ୍ତ କୁ ଦଗ୍ଧ କରେ, ଯେପରି ଅଗ୍ନି ତାର ଉଜ୍ୱଳତାରେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ । ତେଣୁ, ଯିଏ ଦିନେ ତିନିଥର ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରେ, ସେ ସଉଦ୍ଧା ଏହି ପଥରେ ଅଗ୍ରସର ହୁଏ । ଭସ୍ମ ସ୍ନାନ କରି ଯିଏ ଯାଏ, ସେ ଗଣେଶଙ୍କ ପଥକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ଏକତ୍ର କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରେ । ଯେଉଁମାନେ ମହାଦେବଙ୍କ ଲୀଳାର ତତ୍ତ୍ୱରେ ଲୀନ ହୋଇ ଧ୍ୟାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଉତ୍ତର ମାର୍ଗରେ ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି । ଯେଉଁମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ମାର୍ଗ ଗ୍ରହଣ କରି ଶ୍ମଶାନକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେମାନେ ଅଣୁତ୍ବ, ଗୁରୁତ୍ବ, ଲଘୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି ଶକ୍ତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି । ଇଚ୍ଛା, କାମନା, ସଙ୍କଳ୍ପ ଓ ମନେ ଭାବିଲେ ସବୁ ପ୍ରାପ୍ତି ଶକ୍ତି ଏହିପରି ଶ୍ମଶାନ ଚରଣ କରିଥିବାମାନେ ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି; ଏହିପରି ଅଣୁତ୍ୱ, ଗୁରୁତ୍ୱ, ଲଘୁତ୍ୱ ଓ ପ୍ରାପ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅଛି । ଏପରି ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାମାନେ କାମିକ ବ୍ରତ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଈଶ୍ୱରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ଉଜ୍ୱଳତା ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇଥିଲା । ଯେଉଁମାନେ ଅହଂକାର, ମୋହ, ଆସକ୍ତି ଓ ଅନ୍ଧକାର ଦୋଷ ରହିତ, ସେମାନେ ଏହି ପରମ ପଥକୁ ଜାଣି, ପଶୁପତି ଯୋଗରେ ନିତ୍ୟ ଲିନ ରହିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁମାନେ ଶୁଦ୍ଧ, ସଂୟମୀ ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁ ହୋଇ, ଏହି ପଶୁପତି ଦୀକ୍ଷାକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ପାଠ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ପାପ ନାଶ କରନ୍ତି । ଏହିପରି ଶୁଦ୍ଧ ଆତ୍ମା ଥିଲେ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରନ୍ତି; ବସିଷ୍ଠ ଓ ଅନ୍ୟ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶିବ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ବେତ ଭସ୍ମ ଲଗାଇ, କାମନା ରହିତ ଥିଲେ, ଯୁଗ ଶେଷରେ ରୁଦ୍ର ଲୋକରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଏହିପରି, ଯେଉଁମାନେ ଅଙ୍ଗବିକଳ ବା ଦେଖିବାକୁ ଅଶୁଦ୍ଧ, କିନ୍ତୁ ଆକୃତି ଅଛି, ସେମାନେ କଦାପି ଉପେକ୍ଷିତ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ସେମାନେ ସଦା ମହାଯୋଗୀ ଭାବରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ । କଣ ଅଧିକ କହିବି? ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ପୂଜିତ ହେବା ଉଚିତ, ଯେପରି ଶିବାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଏହି ନେଇ କୌଣସି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ଅପବିତ୍ର ଥିବା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସେମାନେ ଭବଙ୍କ ଭକ୍ତ, ସେମାନେ ଦଧୀଚିଙ୍କ ପରି ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ, ଯିଏ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତିଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ । ଏହିପରି, ଏହି ଜଗତରେ ନାରାୟଣ ମଧ୍ୟ ରୁଦ୍ର ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ; ତେଣୁ, ଯେଉଁମାନେ ଭସ୍ମ ଲଗାଇଥାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରୟାସରେ ସମ୍ମାନ କରିବା ଉଚିତ । ଯେଉଁମାନେ ଜଟା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ମଣ୍ଡିତ, ନଗ୍ନ ବା ବିଭିନ୍ନ ଆକୃତିରେ ଅଛନ୍ତି, ସେମାନେ ସଦା ଶିବଙ୍କ ପରି ଚିନ୍ତା, କଥା ଓ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସମ୍ମାନିତ ହେବା ଉଚିତ । ଏହା ପରେ, ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା—ଦଧୀଚି କିପରି ଧର୍ମାତ୍ମା, ଯୁଦ୍ଧରେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ଜନାର୍ଦ୍ଦନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଚରଣ ଦ୍ୱାରା କ୍ଷୁପ ରାଜାଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ? ଏହି ମହାତ୍ମା ଦଧୀଚି କିପରି ମହାଦେବଙ୍କଠାରୁ ବଜ୍ର ଅବସ୍ଥା ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ? ଏହା ତୁମେ ଶୈଳାଦି, ଯେପରି ତୁମେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ, କହିବା ଉଚିତ । କ୍ଷୁପ ନାମକ ଏକ ରାଜା, ଯିଏ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଓ ମହା ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଥିଲେ, ସେ ଦଧୀଚି ଋଷିଙ୍କ ମିତ୍ର ହୋଇଥିଲେ । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପରେ, କ୍ଷୁପ ଓ ଦଧୀଚି ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ହେଲା—କ୍ଷତ୍ରିୟ ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ, ଏହା ସବୁଠି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା । ରାଜା କ୍ଷୁପ ଅଷ୍ଟ ଦିଗପାଳ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ; ତେଣୁ ସେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଯମ ଓ ନିରୃତି ଭାବେ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଭାବେ ଭାରୁଣ, ବାୟୁ, ସୋମ ଓ ଧନଦା ମଧ୍ୟ; ମୁଁ ଏହି ଲୋକର ଭଗବାନ୍, ଏହା ନିଶ୍ଚିତ, ଏବଂ କଦାପି ଉପେକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ ।