ଏହି ସମୟରେ, ବିଶିଷ୍ଟ ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ମହାନ୍ ବସୁଦେବଙ୍କ ରୂପରେ ଏକ ଷଷ୍ଠାଂଶ ଅଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବେ, ସେଠାରେ ବସୁଦେବ ଭାବେ ପ୍ରକଟିତ ହେବେ । ଏହି ସମୟରେ, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି, ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଜଗତକୁ ଆଶ୍ଚର୍ୟଚକିତ କରିବି । ମୁଁ ଶ୍ମଶାନରେ ଏକ ତ୍ୟାଗିତ ଦେହ ଦେଖି, ଯାହାକୁ କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ନାହିଁ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ଏହି ଦେହକୁ ଯୋଗମାୟା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବେଶ କରିବି । ପରେ, ମେରୁ ପର୍ବତର ଦିବ୍ୟ ଏବଂ ମଙ୍ଗଳମୟ ଗୁହାରେ, ତୁମେ, ବିଷ୍ଣୁ ଏବଂ ମୁଁ ସହିତ, ମୁଁ 'ଲକୁଳି' ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବ୍ରହ୍ମ ରୂପ ଧାରଣ କରିବି । ଏହି ଦେହୀ ଅବତାର ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହେବ; ଏହି ସମୟରେ ଏହି ପବିତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର ପୃଥିବୀ ରହିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କରିବ । ସେଠାରେ ମୋ ସନ୍ତାନମାନେ କୁଶିକ, ଗର୍ଗ, ମିତ୍ର ଏବଂ କୌରୁଷ୍ୟ ନାମକ ତାପସ ହେବେ । ସେମାନେ ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ମହାନ୍ ଆତ୍ମା, ବେଦରେ ପାରଙ୍ଗତ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ମହେଶ୍ୱରଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଯୋଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିବା, ଶୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବେ । ସେମାନେ ରୁଦ୍ର ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠାରେ ପୁନର୍ଆଗମନ କଠିନ; ସେମାନେ ସିଧ୍ଧ ପାଶୁପତ ଯୋଗୀ, ଦେହରେ ଭସ୍ମ ଲିପ୍ତ କରିଥିବେ । ସେମାନେ ସଦା ଲିଙ୍ଗାରାଧନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଭିତରେ ବାହାରେ ଦୁଇଁଥରେ ଏହି ଭକ୍ତି ଅବିଚଳିତ, ମୋତେ ଏବଂ ଯୋଗକୁ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନ କରି ବିନିତ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ଦ୍ୱାରା ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିଥିବେ । ସେମାନେ ସଂସାର ବନ୍ଧନ କଟିବା, ଜ୍ଞାନର ପଥ ଉଜାଗର କରିବା ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱରୂପ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ମହାପାଶୁପତ ଯୋଗ ଅନୁଷ୍ଠାନ କରିବେ । ଏଠାରେ ଅନେକ ଯୋଗ ଏବଂ ଅନେକ ଜ୍ଞାନ ପଥ ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ପଞ୍ଚାକ୍ଷରୀ ମନ୍ତ୍ର ବିନା କୌଣସି ଠାରେ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତି ହୁଏ ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ କେହି ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ତପସ୍ୟା କରେ, ସେ ଏକ ପକ୍କା ଫଳ ପରି ମୁକ୍ତ ଗଣ୍ୟ ହୁଏ । କେବଳ ଏକ ଦିନ ପାଶୁପତ ବ୍ରତ ଯଥାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ କଲେ, ସାଂଖ୍ୟ ବା ପଞ୍ଚରାତ୍ର ମାର୍ଗରେ କେବେ ଏପରି ଫଳ ମିଳେ ନାହିଁ । ଏପରି ଭାବେ, ମୁଁ ମନୁ ଠାରୁ କୃଷ୍ଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବତାରର ଲକ୍ଷଣ ଏକୋପରେ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛି, ଏହି ଅଠାଇ ଯୁଗର ଅନୁକ୍ରମରେ । ସେଠାରେ, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱୈପାୟନ ଉଦୟ ହେବା ସମୟରେ, ଶାସ୍ତ୍ରମାଳାର ବିଭାଗ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ହେବ । ଏପରି ଭାବେ ମହାଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ଅବତାର କଥା ଶୁଣି, ସେ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ ମହାଦେବଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ । ସେ ଚୟିତ ଶବ୍ଦରେ ସ୍ତୁତି କରି, ପୁନି ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପଚାରିଲେ: "ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି; ସମସ୍ତ ଦେବଗଣଙ୍କୁ ବିଷ୍ଣୁ ବ୍ୟାପିଛନ୍ତି ।" "ନିଶ୍ଚୟ, ବିଷ୍ଣୁ ସମାନ କୌଣସି ମାର୍ଗ ନାହିଁ; ବେଦ ସଦା ଏହି କଥା ଗାଉଛି—ଏଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ ।" "ସେ ଦେବତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେବ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ, ସଦା ତୁମ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନାରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ସଦା ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରନ୍ତି—ସେ ଦେବତା କିପରି ପ୍ରଭୁ ହେଲେ?" ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଶୁଣି, ଶଙ୍କର ଉତ୍ସାହିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ଉତ୍ତର ଦେଲେ: "ତୁମେ, ନାରାୟଣ ଏବଂ ଦେବମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ।" "ଋଷିମାନେ, ନିୟମାନୁସାରେ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା କରି, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥିତିକୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛନ୍ତି; ଏହିପରି ଦେଖି ସେମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି ।" "ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ବିନା କୌଣସି ସିଧି ନାହିଁ; ଏହିପରି ଦେଖି ଜନାର୍ଦନ, ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ ପ୍ରଭୁ, ସଦା ନିଜକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ସହିତ ପୂଜା କରନ୍ତି ।" ଏପରି କହି, ମହେଶ୍ୱର ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କୁ ଅନୁଗ୍ରହ କରି, ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚାହିଁ, ସେଠାରେ ଅଦୃଶ୍ୟ ହେଲେ । ତାପରେ, ବ୍ରହ୍ମା ହାତ ଯୋଡି ନମସ୍କାର କରି, ଶଙ୍କରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଇଥିବା ଜ୍ଞାନରେ ପୁନଃ ଏକାଗ୍ର ହୋଇ, ଶେଷ ସୃଷ୍ଟି କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ବାହାରିଗଲେ । ଏହିପରେ, ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ପଚାରାଯାଇଲା: "ମହେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗ ରୂପରେ କିପରି ପୂଜିବା ଯିଏଉଁଠି? ଏହା ଆମକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହିବାକୁ ଉଚିତ ।" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି, କୈଳାସ ପର୍ବତରେ ଦେବୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଚାରିତ ହେବା ସମୟରେ, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଆଙ୍କ ଉପରେ ବସିଥିବା ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ଲିଙ୍ଗାର୍ଚ୍ଚନା ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ତାପରେ, ଶାଳଙ୍କାୟନଙ୍କ ପୁତ୍ର ନନ୍ଦୀ, ଯିଏ ସବୁ କଥା ଆଗରୁ ଶୁଣିଥିଲେ, ସେ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଏହି ପବିତ୍ର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଲିଙ୍ଗ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ, ମହାତେଜସ୍ବୀ ବ୍ୟାସ ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଶିଖିଥିଲେ । ଏବେ ମୁଁ ଶୈଳାଦି ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଶୁଣିଥିବା ଅନୁସାରେ, ଯଥାବିଧି ସ୍ନାନ, ନିବେଦନ ଏବଂ ପୂଜା ପ୍ରଣାଳୀ କଥା କହିବି । ଏବେ ମୁଁ ଏହି ସ୍ନାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବି, ଯାହା ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ, ସମସ୍ତ ପାପ ଦୂର କରିଥିବା, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଶିବଙ୍କ ମୁଖରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାନୁସାରେ ସ୍ନାନ କରି, ଏକଥର ଶଙ୍କରଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ବ୍ରହ୍ମକୁର୍ଚ୍ଚ ପାନ କରିଲେ, ସମସ୍ତ ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେ । ଦେବଦେବ ଶମ୍ଭୁ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଙ୍ଗଳାର୍ଥେ ତିନି ପ୍ରକାର ସ୍ନାନ ପ୍ରଣାଳୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ବରୁଣ ସ୍ନାନ, ପରେ ଉତ୍ତମ ଅଗ୍ନେୟ ସ୍ନାନ, ତାପରେ ମନ୍ତ୍ର ସ୍ନାନ କରି, ଶେଷରେ ପରମେଶ୍ଵରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଉଚିତ । ଯଦି ଅଶୁଦ୍ଧ ମନ ନିଆଁ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରେ, ତେବେ ଭସ୍ମ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧି ହୁଏ ନାହିଁ; ମନ ଶୁଦ୍ଧି ଅନୁଷ୍ଠାନ ଅବଶ୍ୟକ, ନହେଲେ ପାବନ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । କେହି ସମସ୍ତ ନଦୀ, ସରୋବର, ପୋଖରୀରେ ସମସ୍ତ ଜୀବନ ଧରି ସ୍ନାନ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ମନ ଅଶୁଦ୍ଧ ରହେ, ତେବେ ପାବନ ହୁଏ ନାହିଁ—ଏହିଥିରେ କିଛି ସନ୍ଦେହ ନାହିଁ । ମନର କମଳ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେତେବେଳେ ଜାଗୃତ, ସେ ଶୁଦ୍ଧ; ଅନ୍ଧକାରରେ ଶୁଅ, ତେବେ ଜ୍ଞାନର ଆଲୋକ ଦ୍ୱାରା ଏହା ଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ ।