ତ୍ରିନୟନ ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ, କାମଦେବ, ଅଗ୍ନିଦେବ ଓ ପରମାତ୍ମାଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଓ ନମସ୍କାର ଜଣାଇଲେ ଋଷିମାନେ। ଶଙ୍କର, ବୃଷଭ ଚିହ୍ନିତ, ଭୂତଗଣାଧୀଶ, ଦଣ୍ଡଧାରୀ, କାଳ ଓ ପାଶଧାରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ବେଦମନ୍ତ୍ରରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଶତଜିହ୍ୱା, ତ୍ରିକାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ, ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଜୀବ ଓ ଜଡକୁ ନମସ୍କାର କଲେ। ଏହି ସମସ୍ତ ବିଶ୍ୱ ତୁମ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ତୁମେ ଏହାକୁ ରକ୍ଷା କର, ନାଶ କର — ପ୍ରଭୁ, ସବୁ ଭଲ କର, ଦୟା କର। ମଣିଷ ଜ୍ଞାନ କି ଅଜ୍ଞାନରୁ ଯାହା କରେ, ତାହା ସବୁ ତୁମ ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ଏପରିପ୍ରକାର ସ୍ତୁତି କରି, ଋଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୃଦୟରେ ତପସ୍ୟା କରି, ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ନମ୍ରତାରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ — “ପୂର୍ବବତ୍ ଆମେ ତୁମକୁ ଦେଖିପାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ।” ତାପରେ ଶଙ୍କର ଦେବ, ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ, ନିଜ ରୂପ ଧାରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ଦିବ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତିନି ଆଖିଁ ଥିବା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ। ଦାରୁବନର ସେଇ ଋଷିମାନେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ। ସବୁଦିନ ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ଧାରୀ, ମୃତ୍ୟୁ, ତ୍ରିଶୂଳଧାରୀ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଭୀଷଣ ମୁହଁ ଥିବା ଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ନିରାକାର, ସୁନ୍ଦର, ବିଶ୍ୱରୂପ, ଗୁଣ୍ଝିବା ଗହଣା ପିନ୍ଧିଥିବା, ରୁଦ୍ର, ସ୍ୱାହାର ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ନମସ୍କାର। ସମସ୍ତେ ଯାହାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ନିଜ ଆତ୍ମାକୁ ମଧ୍ୟ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି, ନୀଳଚୂଡ଼, ଶୋଭାମୟ କଣ୍ଠ ଥିବା ପ୍ରଭୁକୁ ନମସ୍କାର। ନୀଳକଣ୍ଠ, ଚିତାଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା, ସମସ୍ତ ଦେବମଧ୍ୟରେ ବ୍ରହ୍ମା, ରୁଦ୍ରମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନୀଳଲୋହିତ ତୁମେ। ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଆତ୍ମା, ସାଂଖ୍ୟମତାନୁସାରେ ପୁରୁଷ, ପର୍ବତମାନେ ମଧ୍ୟରେ ମହାମେରୁ, ତାରାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଚନ୍ଦ୍ରମା। ଋଷିମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବଶିଷ୍ଠ, ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବାସବ, ବେଦମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଓଁକାର, ସାମଗାନମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସାମନ୍। ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସିଂହ, ପାଳିତ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରେ ବୃଷଭ, ସମସ୍ତ ଜଗତ ପ୍ରଶଂସିତ ପ୍ରଭୁ। ଯେଉଁ ଅବସ୍ଥା ଅଛି କି ଆସିବ, ସେଠି ତୁମକୁ ଦେଖୁଛୁ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଥାନୁସାରେ। କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ଶୋକ, ଅଭିମାନ — ଏହାମାନେ କ’ଣ, ଆମକୁ ଦୟାକରି ବୁଝାଅ। ମହାପ୍ରଳୟ ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ନିଜ ମାଥାରେ ହାତ ଦେଲେ, ତାହାରୁ ଅଗ୍ନି ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ସେଇ ଅଗ୍ନିରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ଚାରିପାଖରୁ ଦହିଗଲା, ତେଣୁ ଏପରି ଅନେକ ବିକୃତ ଅଗ୍ନି ଦେଖାଯାଏ। କାମ, କ୍ରୋଧ, ଲୋଭ, ମୋହ, ଧୃତି, ବିପତ୍ତି ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଚରାଚର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ — ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ତୁମଠାରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଗ୍ନି ଦହିଦେଉଛି। ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ଦହୁଛୁ, ଦେବଦେବ, ଆମକୁ ରକ୍ଷା କର। ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଆଶୀର୍ବାଦମୟ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଶିତଳ କର। ଆମକୁ ଆଦେଶ ଦିଅ — ଆମେ ତୁମ ଆଜ୍ଞା ପାଳନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ହଜାର ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରାଣୀ ଓ ଶତଶତ ରୂପ ମଧ୍ୟରେ, ଆମେ ତୁମ ସର୍ବଶେଷ ଉପଲବ୍ଧି କରିପାରୁନାହିଁ, ଦେବଦେବ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର। ଏପରି ଉଚ୍ଚ ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ପ୍ରସନ୍ନ ମହାଦେବ ଋଷିମାନେ ପ୍ରତି କୃପା କରି କହିଲେ — “ଯେଉଁଠି ଏହି ସ୍ତୋତ୍ର ପଢ଼ିବା କିମ୍ବା ଶୁଣିବା କିମ୍ବା ଦ୍ୱିଜମାନେ ଶୁଣିବେ, ସେ ଗଣପତି ପଦ ଲାଭ କରିବେ। ମୁଁ ତୁମକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ ପବିତ୍ର ଉପାୟ କହିବି — ସମସ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀତତ୍ତ୍ୱ ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଦେବୀ ଅଟୁଟା। ପୁରୁଷତତ୍ତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ମୋ ଦେହରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ; ଏହି ଦୁଇଁ ମିଶି ମୋର ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ତେଣୁ, ଦିଗ୍ବସ୍ତ୍ର ଧାରୀ, ନିର୍ମାଳ୍ୟ, ଶିଶୁ, ମତିଭ୍ରଷ୍ଟ, କିମ୍ବା ମୋରେ ଭକ୍ତ ଓ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଯେଉଁମାନେ ମୋରେ ଭକ୍ତ, ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ପାପ ଭସ୍ମରେ ଦଗ୍ଧ, ନିୟମିତ, ନିୟତ ଚିତ୍ତ, ଧ୍ୟାନରତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେମାନେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଉପାସନା କରନ୍ତି, ଜିହ୍ୱା, ମନ, କାୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ରୁଦ୍ରଲୋକକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ, ପୁଣି ଜନ୍ମ ନେଇନାହାନ୍ତି; ଏହି ନିୟମ ଦିବ୍ୟ, ଗୁପ୍ତ, ଲିଙ୍ଗ ଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ। ଭସ୍ମଧାରୀ, ମୁଣ୍ଡନ କରୁଥିବା, ବିଭିନ୍ନ ଉପବ୍ରତ ଧାରଣ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ନିନ୍ଦା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ସେମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ଅପରାଧ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ସେମାନଙ୍କୁ ଉପହାସ କରିବା, କିମ୍ବା ଅପ୍ରିୟ କଥା କହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯେଉଁଠି ଏମିତି ହୁଏ, ସେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନିନ୍ଦା କରେ। ଯେଉଁଠି ଏମିତି ଲୋକଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ମଧ୍ୟରେ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା ହୁଏ; ଏହିପରି ମହାଦେବ, ଜଗତ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ, ପ୍ରତି ଯୁଗରେ ଭସ୍ମ ଲେପିଥିବା ମହାଯୋଗୀ ଭାବରେ ଲୀଳା କରନ୍ତି। ଏହିପରି କର, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀମାନେ, ତୁମେ ସିଦ୍ଧି ପାଇବ। ଏହି ଅତିଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦିବ୍ୟ ଅବସ୍ଥା, ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କହାଯାଇଛି, ଯାହା ଏଠାରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଭୟ ନାଶକ — ଯେଉଁମାନେ ମୋହ, ଲୋଭ, ଆସକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ରୁତ ମସ୍ତକ ନମାଇ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରନ୍ତି। ଏହି ଶିକ୍ଷା ଶୁଣି, ଆନନ୍ଦିତ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପବିତ୍ର ଚନ୍ଦନ ଜଳ, କୁଶ ଓ ଫୁଲରେ ମିଶାଇ, ବଡ଼ ପାତ୍ରରେ ଜଳ ଭରି, ମହାଦେବଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇଲେ, ଗୁପ୍ତ ମନ୍ତ୍ର ଓ ଗମ୍ଭୀର ହୁଁଧ୍ୱନିରେ ସ୍ତୁତି କଲେ। ଦେବଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର, ଅର୍ଧନାରୀଶ୍ୱରକୁ ନମସ୍କାର, ସାଂଖ୍ୟ ଓ ଯୋଗ ଆରମ୍ଭକାରୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।