ଶ୍ୱେତ ଋଷି ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଦୃଢ଼ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ହେବା ସମୟରେ, ସେ କହିଲେ, "ମୃତ୍ୟୁ ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବ? କାରଣ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଅଟୁଟ ଅଟଳ ଅଛି।" ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଜଗତଙ୍କୁ ଭୟଦାୟକ ମୃତ୍ୟୁ ହସି ହସି ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ କହିଲେ, "ଆସ, ଆସ, ଶ୍ୱେତ! ଏହି ଯଜ୍ଞରୁ ତୁମେ କ’ଣ ଫଳ ପାଇବା? ତୁମେ କାହାକୁ ପାଇଁ ଏହି ଯଜ୍ଞ କରୁଛ? କି ରୁଦ୍ର, କି ବିଷ୍ଣୁ, କି ବ୍ରହ୍ମା?" ମୃତ୍ୟୁ ପୁନି ପଚାରିଲେ, "ମୋ ହାତରେ ପଡ଼ିଥିବା କାହାକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ? ଏ ଭୟଙ୍କର ଯଜ୍ଞ ତୁମର କି କାମର? ମୁଁ ତୁମକୁ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଛି, ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ, ମୁଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଭୟରବଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ କଥା ଶୁଣି ଶ୍ୱେତ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ହେ ରୁଦ୍ର! ରୁଦ୍ର! ରୁଦ୍ର!" ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖୁଥିଲା, ତାଙ୍କ ଆଖିରେ ଅଶ୍ରୁ ଭରିଯାଇଥିଲା, ଭୟଭୀତ ଏବଂ ବିକଳ ଅବସ୍ଥାରେ। ତେଣୁ ସେ କହିଲେ, "ଏ କାଳ! ଯଦି ଭଗବାନ ବୃଷଧ୍ୱଜ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କ’ଣ କରିପାରିବ? ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଶଙ୍କର, ରୁଦ୍ର, ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କ ମୂଳ ଅଛନ୍ତି। ଆମ ପରମାର୍ଥ ଭକ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ସବୁ କ’ଣ? ତୁମେ ଯେପରି ଆସିଛ, ସେପରି ଚାଲିଯାଅ।" ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଏହି କଥାରେ କ୍ରୁଧ୍ଧ ମୃତ୍ୟୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଦାନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି, ହାତରେ ପାଶ ଧରି, ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଇ, ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। ପୁନି ପୁନି ତାଳି ମାଡ଼ି, ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ବନ୍ଧି ନେଇ କହିଲେ, "ମୁଁ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଛି, ଆଜି ତୁମକୁ ଯମଲୋକକୁ ନେବି। ତୁମର ରୁଦ୍ର କ’ଣ କଲେ? ତୁମର ଭକ୍ତି, ପୂଜା, ତାହାର ଫଳ କ’ଉଁଠି? ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁ, ମୋର କ’ଣ ଭୟ?" "ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ତୁମର ମହାଦେବ ବିରାଜମାନ, ସେ ଅଚଳ ରହିଛନ୍ତି, କିପରି ତାଙ୍କୁ ପୂଜିବେ?" ଏପରି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ସ୍ୱୟଂ ସଦାଶିବ ହସି ହସି ଦେଖାଦେଲେ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ମୃତ୍ୟୁଙ୍କୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି। ତିନି ଆଖି ଥିବା ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଅମ୍ବିକା, ନନ୍ଦିନ ଓ ଗଣପତିମାନଙ୍କ ସହ ଶୀଘ୍ର ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ଜୀବନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା, ଭୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ପାଖରେ ଢେଉଁ ହେଲେ। ତିନି ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ଏବଂ ଏହି ମୃତ୍ୟୁ ସାମ୍ନାରେ ତିନି ଦୃଷ୍ଟି ପାକାଇଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ନିହତ ହେଲା। ଦେବତାମାନେ ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖି କ୍ରନ୍ଦନ କଲେ, ଅମ୍ବିକା ଓ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଆକାଶର ଜୀବମାନେ ଭବ ନାମକ ଋଷିଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ସୁନ୍ଦର, ଶୀତଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧିତ ପୁଷ୍ପ ବୃଷ୍ଟି କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ନିହତ ହେବାକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ପାର୍ବତୀପୁତ୍ର, ଅବିନାଶୀ ଶିବଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ଶିଶୁମନସ୍କ ଭାବରେ "ଦୟା କର" ବୋଲି ମହେଶ୍ୱର, ମୁନିଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କ ନେତା ଓ ଗଣପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିଲେ। ପ୍ରଭୁ ତେବେ ଦ୍ୱିଜଶ୍ରେଷ୍ଠଙ୍କୁ କୃପା କରି, ତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ନିହତ ଶରୀରକୁ ଲୁଚାଇ ଦେଖି, ଏହା ତୁରନ୍ତ କରିଦେଲେ। ତେଣୁ, ହେ ଦ୍ୱିଜ, ଭକ୍ତି ସହିତ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କର, ସେ ମୁକ୍ତି ଓ ଭୋଗ ଦୁହିଁ ଦେଇଥାନ୍ତି। ଅଧିକ କଥାର କିପରି ଆବଶ୍ୟକତା? ଭବଙ୍କୁ ପୂଜିବା, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭକ୍ତି ରଖିଲେ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତ ହେବୁ। ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ବେଦବାଦୀ ମୁନିମାନେ କହିଲେ, "ଭଗବାନ ଦେବେଶ, ଧନୁର୍ଧର ରୁଦ୍ରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଆସୁ। କିପରି ତ୍ୟାଗ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ ଦ୍ୱାରା ଦ୍ୱିଜମାନେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଭକ୍ତି ଲାଭ କରନ୍ତି?" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ଦାନ, ତପସ୍ୟା, ଜ୍ଞାନ, ଯଜ୍ଞ, ହୋମ, ବ୍ରତ, ବେଦ, ଯୋଗଶାସ୍ତ୍ର, ନିୟମ—ଏହି ସବୁ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, କେବଳ ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ଶିବଭକ୍ତି ଲାଭ ହୁଏ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ସମସ୍ତ ମହାର୍ଷି, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁଅ ସହିତ କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ପିତାମହଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ଏହିପରି ପାଶୁପତ ଭକ୍ତି ଧର୍ମ, କାମ, ଅର୍ଥରେ ସିଦ୍ଧି ଦେଉଛି, ମୁନିକୁ ବିଜୟ ଦେଇ, ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରାଉଛି। ପ୍ରାଚୀନକାଳରେ ଦଧୀଚି ମୁନି ଏହି ଭକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଦଳି, ଭଜ୍ର ସମ ଦୃଢ଼ତା ପାଇଲି, ମହାଦେବଙ୍କ ଶ୍ରୀଗୁଣଗାନ ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଲି। ମହାଦେବଙ୍କ କୃପାରେ ମୁଁ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଲି, ଯେପରି ଶ୍ୱେତ ମୁନି ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଲା, "ହେ ପ୍ରଭୁ, କିପରି ଭବଙ୍କ କୃପାରେ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟର ବାସିନ୍ଦାମାନେ ଦିବ୍ୟତାରେ ଶରଣ ନେଲେ?" ତେବେ ସ୍ୱୟଂଭୂ ପ୍ରଭୁ ଦେବଦାରୁ ଅରଣ୍ୟର ତାପସ୍ୟାର ତେଜରେ ଦୀପ୍ତ ମହାତ୍ମାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମୟରେ କହିଲେ, "ଏହି ଦେବତା ମହାଦେବ, ତାଙ୍କୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଭାବେ ଜାଣ; ତାଙ୍କଠାରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ କିଛି ନାହିଁ।" "ସେ ଦେବତା, ଋଷି, ପିତୃମାନେଙ୍କ ଭଗବାନ; ହଜାର ବର୍ଷ ପରେ ସେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଲୟ କରନ୍ତି। ମହେଶ୍ୱର ଭାବେ ସେ କାଳ ହୋଇ ସମସ୍ତକୁ ନିବାରଣ କରନ୍ତି, ସ୍ୱଶକ୍ତିରେ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି।" "ସେ ଚକ୍ର ଓ ବଜ୍ରଧାରୀ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ; କୃତୟୁଗରେ ଯୋଗୀ, ତ୍ରେତାରେ ଯଜ୍ଞ, ଦ୍ୱାପରରେ କାଳାଗ୍ନି, କଳିରେ ଧର୍ମଧ୍ୱଜ ଭାବେ ପରିଚିତ। ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଶିବଙ୍କ ରୂପ, ଯାହା ପଣ୍ଡିତମାନେ ଜାଣନ୍ତି।" "ଏକ ଲିଙ୍ଗକୁ ବାହାରେ ଚତୁରସ୍ର, ପୀଠରେ ଅଷ୍ଟକୋଣୀୟ ଓ ଉପରୁ ଗୋଳାକାର ଏବଂ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପୂଜିବା ଉଚିତ।" ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ୱେତ ମୁନିଙ୍କ ଭକ୍ତି, ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟଙ୍କ କୃପା, ଏବଂ ମହାଦେବଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଜଗତକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲା।