ଏହି ଗାଥାର ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି ରୁଦ୍ର, ହର, ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷର ଇଶ୍ୱରଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ସହିତ। ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ବିଧ୍ବଂସର ଏହି ମୂଳ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ କରି, ନାରଦ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ଧ୍ୟାନ ରଖିଥିଲେ। ନାରଦ, ଶୈଲେଶ, ଶଙ୍କର, ସଙ୍ଗମେଶ୍ୱର, ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ସ୍ୱର୍ଲୀନା ଓ ଅବିମୁକ୍ତ ମହାଲୟକୁ ପୂଜା କରି, ରାଉଦ୍ର, ଗୋପ୍ରେକ୍ଷକ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପାଶୁପତ, ବିଘ୍ନେଶ୍ୱର, କେଦାର ଓ ଗୋମାୟୁକେଶ୍ୱର ପରେ ହିରଣ୍ୟଗର୍ଭ, ଚନ୍ଦ୍ରେଶ୍ୱର, ଈଶାନ୍ୟର ପାଖରେ ଯାଇ, ସେ ନୈମିଷାର ଦିଗକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ନୈମିଷାର ନିବାସୀମାନେ, ନାରଦଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଖୁସିରେ ଭରି ଗଲା, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଉଚିତ ଆସନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ। ନାରଦ ମଧ୍ୟ ସେହି ଆସନକୁ ଗ୍ରହଣ କରି, ସାଧୁମାନଙ୍କର ମାନ ସ୍ୱୀକାର କରି ସୁବିଧାରେ ବସିଲେ। ସେ ବିଶିଷ୍ଟ ଲିଙ୍ଗର ମହାନତା ବିଷୟରେ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ବିବେଚନା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଏବଂ ସେହି ସମୟରେ, ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ୁଥିବା ସୂତ, ସୂତ ମହାରାଜ ନୈମିଷାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ସାଧୁମାନଙ୍କର ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆବାହନ କରିବାକୁ ଗଲେ। ନୈମିଷାର ନିବାସୀ, କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାଇପାୟନଙ୍କର ଶିଶ୍ୟମାନେ, ସୂତଙ୍କୁ ପୁରାଣ ଶୁଣିବାର ଇଚ୍ଛା ବିକାଶ କଲେ। ତେବେ, ସେମାନେ ଶିକ୍ଷାର ମହାନ ଘଟଣାରେ ରୋମହର୍ଷଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୂତ ମହାରାଜଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। ସୂତ, ଯିଏ ଦିବ୍ୟ ପୁରାଣଗୁଡ଼ିକୁ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାଇପାୟନଙ୍କରୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ, ସେହି ସଂଗ୍ରହକୁ ନାରଦ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ସୂତଙ୍କୁ ନୈମିଷାର ନିବାସୀମାନେ ଅନୁଗ୍ରହ କରିବାକୁ ବିନମ୍ରତାରେ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ସୂତ, ନାରଦଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କରି, ପୁରାଣକୁ ପଢ଼ିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ ମହାଦେବ, ବ୍ରହ୍ମା, ଜନାର୍ଦନ ଓ ବ୍ୟାସଙ୍କୁ ପୂଜା କରି, ଲିଙ୍ଗକୁ ସ୍ମରଣ କରିବାକୁ ଯାଞ୍ଚ କଲେ। ସ୍ୱର, ଯାହା ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ସରୀର, ସେ ସଦା ବ୍ରହ୍ମାନ୍ଦର ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଅକ୍ଷରରେ ଗଠିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଅବିକୃତ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ଏ, ଉ, ଓ ଭାବରେ ବିଭାଜିତ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱସ୍ତର ଏବଂ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନୁଭବ କରାଏ, ଏବଂ ସେହି ଅବସ୍ଥାରେ ମହେଶ୍ୱର ଭାବରେ ପରିଚିତ। ସେ ପ୍ରଧାନ ଓ ପୁରୁଷର ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏବଂ ସେ ଦେହରେ ସାତ ଗୁଣ ଓ ସୋଲ ଗୁଣର ଅନୁସାରେ ଏକ ଅବିଜ୍ଞାତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଥାଏ। ସୃଷ୍ଟି, ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ବିଧ୍ବଂସ ପାଇଁ, ଲିଙ୍ଗର ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରି, ସେ ମୋତେ ପ୍ରଣାମ କରିବାକୁ ଯାଞ୍ଚ କରିଛି। ଏହି ଗାଥାରେ, ଇଶାନଙ୍କର କଳ୍ପ ବିଷୟରେ ବ୍ରହ୍ମା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପୁରାଣ ଲିଙ୍ଗ ରଚନା କରିଥିଲେ। ଏହାର ମାପ ଏକ ଶତକୋଟି ପୁସ୍ତକର ଅଂଶରେ ଥିଲା, ଯାହା ବ୍ୟାସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚାରି ଲକ୍ଷରେ ସଂକୁଚିତ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗାଥାର ଅନ୍ତର୍ଗତ, ପ୍ରାଥମିକ ସୃଷ୍ଟି, ତତ୍ତ୍ୱ ଓ ଉତ୍ପତ୍ତିରେ ଲିଙ୍ଗର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ଏହାର ଅଷ୍ଟ ଆବରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ବିଶ୍ୱକୋଷ ଗଢ଼ାଯାଇଛି। ସେହିପରି, ଶର୍ବଙ୍କରୁ ଏହି କୋଷ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବାରେ ରାଜସର ଦାବି, ଓ ତାଙ୍କର ରୂପ ଭିଷ୍ଣୁ ଓ କାଳରୁଦ୍ରରେ ରହିଛି। ପ୍ରଜାପତିଙ୍କର ସୃଷ୍ଟି, ପୃଥିବୀକୁ ଉଠାଇବା, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ଦିନ ଓ ରାତି, ତାଙ୍କର ଆୟୁ ଗଣନା ଓ ଏହାର ସମୟର ଗଣନା ହେଉଛି। ଏହି ଗାଥାରେ, ପୂର୍ବ ଓ ପୁରୁଷଙ୍କର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଆଶ୍ରମର ଧର୍ମ, ଜଗତର ବୃଦ୍ଧି ଓ ହ୍ରାସ, ଓ ଦେବୀର ଶକ୍ତିର ଉଦୟ ଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ବ୍ରହ୍ମା ଓ ଭିଷ୍ଣୁଙ୍କର ମଧ୍ୟରେ ଆଲୋଚନା, ଲିଙ୍ଗର ପୁନର୍ଜନ୍ମ, ଶିଳାଦଙ୍କର ତପସ୍ୟା, ଓ ବୃତ୍ରାରୀଙ୍କର ଦର୍ଶନ ଏହି ଗାଥାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନେକ ମହାନ ଘଟଣା ଅଟୁଟ ଭାବେ ସୂତ୍ରବଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ଏହିପରି, ନିକଟ ମାସରେ ଶିକ୍ଷକ ଓ ଶିଷ୍ୟଙ୍କର ମିଳନ, ବ୍ୟାସଙ୍କର ଅବତାର ଓ କଳ୍ପ ଓ ମନ୍ବନ୍ତରର କଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଗାଥାରେ, କଳ୍ପଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ କଳ୍ପର ପ୍ରକୃତି, ବିଭିନ୍ନ କଥାର ଅନୁକ୍ରମ ଓ ବାରାହ କଳ୍ପରେ ହରିଙ୍କର ଷଡ଼୍ଗଣ ରୂପ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ମେଘବାହନ କଳ୍ପର କଥା, ରୁଦ୍ରଙ୍କର ମହାନତା, ଓ ଧନୁଷ୍ଠାର ଧାରକର ମଧ୍ୟରେ ଲିଙ୍ଗର ଉଦୟ ଏହି କଥାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅନେକ ମହାନ କଥା ରହିଛି। ଏହି ଗାଥା ଏକ ଅନନ୍ୟ ଦିଗରେ ଆଗକୁ ଚାଲିଛି, ଯେଉଁଥିରେ ରୁଦ୍ର, ବ୍ରହ୍ମା, ଓ ଶିଳାଦଙ୍କର ଗାଥା ଏବଂ ଲିଙ୍ଗର ମହାନତାର କଥା ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସମ୍ବେଧନ ହେଉଛି।