ଏକ ସମୟର କଥା, ଭଗବାନ ଶିବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅଦ୍ଭୁତ ଏବଂ ଅଜଣା ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ନଗ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ, ଅସମାନ ଦୃଷ୍ଟି, ଅଳ୍ପ ଅଳ୍ପ ଭ୍ରମିତ ଦେଖାଉଥିବା, ଦୁଇଟି ହାତ ଓ କଳା ଦେହ ନେଇ, ଦିବ୍ୟ ଦାରୁବନକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ । ଏହି ରୂପରେ ଭଗବାନ ଅତି ସୁନ୍ଦର ହେଇ, ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଏବଂ ଭୂଙ୍ଗୀର ଖେଳ ଦେଖାଇ, ଗୀତ ଗାଇ ମହିଳାମାନଙ୍କର ମନରେ କାମଦେବଙ୍କ ଭାବ ଉପଜାଇଲେ । ସେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପୁଣିପୁଣି ଝଡ଼େଇ, ଅସଙ୍ଖ୍ୟ ଆକାଂକ୍ଷା ଉତ୍ପନ୍ନ କଲେ, ତାଙ୍କର ରୂପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆকৰ୍ଷଣୀୟ ଥିଲା । ଏହି ଭଳି ଅଜଣା ଏବଂ ନୀଳ-ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଦାରୁବନରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ମହିଳା, ଯେଉଁମାନେ ନିଜ ପତିଙ୍କୁ ଅତି ଭକ୍ତି କରୁଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଦର ସହିତ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ । ଦାରୁବନର ଘର ଦ୍ୱାରରେ ଠିଆ ଥିବା ମହିଳାମାନେ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଓ ଗହଣା ଢିଲା ହୋଇ, ଅସ୍ଥିର ହେଉଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଶିବଙ୍କ ମନୋହର ମୁହଁରୁ ହାସ୍ୟ ମିଳିଲାପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । କିଛି ମହିଳା, ଭବଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଦ ମତାଳି ଚକ୍ଷୁ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଲଜ୍ଜା ଭୁଲି, ଭୂଙ୍ଗୀର ଇଶାରା କରିଲେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କିଛି ମହିଳା ହସି, ଚମକୁଥିବା ମୁହଁରେ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ କଲେ; କିଛିଙ୍କର ପୋଶାକ ଖସିଗଲା, ତାଙ୍କର କମରପଟି ଢିଲା ହେଲା, ଏବଂ ସେମାନେ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । କିଛି ବ୍ରାହ୍ମଣ ମହିଳା, ଦାରୁବନରେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ନୂଆ ପଟ ଖସିଗଲା, ଉତ୍ସାହରେ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ବାଳା ଖସି ଯାଇ, ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଚାଲିଗଲେ । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ମହିଳା, ଶିବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତାଙ୍କର ପୋଶାକ ଖସିଯାଇଥିଲା, ମହାବସ୍ତ୍ର ଢିଲା ହୋଇଥିଲା; ସେ ମତାଳି ହୋଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାଖା ପତାରେ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହିଭଳି କଲେ । କିଛି ମହିଳା ଶିବଙ୍କୁ ଦେଖି ଗୀତ ଗାଇଲେ, କିଛି ନୃତ୍ୟ କଲେ, କିଛି ଭୂମିରେ ଢେଳି ପଡ଼ିଲେ; କିଛି ହାତୀ ପରି ବସିଗଲେ, ଅନ୍ୟ କିଛି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ । ସେମାନେ ଏକାଅପରକୁ ହସି ଦେଖି, ଚାରିପାଖରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପଥରେ ବାଧା ଦେଇ, ନିଜ ଦକ୍ଷତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ । କିଛି ମହିଳା ତାଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କିଏ?” ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କହିଲେ, “ଏଠାରେ ବସ।” ସେମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ପଚାରିଲେ, “ତୁମେ କେଉଁଠୁ ଆସିଛ? ଦୟାକରି ଦୟା କର ।” କିଛି ମହିଳା, ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ପୋଶାକ ଖସି, ଭ୍ରମିତ ହୋଇ ପଡ଼ିଗଲେ; ଏଠି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭକ୍ତିଶୀଳ ପତିବ୍ରତାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପତିଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଏଭଳି କରିଲେ, ଭବଙ୍କ ମାୟାରେ ପଡ଼ି । ଏହି ମହିଳାମାନଙ୍କର କ୍ରିୟା କଥା ଦେଖି ଏବଂ ଶୁଣି, ଅମର ଭଗବାନ, ଶୁଭ କିମ୍ବା ଅଶୁଭ, କିଛି କହିଲେ ନାହିଁ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଏବଂ ମହାର୍ଷିମାନେ ଉତ୍ତନ୍ତ କଠୋର କଥା କହିଲେ । ଶିବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ତପସ୍ୟା ନାଶ ହେଲା, ଯେପରି ଆକାଶର ତାରା ସୂର୍ଯ୍ୟପ୍ରଭାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର ଶାପରେ ବ୍ରହ୍ମା ମଧ୍ୟ ନିଜ ସମୃଦ୍ଧିର ମୂଳ ହରାଇଥିଲେ, ଏବଂ ଯଜ୍ଞ ନାଶ ହୋଇଥିଲା । ଭୃଗୁଙ୍କ ଶାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଦଶ ଜନ୍ମ ନେବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ସଦା ଦୁଃଖୀ ହୋଇଥିଲେ । ଏହିପରି ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଗୌତମ ଋଷିଙ୍କ ରୋଷରେ ତାଙ୍କର ଶୁକ୍ରାଣୁ ଭୂମିରେ ପତିତ ହୋଇଥିଲା । ଶାପରେ ବସୁମାନେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନହୁଷ ଋଷିଙ୍କ ଶାପରେ ସର୍ପ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଏହି ଦୁଧର ସମୁଦ୍ର ସଦା ହରିଙ୍କ ନିବାସ ହେଉଛି; ଦ୍ୱିତୀୟ ଯେଉଁଥିରେ ଅମୃତ ଅଛି, ସେଠାକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଜନାର୍ଦ୍ଦନ ବାରାଣସୀର ଅବିମୁକ୍ତେଶ୍ୱରଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦେବତା ତ୍ରୟମ୍ବକଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦ୍ୱାରା ଅଭିଷେକ କଲେ । ମଧୁସୂଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହ ନିଜେ ଦେହସ୍ପୃଷ୍ଟ ଅମୃତ ଦ୍ୱାରା ଭଗବାନଙ୍କୁ ଦୁଧ ଦେଇ ଅଭିଷେକ କଲେ । ପରେ, ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଋଷିମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି, ଦୁଧ ଢାଳି, ପୂର୍ବବତ୍ ଦୁଧର ସମୁଦ୍ରକୁ ନିଜ ନିବାସ କଲେ । ଧର୍ମକୁ ମହାତ୍ମା ମଣ୍ଡବ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପ ମିଳିଥିଲା, ଏବଂ ବୃଷ୍ଣିମାନେ କୃଷ୍ଣ ଓ ଦୁର୍ବାସା ଆଦି ମହାମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଥିଲେ । ରାଘବ ଓ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଦୁର୍ବାସାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଶାପିତ ହୋଇଥିଲେ; ଶ୍ରୀବତ୍ସ ମଧ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଋଷିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଥିବାରୁ ଶାପ ମିଳିଥିଲା । ଏହି ଏବଂ ଅନେକ ଅନ୍ୟମାନେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଅଧୀନ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଉମାପତି ବିରୂପାକ୍ଷ ଛଡ଼ି । ଏଭଳି ଭାବେ ମୁହଁ ଘୁଞ୍ଚି ଶିବଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ତିବ୍ର କଠୋର କଥା କହିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ରୂପରେ ଦେଖିଲେ ବେଳେ ସେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇଗଲେ । ସେଇ ଋଷିମାନେ, ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଭାତରେ ଦାରୁବନ ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆସନରେ ବସିଥିବା ମହାତ୍ମା ପିତାମହଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲେ । ସେଠାକୁ ପହଞ୍ଚି, ମନ ହରାଇ, ଦାରୁବନରେ ଘଟିଥିବା ସମସ୍ତ କଥା ପିତାମହଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ । ପିତାମହ ମନରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବ ଦାରୁବନର ଘଟଣା ସମସ୍ତ ମନେ ପକାଇଲେ । ସେଉଠାରୁ ଉଠି, ହାତ ଜୋଡ଼ି, ଭବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଦାରୁବନରେ ବସିଥିବା ଋଷିମାନେଙ୍କୁ ତ୍ୱରିତ କଥା କହିଲେ — “ତୁମେ ଶେଷ ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ; ଅତିଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଧନ ହାରାଇଛ; ତୁମେ ଅନର୍ଥ କାମ କରିଛ। ଦାରୁବନରେ ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଦେଖିଥିଲ, ଲିଙ୍ଗଧାରୀ ଯେଉଁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ ଦେଖିଲେ ଠିକ, କିନ୍ତୁ ସେଉଁଠି ସେଇ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି । ଗୃହସ୍ଥମାନେ କେବେ ଅତିଥିମାନଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ, ଦ୍ୱିଜମାନେ; ସେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ଅପୂର୍ଣ୍ଣ, ମେଳା କିମ୍ବା ଅଶିକ୍ଷିତ ଯିଏ ହେଉନାହିଁ । ମହାବ୍ରାହ୍ମଣ ସୁଦର୍ଶନ ଅତିଥି ପୂଜା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ କାଳକୁ ମଧ୍ୟ ଜୟ କରିଥିଲେ । ଅନ୍ୟଥା, ଯଦି ଗୃହସ୍ଥ ଓ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଅତିଥି ପୂଜା ଛାଡ଼ିଦେଇଥିବେ, ସେମାନେ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ ନାହିଁ ।