लिङ्गपुराणम्

ज्ञात्वा च विविधोत्पत्तिं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः इमं परमसादृश्यं प्रश्नम् अभ्यवदद्धरिः

ब्रह्मदेवाच्या विविध उत्पत्तीचे ज्ञान घेऊन, लोकांचा संचालन करणारा, हरिने हा श्रेष्ठ प्रश्न उत्तरला.

अस्मान्महत्तरं भूतं गुह्यमन्यन्न विद्यते महतः परमं धाम शिवम् अध्यात्मिनां पदम्

या सत्त्वापेक्षा मोठं किंवा गूढ असं दुसरं काही नाही; हेच महानांचं परम स्थान, आणि आत्मज्ञानासाठी शिवाचं निवासस्थान आहे.

द्विविधं चैवमात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः निष्कलस्तत्र यो ऽव्यक्तः सकलश् च महेश्वरः

असं करून आत्मा दोन प्रकारे विभागून स्थिर आहे; तिथे महेश्वर अव्यक्त, निराकार आणि साकार, दोन्ही स्वरूपात आहे.

यस्य मायाविधिज्ञस्य अगम्यगहनस्य च पुरा लिङ्गोद्भवं बीजं प्रथमं त्वादिसर्गिकम्

जो मायेला ओळखतो आणि ज्याचं स्वरूप अगम्य व गूढ आहे, त्याच्यासाठी सुरुवातीला तुझ्यासारखं लिंगाचं पहिलं बीज प्रकट झालं.

मम योनौ समायुक्तं तद्बीजं कालपर्ययात् हिरण्मयमकूपारे योन्यामण्डमजायत

ते बीज माझ्या योनिशी एकत्र येऊन, काळानुसार, त्या योनिमध्ये सुवर्ण अंड उत्पन्न झालं.

शतानि दश वर्षाणाम् अण्डम् अप्सु प्रतिष्ठितम् अन्ते वर्षसहस्रस्य वायुना तद्द्विधा कृतम्

शंभरशे वर्षं ते अंड पाण्यात स्थिर होतं; हजार वर्षांनंतर वाऱ्याने ते अंड दोन भागांत विभागलं गेलं.

कपालमेकं द्यौर्जज्ञे कपालमपरं क्षितिः उल्बं तस्य महोत्सेधो यो ऽसौ कनकपर्वतः

त्या अंडाचं एक कवच आकाश बनलं, दुसरं कवच पृथ्वी बनलं; त्याचं जाड आवरण, जे मोठ्या उंचीचं आहे, तेच तो सुवर्ण पर्वत आहे.

ततश् च प्रतिसंध्यात्मा देवदेवो वरः प्रभुः हिरण्यगर्भो भगवांस् त्व् अभिजज्ञे चतुर्मुखः

त्या संधीतूनच देवांचा देव, श्रेष्ठ, प्रभू, हिरण्यगर्भ, चार मुखांचा भगवंत जन्मास आला.

आ तारार्केन्दुनक्षत्रं शून्यं लोकमवेक्ष्य च को ऽहमित्यपि च ध्याते कुमारास्ते ऽभवंस्तदा

ताऱ्यांपासून सूर्य, चंद्र, ग्रह, नक्षत्रांपर्यंत सगळं जग रिकामं आहे असं पाहून, 'मी कोण?' असा विचार करत मी, हे कुमारांनो, तेव्हा प्रकट झालो.

प्रियदर्शनास्तु यतयो यतीनां पूर्वजास् तव भूयो वर्षसहस्रान्ते तत एवात्मजास्तव

सुंदर दिसणारे, तुझे मोठे भाऊ असणारे योगी, आणखी एक हजार वर्षांनी, त्याच स्त्रोतापासून तुझे पुत्र झाले.

भुवनानलसंकाशाः पद्मपत्रायतेक्षणाः श्रीमान्सनत्कुमारश् च ऋभुश्चैवोर्ध्वरेतसौ

जगात जणू अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, कमळाच्या पाकळ्यांसारखी डोळ्यांची रेखा असलेले, श्रीमंत सनत्कुमार आणि ऋभु हे दोघेही पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळणारे होते.

सनकः सनातनश्चैव तथैव च सनन्दनः उत्पन्नाः समकालं ते बुद्ध्यातीन्द्रियदर्शनाः

सनक, सनातन आणि सनंदन हे सगळे एकाच वेळी जन्मले, आणि त्यांना इंद्रियांच्या पलीकडील बुद्धीची प्राप्ती झाली होती.

उत्पन्नाः प्रतिभात्मानो जगतां स्थितिहेतवः नारप्स्यन्ते च कर्माणि तापत्रयविवर्जिताः

ते साक्षात ज्ञानस्वरूप, जगाच्या स्थैर्याचे कारण, कोणतेही कर्म करत नाहीत आणि त्रिविध दुःखांपासून मुक्त आहेत.

अल्पसौख्यं बहुक्लेशं जराशोकसमन्वितम् जीवनं मरणं चैव संभवश् च पुनः पुनः

जीवन आणि मृत्यू, पुन्हा पुन्हा होणारा जन्म, यात थोडं सुख, खूप दुःख, वार्धक्य आणि शोक यांचा संग आहे.

अल्पभूतं सुखं स्वर्गे दुःखानि नरके तथा विदित्वा चागमं सर्वम् अवश्यं भवितव्यताम्

स्वर्गातील सुख फारच थोडं, नरकात मात्र दुःखच दुःख आहे; हे सर्व शास्त्र समजून, प्रत्येकाला आपलं नशिब स्वीकारावंच लागतं.

