ଏହି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଲିଙ୍ଗ ପୁରାଣର ଦିବ୍ୟ କଥାରେ, ମହାଦେବ ନିଜ ଅନେକ ରୂପର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ୟ ଲୀଳା ବିବର୍ଣ୍ଣନ କରିଛନ୍ତି। ତିନି କହିଲେ—“ମୋ ନିକଟକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସିବେ, ସେଉଁଠି ପୁନଃ ଫେରିବା ଅତି କଷ୍ଟକର। ପୂର୍ବେ ତୁମେ ‘ଲୋହିତ’ ନାମରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିଲେ। ମୋ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିବା ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ସେଇ ଯୁଗକୁ ‘ଲୋହିତ’ ଭାବରେ ସ୍ମରଣ କରାଯାଏ। ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଜୀବ ଲାଲ ମାଂସ, ହାଡ଼ ଓ ରକ୍ତ ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଏହି ଯୁଗରେ ଗାୟତ୍ରୀ ଜନନୀ, ଯାହାକୁ ଗୋ (ଗାଈ) ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଉନ୍ନତ ଅଂଗ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ। ତାଙ୍କର ଲାଲ ରୂପ ଓ ରଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନାମ ହୋଇଛି। ଦେବତାଙ୍କର ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରୁ ‘ବାମଦେବ’ ନାମ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି। ଏଠି, ମହାତ୍ମା, ତୁମେ ମୋତେ ଜଣିଛ ଏବଂ ନିଜ ଶମ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ବୁଝିଛ। ତୁମର ନିଜ ଯୋଗ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଅନ୍ୟ ରଙ୍ଗରେ ବୁଝିଥିଲେ, ଏହିପରି ମୁଁ ପୃଥିବୀରେ ‘ବାମଦେବ’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲି। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ଏଠି ମୋତେ ‘ବାମଦେବ’ ଭାବରେ ଜଣିଛନ୍ତି, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠି ପୁନଃ ଫେରିବା କଷ୍ଟକର। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପୁନଃ ହଳଦୀ ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରକଟ ହେଲି, ଯୁଗର ଚକ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ମୋ ନାମ ଦ୍ୱାରା ଏହି ହଳଦୀ ରୂପ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା। ଏବଂ ମୋଠୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହଳଦୀ-ଶରୀରୀ ଓ ହଳଦୀ-ଲାଲ ଦେହ ଧାରଣ କରିଥିବା ଦେବୀକୁ ‘ଗାୟତ୍ରୀ’ ଭାବରେ ଡାକାଯାଏ, ଯିଏ ‘ବ୍ରହ୍ମା’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଠି, ମହାତ୍ମା, ଯୋଗରେ ଏକତ୍ରିତ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଜଣିଥିଲେ, ଏବଂ ଯେଉଁ ଲୋକ ଯୋଗରେ ଲିନ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଚିହ୍ନିଥିଲେ। ଏଠି, ତୁମେ ମୋତେ ‘ତତ୍ପୁରୁଷ’ ଭାବରେ ବୁଝିଥିଲେ; ଏହି ରୂପ ମୋର ‘ତତ୍ପୁରୁଷ’ ଅବସ୍ଥା ଅଟୁଟ। ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ଲୋକ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରହ୍ମା ସହିତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ, ମୋତେ—ରୁଦ୍ର, ରୁଦ୍ରାଣୀ, ଗାୟତ୍ରୀ, ବେଦମାତା—ଭାବରେ ଜଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ରୁଦ୍ରର ଲୋକକୁ ଯିବେ, ଯେଉଁଠି ପୁନଃ ଫେରିବା କଷ୍ଟକର। ଯେତେବେଳେ ମୁଁ ପୁନଃ କଳା ଓ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି, ମୋ ରଙ୍ଗ ଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଶ୍ଚୟ ‘କଳା’ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା। ସେଉଁଠି, ମୁଁ ସମୟ ଭାବରେ ରହିଥିଲି, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଜଗତର ଅନ୍ତ କରେ। ଏଠି, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ତୁମେ ମୋତେ ଭୟଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବୁଝିଥିଲେ; ଗାୟତ୍ରୀ ମୋଠୁ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇ କଳା ଦେହ ଓ କଳା-ଲାଲ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ। ସେଉଁଠି, ଦେବତା ମଧ୍ୟରେ କଳା ଭାବରେ ଜଣାଗଲେ, ତେଣୁ ମୁଁ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଲି। ଯେଉଁ ଲୋକ ମୋତେ ପୃଥିବୀରେ ଜଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ଅଭୟ, ଶାନ୍ତ ଓ ଅବିନାଶୀ ହେବି। ପୁନଃ, ମୁଁ ବିଶ୍ବରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲି, ବ୍ରହ୍ମନ୍। ସେଉଁଠି, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଧ୍ୟାନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ବୁଝିଥିଲେ; ଗାୟତ୍ରୀ ବିଶ୍ବରୂପ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ ଧାରଣ କଲେ। ଏଠି, ଯେଉଁ ଲୋକ ମୋତେ ବିଶ୍ବରୂପ ଭାବରେ ଜଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ପାଇଁ ମୁଁ ସଦା ‘ଶିବ’ ଓ ଶାନ୍ତ ରହିବି। ଏହି ରୂପକୁ ‘ବିଶ୍ବରୂପ’ ଡାକାଯାଏ, ଏହିପରି ସାବିତ୍ରୀ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ବରୂପ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ଏଭଳି, ମୋ ଏହି ସମସ୍ତ ରୂପ ଉଦ୍ଭୂତ ହୋଇଛି, ମୋ ପୁଅମାନେ, ଏହି ଚାରି ନାମ ଯାହାକୁ ମୁଁ ଦିଆଛି, ସେମାନେ ଜଗତରେ ଆଦରିତ। ଏବଂ, ଏହି ବିଶ୍ବରୂପ ଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତ ଜାତିର ଏକତ୍ରିତା ହେବ, ସମସ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଅନୁମୋଦିତ ହେବ, ଏବଂ ଜାତି ଅନୁଯାୟୀ ଭିନ୍ନତା ରହିବ। ମୁକ୍ତି, ଧର୍ମ, ଧନ ଓ କାମ—ଏହି ଚାରି ଉପାଦାନ ଦ୍ୱାରା ବେଦ ଓ ଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟ ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବ। ଚାରି ଭିନ୍ନ ଜୀବ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଛି, ଏବଂ ଚାରି ଆଶ୍ରମ ଅଛି; ଚାରି ଧର୍ମର ଉପସ୍ଥାନ ଅଛି, ଏବଂ ଚାରି ପୁଅ ମୋର। ତେଣୁ, ଏହି ଜଗତ ଚାରି ଯୁଗରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିବ, ଚାରି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହେବ, ଚାରି ଆଧାରରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେବ। ପୃଥିବୀ ଲୋକ, ତାପରେ ଆକାଶ, ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ଏବଂ ମହା ଲୋକ; ଜନ, ତପସ୍, ଶତ୍ୟ ଏବଂ ତାପରେ ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ। ଜଗତ ଅଷ୍ଟାକ୍ଷର ମନ୍ତ୍ରରେ ଉପସ୍ଥିତ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଥାନରେ ଏହି ଅକ୍ଷର ଅଛି; ପୃଥିବୀ, ଆକାଶ, ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ମହା ଲୋକ—ଏହି ଚାରି ଆଧାର। ପୃଥିବୀ ଲୋକ ପ୍ରଥମ ଆଧାର, ପରେ ଆକାଶ, ତାପରେ ଦିବ୍ୟ ଲୋକ, ଚାରିଥ ମହା ଲୋକ। ପଞ୍ଚମ ଜନ, ଷଷ୍ଠ ତପସ୍, ସପ୍ତମ ଶତ୍ୟ ଲୋକ—ଏହି ତାଳୁ ଯେଉଁ ଲୋକ ପୁନଃ ଜନ୍ମ ନେଇନାହିଁ। ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ ପୁନଃ ଫେରିବା କଷ୍ଟକର ଥାନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ; ସ୍କନ୍ଦ ଓ ଉମାଙ୍କର ଥାନ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ। ରୁଦ୍ର ଲୋକ ଯୋଗୀମାନେ ପାଇଁ ଶୁଭ ଅବସ୍ଥା—ଯେଉଁମାନେ ମମତା, ଅହଂକାର, କାମ ଓ କ୍ରୋଧରୁ ମୁକ୍ତ। ଯେଉଁ ଦ୍ୱିଜ ଲୋକ ଏକତ୍ରିତ ଓ ଧ୍ୟାନରେ ଲିନ ମନ ଦ୍ୱାରା ମୋତେ ଦେଖିଥିଲେ; ଏବଂ ତୁମେ ଚାରି ପାଦ ଧାରଣ କରିଥିବା ସରସ୍ୱତୀକୁ ଦେଖିଥିଲେ। ପାଦର ଶେଷ ହେଉଛି ବିଷ୍ଣୁ ଲୋକ, ଶାନ୍ତ ଓ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁମାର ଲୋକ, ଏବଂ ଆଉମା, ମହେଶ୍ୱର—ତେଣୁ ଚାରି ପାଦ ରୂପ ଦେଖିଲେ। ଏହିପରି, ସମସ୍ତ ପଶୁ ଚାରି ପାଦ ଧାରଣ କରିବେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଚାରି ତଣ୍ଡି ଥିବ। ମନ୍ତ୍ର ସହିତ ସୋମ ମୋ ମୁଁଠୁ ପ୍ରବାହିତ ହେଲା, ଏହି ଜୀବମାନେ ଶ୍ୱାସ ନେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକ, ବ୍ରହ୍ମନ୍, ପୁନଃ ତଣ୍ଡିରୁ ପାନ କରିଥିବା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ। ତେଣୁ, ସୋମ ନାମକ ଅମୃତ ଜୀବନ ଭାବରେ ଜଣାଯାଏ; ସମସ୍ତ ପଶୁ ଚାରି ପାଦ ହେବେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରଙ୍ଗ ଧଳା ହେବ। କାର୍ଯ୍ୟ ହେବାରୁ ଦ୍ୱିପଦ ମହାଦେବୀ ପୁନଃ ଦେଖାଗଲେ, ଏହିପରି ସାବିତ୍ରୀ, ଯିଏ ଜଗତର ଉତ୍ପାଦନ କରିଥିଲେ। ତେଣୁ, ସମସ୍ତ ମାନବ ଦ୍ୱିପଦ ଓ ଦ୍ୱିତଣ୍ଡୀ ହେବେ; ଏହି ଅଜନ୍ମା ମହାଦେବୀ ସମସ୍ତ ରଙ୍ଗରେ ପ୍ରକଟ। ତୁମେ ଦେଖିଥିବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେବୀ ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଧାରଣ କରିଥିଲେ—ତେଣୁ ଜୀବମାନେ ବିଶ୍ବରୂପ ହେବେ। ଏହି ଅଜନ୍ମା ଦେବୀ ମହାପ୍ରଭାରୁ ବିଶ୍ବରୂପ ହେବେ; ତାଙ୍କର ବୀଜ କେବେ ଅବସାନ ହେଇନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ମୁଁଠୁ ଅଗ୍ନି ହୋମର ଶ୍ରେଷ୍ଠ।