ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନରେ, ନିଜ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଶୁଧ୍ଧ ହାତରେ ଆଚମନ କରିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ନିଜକୁ ଜଳରେ ଛିଟାଇ ଦେଇ, ଡାହାଣ ହାତରେ କୁଶ ଧରି, ସତର୍କ ଭାବରେ ତିନିଥର ଜଳ ପିଇବା ଉଚିତ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ବୃତ୍ତ ଗଠନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶୁଭ ଆଚମନ ହୁଏ। ତାପରେ, ହାନି ଓ ପାପ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି ଭାବରେ ସାରାଂଶରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାନ ଓ ଆଚମନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଣ୍ନିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ସମସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଉପକାର ପାଇଁ। ଏହା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ବେଦମାତା ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ—“ବରଦାନ ଦେବୀ ଆସନ୍ତୁ”—ଏହିପରି ମହେଶ୍ୱରୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ଦେବୀଙ୍କୁ ପାଦ ପ୍ରକ୍ଷାଳନ, ଆଚମନ ଓ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେବା ପରେ, ତିନିଥର ପ୍ରାଣାୟାମ କରିବା ଉଚିତ, ବସିଥିଲେ ହେଉ କି ଦଢିଠିଲେ। ଗାୟତ୍ରୀ ମନ୍ତ୍ର ସହ ପ୍ରଣବ ଏକହଜାର ଥର, କିମ୍ବା ଅର୍ଦ୍ଧ, କିମ୍ବା ୧୦୮ ଥର ପାଠ କରିବା ଉଚିତ, ତିନି ପ୍ରକାରରେ ଏକ ଏକ ଚକ୍ର କରି। ଅର୍ଘ୍ୟ ଦେଇ, ପୂଜା କରି, ଶିର ନମାଇ, “ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରେ ଥିବା ଦେବୀ” ବୋଲି କହି, ବେଦମାତାଙ୍କୁ ବିଦାୟ ଦେବା ଉଚିତ। ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ଗାୟତ୍ରୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ହାତ ଜୋଡି ଭକ୍ତି ସହିତ ଭାସ୍କରଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିବା ଉଚିତ। ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଜାତଵେଦାସ୍, ଏବଂ ନିୟମାନୁସାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ରିଗ୍, ଯଜୁର୍, ଓ ସାମ ବେଦର ସୂର୍ଯ୍ୟ ସୂକ୍ତ ପାଠ କରି, ଅଗ୍ନିକୁ ତିନିଥର ପରିକ୍ରମା କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ଅନ୍ତର୍ଆତ୍ମା, ପରମାତ୍ମା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଅଗ୍ନିଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିବା ପରେ, ନିୟମାନୁସାରେ ଋଷି, ପିତୃ, ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ନାମ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ଆହ୍ୱାନ କରିବା ଉଚିତ। ଏହା ପରେ, ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ମୁହଁ ଦେଇ, ନିୟମାନୁସାରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେଇ, ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ରୂପ ଓ ସ୍ୱରୂପକୁ ଧ୍ୟାନ କରି, ନମସ୍କାର କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଫୁଲ ଜଳରେ, ଋଷିଙ୍କୁ କୁଶ ଜଳରେ, ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ତିଳ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ମିଶିତ ଜଳରେ ଅଞ୍ଜଳି ଦେବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତର ଗାଳାରେ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର, ଋଷିଙ୍କୁ ଛାତି ଉପରେ, ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଡାହାଣ ଗାଳାରେ ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ଦେଇ ଅଞ୍ଜଳି କରିବା ଉଚିତ। ଦେବତାଙ୍କୁ ଅଞ୍ଜଳି କରିବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଟିପ୍, ଋଷିଙ୍କୁ ଛୋଟ ଆଙ୍ଗୁଠି, ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଡାହାଣ ଆଙ୍ଗୁଠି ଦେଇ ଅଞ୍ଜଳି କରିବା ଉଚିତ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ଦ୍ୱିଜ ଜଣେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଓ ବିଦ୍ୟା ଦ୍ୱାରା, ଦେବତାଙ୍କୁ, ମାନବକୁ, ଭୂତମାତ୍ରକୁ, ଓ ପିତୃଙ୍କୁ ଯଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ନିଜ ବେଦ ଶାଖା ପାଠକୁ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ; ଅଗ୍ନିକୁ ଭୋଗ ଦେବାକୁ ଦେବୟଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ; ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଭୋଗ ଦେବାକୁ ଭୂତୟଜ୍ଞ, ଏହା ସମସ୍ତ ଜୀବର ଉପଜୀବିକା ଦେଇଥାଏ। ବେଦଜ୍ଞ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ତାଙ୍କ ସହ ନାରୀଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବାକୁ ମନୁଷ୍ୟୟଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ। ପିତୃଙ୍କୁ ଭୋଗ ଦେବାକୁ ପିତୃୟଜ୍ଞ କୁହାଯାଏ। ଏହିପରି ଭାବରେ, ପାଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଯଜ୍ଞ ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମନାଯାଏ; ଏହି ଯଜ୍ଞକୁ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ବ୍ରହ୍ମାଲୋକରେ ସମ୍ମାନିତ ହୁଏ। ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ଦ୍ୱାରା ଇନ୍ଦ୍ର ସହ ସମସ୍ତ ଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ, ଶଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି। ବେଦ ଓ ପିତୃମାନେ ମଧ୍ୟ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି; ଏଥିରେ ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜଣେ ଗ୍ରାମ ଚାଡ଼ି ଚଲିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ। ଯେଉଁଠାରେ ମାନବ ଚଖ ଲାଗି ଛାଲା ଘର ଦେଖିପାରିବେ, ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦିଗରେ, ସେଉଁଠି ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପାଇଁ ଶୁଭ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦ ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ତିନିଥର ଆଚମନ କରି, ମୁହଁ ଧୁଇ, ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବରେ ଆଚମନ କରିବା ଉଚିତ। ଯଜୁର୍ବେଦ ଦ୍ୱାରା ମୁହଁ ପିଛିବା, ଦୁଇଥର ଜଳ ଦେଇ ଧୁଇବା ପରେ, ସାମବେଦ ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ ଛୁଇବା ଉଚିତ। ଅଥର୍ବବେଦ ଓ ଆଙ୍ଗିରସ୍ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଚଖ ଛୁଇବା, ନାକ ଛୁଇବା, ଏବଂ ଶରୀର ଅନ୍ଗଗୁଡିକୁ ପୁନିପୁନି ଜଳ ଦେଇ ଧୁଇବା ଉଚିତ। ଏହିପରି, ଅଠାର ପୁରାଣ ଓ ଉପପୁରାଣ, ଯଥା ସୌରପୁରାଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଦେବତାଙ୍କୁ ନିୟମାନୁସାରେ ଛୁଇବା ଉଚିତ। ଶୁଭ ଇତିହାସ, ଯଥା ଶୈବ ଓ ଅନ୍ୟ, ଦ୍ୱାରା କାନ ଛୁଇ, ତାପରେ ହୃଦୟ ଅଞ୍ଚଳ ଛୁଇବା ଉଚିତ। ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଜାଣିଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ସମସ୍ତ କଳ୍ପ ଦ୍ୱାରା ନିଜକୁ ଛୁଇ, ଆଚମନ କରି, ଦର୍ଭା ଶୟନ ବିଛାଇବା ଉଚିତ। ବୁଦ୍ଧିମାନ ବ୍ୟକ୍ତି ଡାହାଣ ହାତକୁ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ରଖି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗୁଠି ଯା ନାହିଁ, ପବିତ୍ର ସୂତ୍ର ପିନ୍ଧି କିମ୍ବା ନାହିଁ, ଏହିପରି ନିୟମାନୁସାରେ ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ କରିବା ଉଚିତ; ଏବଂ ଯିଏ ପାଞ୍ଚ ମହାୟଜ୍ଞ କୁ ଅନାଦର କରି, ସେ ପ୍ରକୃତ ମହାନ ନୁହେଁ। ଯଦି ଖାଇ ନିଅନ୍ତି, ଏହି ଯଜ୍ଞ ଅନାଦର କରିଲେ ଜନ୍ମେ ସୁଅର ଗର୍ଭରେ ହୁଅନ୍ତି; ଏହିପରି ଶୁଭ ଫଳ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ୟମ ସହିତ ଏହି କ୍ରିୟା କରିବା ଉଚିତ। ବ୍ରହ୍ମୟଜ୍ଞ ପରେ, ଶୁଧ୍ଧ ମନ ଦେଇ ସ୍ନାନ କରି, ନିୟମାନୁସାରେ ଜଳ ଆଣି, ନିଜ ଘରକୁ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଉଚିତ। ଘର ବାହାରେ ପାଦ ଓ ହାତ ଜଳ ଦେଇ ଧୁଇ, ଶରୀର ପରିଶୁଧି ପାଇଁ ନିୟମାନୁସାରେ ଭସ୍ମସ୍ନାନ କରିବା ଉଚିତ। ପ୍ରଣବ ମନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଭସ୍ମ ପରିଶୁଧ କରି, ଅଗ୍ନିହୋତ୍ର ଅଗ୍ନିରୁ ଭସ୍ମ ନେଇ, ପ୍ରଭାତରେ ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି 'ଜ୍ୟୋତିଃ ସୂର୍ଯ୍ୟ' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଞ୍ଜଳି କରିବା ଉଚିତ। ସଂଧ୍ୟାବେଳେ, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ପୂର୍ବରୁ 'ଜ୍ୟୋତିର୍ ଅଗ୍ନି' ମନ୍ତ୍ର ଦେଇ ଅଗ୍ନିକୁ ଅଞ୍ଜଳି କରିବା ଉଚିତ। ଏପରି, ଉଦୟ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଅଞ୍ଜଳିର ଭସ୍ମ ଶୁଭ ଓ ପବିତ୍ର ମନାଯାଏ।