ऋभुं सनत्कुमारं च दृष्ट्वा तव वशे स्थितौ त्रयस्तु त्रीन् गुणान् हित्वा चात्मजाः सनकादयः

ऋभु आणि सनत्कुमार तुझ्या अधीन आहेत हे पाहून, तुझे तीन पुत्र—सनक वगैरे—तीन गुण सोडून दिले.

ववर्तेन तु ज्ञानेन प्रवृत्तास्ते महौजसः ततस्तेषु प्रवृत्तेषु सनकादिषु वै त्रिषु

ते महाबलवान ज्ञानाच्या मार्गावर वळले; आणि मग त्या तिघांमध्ये—सनक वगैरे—हे पुढे गेले.

भविष्यसि विमूढस्त्वं मायया शङ्करस्य तु एवं कल्पे तु वैवृत्ते संज्ञा नश्यति ते ऽनघ

शंकराच्या मायेमुळे तू गोंधळून जाशील; आणि या कल्पाचा फेर येईल तेव्हा, हे निष्पापा, तुझं भान हरपेल.

कल्पे शेषाणि भूतानि सूक्ष्माणि पार्थिवानि च सर्वेषां ह्यैश्वरी माया जागृतिः समुदाहृता

कल्पाच्या शेवटी, उरलेली सगळी सूक्ष्म आणि स्थूल जीवसृष्टी, सर्वांची दैवी माया जागृत झाल्यावर पुन्हा प्रकट होते असं सांगितलं जातं.

यथैष पर्वतो मेरुर् देवलोको ह्युदाहृतः तस्य चेदं हि माहात्म्यं विद्धि देववरस्य ह

जसा हा मेरू पर्वत देवांचा लोक मानला जातो, तसंच या देवश्रेष्ठाचं हे माहात्म्य तू समजून घे.

ज्ञात्वा चेश्वरसद्भावं ज्ञात्वा मामंबुजेक्षणम् महादेवं महाभूतं भूतानां वरदं प्रभुम्

ईश्वराचं खरं स्वरूप समजून, आणि मला कमळासारख्या डोळ्यांच्या महादेव, महाभूत, सर्व जीवांचा वरदाते आणि प्रभू म्हणून ओळखून—

प्रणवेनाथ साम्ना तु नमस्कृत्य जगद्गुरुम् त्वां च मां चैव संक्रुद्धो निःश्वासान्निर्दहेदयम्

ओंकार आणि सामगानाने, जगाच्या गुरुंना वंदन करून, तू आणि मी दोघेही जर रागावलो, तर आपल्या श्वासाने हे जग जाळू शकतो.

एवं ज्ञात्वा महायोगम् अभ्युत्तिष्ठन्महाबलम् अहं त्वामग्रतः कृत्वा स्तोष्याम्यनलसप्रभम्

असा हा महान योग जाणून, मोठ्या बळाने उभा राहून, मी तुला पुढे ठेवून, अग्निप्रमाणे तेजस्वी असणाऱ्याचं स्तवन करीन.

ब्रह्माणमग्रतः कृत्वा ततः स गरुडध्वजः अतीतैश् च भविष्यैश् च वर्तमानैस्तथैव च

मग, ब्रह्माला पुढे ठेवून, गरुडध्वज असणाऱ्या त्या प्रभूने, भूतकाळ, भविष्यकाळ आणि वर्तमानकाळातील सर्वांसह—

नामभिश्छान्दसैश्चैव इदं स्तोत्रमुदीरयत् नमस्तुभ्यं भगवते सुव्रतानन्ततेजसे

नावांनी आणि वेदांच्या छंदांनी हे स्तोत्र म्हटलं— 'तुला नमस्कार असो, हे भगवंत, उत्तम व्रतांचे आणि अनंत तेजाचे स्वामी!'

नमः क्षेत्राधिपतये बीजिने शूलिने नमः सुमेढ्रायार्च्यमेढ्राय दण्डिने रूक्षरेतसे

क्षेत्राचे अधिपती, बीजधारी, त्रिशूलधारी यांना नमस्कार. श्रेष्ठ लिंग असणाऱ्या, पूजनीय, दंड धारण करणाऱ्या, कठोर वीर्य असणाऱ्या त्या प्रभूला नमस्कार.

नमो ज्येष्ठाय श्रेष्ठाय पूर्वाय प्रथमाय च नमो मान्याय पूज्याय सद्योजाताय वै नमः

ज्येष्ठ, श्रेष्ठ, पहिल्या आणि अग्रस्थानी असणाऱ्या, मान्य, पूज्य, आणि लगेच जन्म घेणाऱ्या त्या प्रभूला नमस्कार.

गह्वराय घटेशाय व्योमचीरांबराय च नमस्ते ह्यस्मदादीनां भूतानां प्रभवे नमः

गुहांमध्ये वास करणाऱ्या, घटांचे स्वामी, आकाश वस्त्र असणाऱ्या, आमच्यासह सर्व जीवांचे अधिपती असणाऱ्या त्या प्रभूला नमस्कार.

वेदानां प्रभवे चैव स्मृतीनां प्रभवे नमः प्रभवे कर्मदानानां द्रव्याणां प्रभवे नमः

वेदांचे स्वामी, स्मृतींचे स्वामी, कर्म आणि दान यांचे स्वामी, तसेच सर्व वस्तूंचे अधिपती असणाऱ्या त्या प्रभूला नमस्कार.