ଦେବତାମାନଙ୍କରେ ସର୍ବୋପରି, ଏହି ତ୍ୟାଗ ଉପାୟ ବିଷୟରେ ଆମେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଆମେ ଭୟଙ୍କର, ଭୀଷଣ, ଜଟାଧାରୀ ଦେବତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିବା। ପ୍ରଥମେ, ଜଣେ ଉତ୍ତମ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଗୁରୁଙ୍କ ଠାରେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ, ସେମାନଙ୍କର ଅର୍ଥ ଉପରେ ନିତ୍ୟ ଚିନ୍ତନ କରିବେ, ଏବଂ ଏକ ଋଷିଙ୍କ ନ୍ୟାୟ ନିୟମ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞା କରିବେ। ବା କିମ୍ବା ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରି, ବା ବାର ଅବଧି ପରେ, ସ୍ନାନ କରି, ବିବାହ କରି, ଏବଂ ସଦ୍ଗୁଣୀ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତ କରି, ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି ପୁଏମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଯଥାଯଥ ଭାଗ କରି ଦେବେ। ଏହାପରେ, ଯଜ୍ଞ ଓ ଅଗ୍ନିଷ୍ଟୋମ ଭଳି ଦେବତାଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଇ, ତିନିଏ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବେ। ଏଠାରେ, ସେ ଦ୍ୱାଦଶ ବର୍ଷ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ଅଗ୍ନି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବା ସହିତ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ବା ଦ୍ୱାଦଶ ପକ୍ଷ, କିମ୍ବା ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ମାତ୍ର ଦୁଧ ଉପରେ ଜୀବିକା ଚାଲାଇ, ଶାନ୍ତ ରହି ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବେ। ଏପରି ଯଜ୍ଞ କରି, ସେ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ ସହିତ ଯଜ୍ଞପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଗ୍ନିକୁ ଅର୍ପଣ କରିବେ, ମାଟିର ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଜଳରେ ରଖିବେ, ଧାତୁର ପାତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଦେଇଦେବେ। ସମସ୍ତ ଧନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ ଦାନ କରି, ଗୁରୁଙ୍କ ଚରଣରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ଅସଙ୍ଗ ଭାବେ ସନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ଜଟା ଓ ଯଜ୍ଞସୂତ୍ର କାଟି ପାଞ୍ଚ ଅଘ୍ରୟାଣ ଜଳକୁ ଅର୍ପଣ କରି 'ଭୂଃ ସ୍ୱାହା' ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବେ। ଏହାପରେ, ସେ ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ ଶିବଙ୍କ ଉପାସନା, ନିୟମ, ଉପବାସ କିମ୍ବା କେବଳ ପାଣୀ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇବେ। ବା ପତ୍ର, ଦୁଧ, ଫଳ ଉପରେ ଜୀବନ ଚାଲାଇ, ସେ ଜୀବନ କାଳରେ ମୃତ ଭଳି ହୋଇଯିବେ; ନୁହେଲେ ଛଅ ମାସ କିମ୍ବା ଏକ ବର୍ଷ ପରେ। ସେ ନିଜ ଦେହର ଯାତ୍ରା ଦୁଃଖ ସହିବେ, ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଶିବ ସାକ୍ଷାତ୍କାର ପାଇବେ। ଯେଉଁଠାରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଭକ୍ତି ଅଛି, ସେଉଁଠାରେ ତୁରନ୍ତ ମୋକ୍ଷ ମିଳେ। ଏହି ଉପାୟ ବା ତ୍ୟାଗ ଦ୍ୱାରା ରୁଦ୍ରଭକ୍ତ ଶୁଭ କ୍ରିୟା, ଯଜ୍ଞ, ଦାନ, ହୋମ, ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବେଦ ଅନୁସ୍ଥାନ ଦ୍ୱାରା ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥାନ୍ତି। ଏପରି ଭାବେ ଶ୍ୱେତ ନାମକ ମହାତ୍ମା ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉପାସନା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଜୟ କରିଥିଲେ। ତୁମେ ମଧ୍ୟ ମହାଦେବ ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି କର। ଏପରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଶ୍ୱେତଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ଏକ ସମୟରେ, ଶ୍ୱେତ ନାମକ ଏକ ଉତ୍ତମ ଋଷି ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସେ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ବସି, ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କରୁଥିଲେ। ସେ ନିୟମିତ ରୁଦ୍ରାଧ୍ୟାୟ ପାଠ କରୁଥିଲେ—'ନମଃ' ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରି। ଏହି ସମୟରେ, ଦୀପ୍ତିମାନ୍ କାଳ, ତାଙ୍କ ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ ଦେଖି, ସେଠାକୁ ଆସିଲେ। ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କାଳ ସାମ୍ନାରେ ଦେଖାଦେଲେ। ଶ୍ୱେତ, ତାଙ୍କର ଶେଷ ସମୟ ଆସିଥିବା ବେଳେ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ସେ ଧର୍ମାତ୍ମା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଭଜିଲେ—ଯିଏ ସୁଗନ୍ଧି ଓ ପୋଷକ, ଦେବତାଙ୍କ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ସହିତ ପୂଜା କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ସଂସାରର ଭୟ ଉପଜାଇଥିବା କାଳ ହସି କହିଲେ, "ମୃତ୍ୟୁର ମୃତ୍ୟୁ ଯେଉଁଠାରେ ଆମି, ସେଉଁଠାରେ ମୃତ୍ୟୁ ମୋତେ କ’ଣ କରିପାରିବ?" "ଆସ, ଶ୍ୱେତ! ତୁମର ଏହି କ୍ରିୟାର ଫଳ କ’ଣ? ରୁଦ୍ର, ବିଷ୍ଣୁ, ବ୍ରହ୍ମା କିଏ ତୁମକୁ ବଞ୍ଚାଇପାରିବ? ମୋ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସିତ ହେଲେ କିଏ ଉଦ୍ଧାର କରିପାରିବ? ଏହି ତୀବ୍ର କ୍ରିୟାର ଲାଭ କ’ଣ?" "ମୁଁ ତୁମକୁ ନେବାକୁ ଆସିଛି, ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଯମଲୋକକୁ। ତୁମର ଆୟୁଷ୍ୟ ଶେଷ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।" ଭୟାନକ ଭୈରବଙ୍କ ଏହି ଧର୍ମମୟ ଉକ୍ତି ଶୁଣି, ଶ୍ୱେତ ଉଚ୍ଚସ୍ୱରେ "ହା ରୁଦ୍ର! ରୁଦ୍ର! ରୁଦ୍ର!" ବୋଲି କୁହିଲେ। ସେ ଅଶ୍ରୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ ମହାଦେବଙ୍କୁ ଦେଖି, କାଳଙ୍କୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କଲେ। "କାଳ, ଯଦି ବୃଷଧ୍ୱଜ ଭଗବାନ୍ ଏଠାରେ ଅଛନ୍ତି, ତେବେ ତୁମେ କ’ଣ କରିପାରିବ? ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ଶଙ୍କର, ରୁଦ୍ର, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମୂଳ ଅଛନ୍ତି। ଅସ୍ତିତ୍ୱରେ ଭକ୍ତି ଥିବା ମହାତ୍ମାମାନେ ପାଇଁ ଏହି ଭୟ କ’ଣ? ତୁମେ ଯେପରି ଆସିଛ, ସେପରି ଯାଅ।" ଶ୍ୱେତଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, କ୍ରୁଧ୍ଧ, ତୀବ୍ର-ଦନ୍ତ, ଭୟଙ୍କର, ପାଶଧାରୀ କାଳ ବଡ଼ ସିଂହ ଦହାଡ଼ ଦେଲେ, ହାତ ତାଳି ମାଡ଼ି, ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଦେଲେ। "ମୁଁ ତୁମକୁ ବାନ୍ଧିଛି, ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଆଜି ଯମଲୋକକୁ ନେଉଛି। ତୁମର ରୁଦ୍ର କ’ଣ କରିପାରିଲେ? ତୁମର ଭକ୍ତି, ପୂଜା, ଫଳ କ’ଉଁଠି? ମୁଁ କ’ଉଁଠି, ମୋର ଭୟ କ’ଉଁଠି? ତୁମେ ମୋ ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିତ। ଏହି ଲିଙ୍ଗରେ ତୁମର ରୁଦ୍ର, ମହାଦେବ ବସିଛନ୍ତି; ସେଉଁଠି ଅଚଳ ମହାଦେବ କେମିତି ପୂଜିତ?" ଏହି ସମୟରେ, ସ୍ୱୟଂ ସଦାଶିବ ହସି ହସି ଦେଖାଦେଲେ, ଯିଏ ମୃତ୍ୟୁକୁ ବିନାଶ କରିବାକୁ, ସ୍ମରଶତ୍ରୁ, ଯଜ୍ଞକାରୀ ହରଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ତିନି ଚକ୍ଷୁ ଥିବା ତ୍ରୟମ୍ବକ, ଅମ୍ବିକା, ନନ୍ଦି ଓ ଗଣନାୟକମାନେ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ। ସେ ଶ୍ୱେତଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରେ ଭୟାନକ କାଳକୁ ବିନାଶ କରିଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ଚିତ୍କାର କରି ମହେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ, ଅମ୍ବିକା ଓ ଉମାଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ମହାର୍ଷିମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଆକାଶରୁ ଦେବଗଣ ସୁନ୍ଦର, ଶୀତଳ, ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଶ୍ୱେତ ଓ ଭବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ବର୍ଷାଇଲେ। ମୃତ୍ୟୁ ବିନାଶ ଦେଖି, ପାହାଡ଼ପୁତ୍ର ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହୋଇ, ଅବିନାଶୀ ଶିବ, ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ।