ଏହି ଶ୍ରେଷ୍ଠ କଥାରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ଚାରି ଯୁଗର ଅନ୍ତରାଳ ଅଂଶ ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ୨୦,୦୦୦ ବର୍ଷ ହେଉଛି। ଏହିଭଳି, ଚାରି ଯୁଗ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତରାଳ ଅଂଶ ମିଶି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୀର୍ଘତା ୭୧,୦୦,୦୦୦ ବର୍ଷ ହୁଏ। କୃତ, ତ୍ରେତା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଗମାନେ ମିଳି ଯେଉଁ ସମୟ ହୁଏ, ତାକୁ ମନ୍ବନ୍ତର ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ମନ୍ବନ୍ତରର ଗଣନା ବର୍ଷ ଆରମ୍ଭରେ ଘୋଷିତ ହୁଏ। ଏକ ମନ୍ବନ୍ତରର ଦୀର୍ଘତା ୩୦ କୋଟି ମାନବ ବର୍ଷ ଓ ଅନ୍ୟ ୬୭,୦୦,୦୦୦ ବର୍ଷ ଅଧିକ ହୁଏ। ଏହାରୁ ୨୦,୦୦୦ ବର୍ଷ ଅଧିକ ଅଂଶ ବାଦ ଦିଆଯାଏ, ଏହି ଭାବରେ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ମନ୍ବନ୍ତର ଗଣନା କରାଯାଇଛି। ଏଭଳି ଚାରି ଯୁଗର ବର୍ଷ ଗଣନା ବ୍ୟଖ୍ୟା କରାଯାଇଛି। ଏକ ହଜାର ଚତୁର୍ଯୁଗ ମିଳି ଏକ କଳ୍ପ ହୁଏ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ, ରାତିର ଶେଷରେ ସମସ୍ତ ଜଗତ ତିଆରି ହୁଏ, ଏବଂ ରାତିରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଠାରେ ୨୮ କୋଟି ବର୍ଷ ଅଛି। ମନ୍ବନ୍ତରମାନେ ୩୦୦ କୋଟି ଓ ପୁନି ୯୨ କୋଟି ହୁଏ। ପୂର୍ବତନ କଳ୍ପରେ ୭୦,୦୦୦ ଏବଂ ପୁନି ୮,୦୦୦ ସାରା ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ। କଳ୍ପ ଶେଷରେ, ସଂହାର ଆସିଲେ, ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ମହର୍ଳୋକ ଛାଡ଼ି ଜନଲୋକକୁ ଯାଆନ୍ତି। ଏଠି ୨,୦୦୦ କୋଟି, ୮୦୦ କୋଟି ଶତ, ୬୨ କୋଟି ଓ ୭୦ ଲକ୍ଷ ଅଛି। ଏଭଳି ଦେବତାଙ୍କ ଅର୍ଧ କଳ୍ପର ଗଣନା ହୁଏ। ଏକ ହଜାର କଳ୍ପ ମିଳି ଅଜନ୍ମା ନିରଞ୍ଜନଙ୍କ ଏକ ବର୍ଷ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ବୟସ ୮,୦୦୦ ବର୍ଷ, ଏବଂ ସବୁ ଦେବତାଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ସବନ ଯୁଗର ଏକ ହଜାର ଦୀର୍ଘତା ଅଛି। ତିନି ପ୍ରକାର ଓ ତିନି ଗୁଣର ଏକ ହଜାର ଯଜ୍ଞ କଥା କୁହାଯାଇଛି। ଏହିଭଳି, ସମୟର ମୂର୍ତ୍ତି ଥିବା ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ସମୟ ଘୋଷିତ ହୋଇଛି। ଏଠି ସୃଷ୍ଟି, ଉତ୍ପତ୍ତି, ତପସ୍ୟା, ଭବିଷ୍ୟତ, ବିକାଶ, ପୁନଃ ଯଜ୍ଞ, ଋତୁ, ଅଗ୍ନି, ହୋମ କରିବା, ସାବିତ୍ରୀ ଓ ପବିତ୍ରତା ଅଛି। ଉଶିକ, କୁଶିକ, ଗାନ୍ଧାର, ଋଷଭ, ଷଡ୍ଜ, ମଜ୍ଜାଳିୟ, ମଧ୍ୟମ, ବୈରାଜ, ନିଷାଦ, ମେଘବାହନ ମୁଖ୍ୟ, ଚିତ୍ରକ, ଆକୂତି, ଜ୍ଞାନ; ମନ, ସୁଦର୍ଶ, ବୃଁହ, ଶ୍ୱେତଲୋହିତ, ରକ୍ତ, ପୀତବସନ, ଅସିତ, ସର୍ବରୂପ—ଏହିଭଳି ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ କଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରାଯାଇଛି। ଅନେକ କଳ୍ପ, ଅନେକ ପିତାମହ, ଅନେକ ହରି ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ମହେଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର। ସମସ୍ତ ପ୍ରକୃତି ଉତ୍ପତ୍ତି ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ଲୀଳା ଦ୍ୱାରା ହୁଏ। ସେଇ ଦେବତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟ ତିନିପ୍ରକାର ଓ ତିନି ଗୁଣର ଅନୁସାରେ ଅଛି। ତାଙ୍କର ନ ଆରମ୍ଭ ନ ମଧ୍ୟ, ନ ଶେଷ ଅଛି। ପିତାମହ (ବ୍ରହ୍ମା) ଠାରୁ ବଡ଼ ଅନ୍ୟ ଏକ ଅଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ଦିନ ଦୁଇ ପରାର୍ଧ ସମାନ; ତାଙ୍କ ଦିନରେ ଯାହା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ରାତିରେ ସବୁ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ସେଠି ଭୂ, ଭୁଵ, ସ୍ୱର ଓ ଉପର ଲୋକଗୁଡ଼ିକୁ ନଷ୍ଟ କରାଯାଏ; ଏବଂ ରାତିରେ ସବୁ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳ ପ୍ରାଣୀ ନାଷ୍ଟ ହୁଏ, ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ମହାସାଗରରେ ବସିଥାନ୍ତି। ସେ ଗଭୀର ନିଦ୍ରାର ଜଳରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ଦ୍ୱାରା ନାରାୟଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ। ରାତିର ଶେଷରେ, ସେ ଜାଗ୍ରତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଚଳାଚଳ ଓ ଅଚଳକୁ ଶୂନ୍ୟ ଦେଖି, ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ। ସେ ତାଳପାଣିରେ ବିଲୀନ ହୋଇଥିବା ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇ, ବରାହ ରୂପ ଧାରଣ କରି ପୂର୍ବବତ୍ ନିମ୍ନ-ଉଚ୍ଚତା ହୀନ ପୃଥିବୀ ତିଆରି କଲେ। ପୁନଃ ସମସ୍ତ ନଦୀ, ନାଳା, ସମୁଦ୍ର ତିଆରି କଲେ। ପୃଥିବୀ ଉପରେ ପ୍ରାଚୀନ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତ ପାହାଡ଼କୁ ପୁନଃ ରଖିଲେ। ଭୂ ଆଦି ଚାରି ଲୋକ ପୁନଃ ସ୍ଥାପିତ କଲେ ଏବଂ ପୁନି ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ମନରେ ମାୟା ଉଦ୍ଭବ ହେଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ପୂର୍ବ ଜ୍ଞାନ ସହିତ ଦ୍ୱିଜମାନେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସ୍ୱୟଂଭୂ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାର, ମୋହ, ମହାମୋହ, ତାମିସ୍ରା, ଅନ୍ଧ—ଏହି ପାଞ୍ଚ ପ୍ରକାର ଅଜ୍ଞାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲା। ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ସୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟି ବୋଲି କୁହାଯାଏ, ଏହାକୁ ଅକ୍ଷମ ଭାବରେ ମନେ କରାଯାଏ ଏବଂ ସେହି ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରଜାପତିଙ୍କୁ ଅର୍ପିତ। ତାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ଅନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ବିଚାର କଲେ; ପ୍ରଧାନ ବୃକ୍ଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ; ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ଧ୍ୟାନରେ ତିନିପ୍ରକାର ଦେଖାଦେଲା। ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଗତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ତାପରେ ଉର୍ଧ୍ଵଗତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ଯାହାକୁ ସାତ୍ତ୍ୱିକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତଳଗତି ସୃଷ୍ଟି, କୃପାଳୁ ସୃଷ୍ଟି ଓ ପୁନଃ ଭୂତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା; ମହାବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ପ୍ରଥମ ମହତ୍, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭୂତମୂଳକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ। ତୃତୀୟ ସୃଷ୍ଟି ଇନ୍ଦ୍ରିୟମୟ, ଚତୁର୍ଥ ପ୍ରାଥମିକ; ପଞ୍ଚମ ପଶୁ, ଷଷ୍ଠ ଦୈବୀୟ; ସପ୍ତମ ମାନବ, ଅଷ୍ଟମ କୃପାଳୁ, ନବମ ଯୌବନ ହେଉଛି। ଏହି ସମସ୍ତ ସୃଷ୍ଟି ନିଜସ୍ୱ ଭାବେ ଓ ବିକୃତ ଭାବେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ।