लिङ्गपुराणम्

दोधूयते महापद्मं स्वच्छन्दं मम नाभिजम् समागतो भवानीशो ह्य् अनादिश्चान्तकृत्प्रभुः

माझ्या नाभीतून आपोआप उमललेल्या त्या महाकमलाला हलवले जाते; तेव्हा भव आणि अनादी, सर्वांचा अंत करणारा प्रभू तेथे येतो.

भवानहं च स्तोत्रेण उपतिष्ठाव गोध्वजम् ततः क्रुद्धो ऽम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा प्रोवाच केशवम्

भव आणि मी दोघेही, भक्तिपूर्वक स्तोत्रांनी वृषध्वजाजवळ गेलो; तेव्हा ब्रह्मा, कमलासारख्या डोळ्यांच्या केशवावर रागावून बोलला.

भवान्न नूनमात्मानं वेत्ति लोकप्रभुं विभुम् ब्रह्माणं लोककर्तारं मां न वेत्सि सनातनम्

तू स्वतःलाच, या विश्वाचा स्वामी, सर्वव्यापी, ओळखत नाहीस; आणि मला, ब्रह्मा, या सृष्टीच्या सनातन कर्त्याला, सुद्धा ओळखत नाहीस.

को ह्यसौ शङ्करो नाम आवयोर्व्यतिरिच्यते तस्य तत्क्रोधजं वाक्यं श्रुत्वा हरिरभाषत

आपल्याहून श्रेष्ठ असा हा शंकर कोण आहे? ब्रह्मेच्या त्या रागातून आलेल्या शब्द ऐकून, हरि बोलला.

मा मैवं वद कल्याण परिवादं महात्मनः महायोगेन्धनो धर्मो दुराधर्षो वरप्रदः

हे कल्याणकारी, असे बोलू नकोस; त्या महात्म्याचा अपमान करू नकोस. तो महान योगी, धर्माचा अधिपती, जिंकता न येणारा आणि वर देणारा आहे.

हेतुरस्याथ जगतः पुराणपुरुषो ऽव्ययः बीजी खल्वेष बीजानां ज्योतिरेकः प्रकाशते

तो या जगाचा कारण आहे, तोच प्राचीन आणि अविनाशी पुरुष आहे; तोच सर्व बीजांचा मूळ, एकमेव तेजस्वी प्रकाश आहे.

बालक्रीडनकैर्देवः क्रीडते शङ्करः स्वयम् प्रधानमव्ययो योनिर् अव्यक्तं प्रकृतिस्तमः

शंकर स्वतः बालकासारखा खेळण्याच्या वस्तूंनी खेळतो; तोच अविनाशी प्रधान तत्त्व, गर्भ, अव्यक्त आणि प्रकृतीचा अंधकार आहे.

मम चैतानि नामानि नित्यं प्रसवधर्मिणः यः कः स इति दुःखार्तैर् दृश्यते यतिभिः शिवः

माझी ही नावे नेहमी सृष्टीसाठी कारणीभूत आहेत; तो शिव कोण आहे, हे दुःखाने त्रस्त असलेल्या योगींना दिसते.

एष बीजी भवान्बीजम् अहं योनिः सनातनः स एवमुक्तो विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णुमपृच्छत

तो बीज आहे, तू बीजधारक आहेस, मी सनातन योनि आहे; असे ऐकून विश्वात्मा ब्रह्मा विष्णूला विचारतो.

भवान् योनिरहं बीजं कथं बीजी महेश्वरः एतन्मे सूक्ष्ममव्यक्तं संशयं छेत्तुमर्हसि

तू योनि आहेस, मी बीज आहे; मग महेश्वर कसा बीजधारक आहे? माझ्या या सूक्ष्म, अव्यक्त शंकेचे निरसन कर.

ज्ञात्वा च विविधोत्पत्तिं ब्रह्मणो लोकतन्त्रिणः इमं परमसादृश्यं प्रश्नम् अभ्यवदद्धरिः

ब्रह्मदेवाच्या विविध उत्पत्तीचे ज्ञान घेऊन, लोकांचा संचालन करणारा, हरिने हा श्रेष्ठ प्रश्न उत्तरला.

अस्मान्महत्तरं भूतं गुह्यमन्यन्न विद्यते महतः परमं धाम शिवम् अध्यात्मिनां पदम्

या सत्त्वापेक्षा मोठं किंवा गूढ असं दुसरं काही नाही; हेच महानांचं परम स्थान, आणि आत्मज्ञानासाठी शिवाचं निवासस्थान आहे.

द्विविधं चैवमात्मानं प्रविभज्य व्यवस्थितः निष्कलस्तत्र यो ऽव्यक्तः सकलश् च महेश्वरः

असं करून आत्मा दोन प्रकारे विभागून स्थिर आहे; तिथे महेश्वर अव्यक्त, निराकार आणि साकार, दोन्ही स्वरूपात आहे.

यस्य मायाविधिज्ञस्य अगम्यगहनस्य च पुरा लिङ्गोद्भवं बीजं प्रथमं त्वादिसर्गिकम्

जो मायेला ओळखतो आणि ज्याचं स्वरूप अगम्य व गूढ आहे, त्याच्यासाठी सुरुवातीला तुझ्यासारखं लिंगाचं पहिलं बीज प्रकट झालं.

मम योनौ समायुक्तं तद्बीजं कालपर्ययात् हिरण्मयमकूपारे योन्यामण्डमजायत

ते बीज माझ्या योनिशी एकत्र येऊन, काळानुसार, त्या योनिमध्ये सुवर्ण अंड उत्पन्न झालं.

शतानि दश वर्षाणाम् अण्डम् अप्सु प्रतिष्ठितम् अन्ते वर्षसहस्रस्य वायुना तद्द्विधा कृतम्

शंभरशे वर्षं ते अंड पाण्यात स्थिर होतं; हजार वर्षांनंतर वाऱ्याने ते अंड दोन भागांत विभागलं गेलं.

कपालमेकं द्यौर्जज्ञे कपालमपरं क्षितिः उल्बं तस्य महोत्सेधो यो ऽसौ कनकपर्वतः

त्या अंडाचं एक कवच आकाश बनलं, दुसरं कवच पृथ्वी बनलं; त्याचं जाड आवरण, जे मोठ्या उंचीचं आहे, तेच तो सुवर्ण पर्वत आहे.

ततश् च प्रतिसंध्यात्मा देवदेवो वरः प्रभुः हिरण्यगर्भो भगवांस् त्व् अभिजज्ञे चतुर्मुखः

त्या संधीतूनच देवांचा देव, श्रेष्ठ, प्रभू, हिरण्यगर्भ, चार मुखांचा भगवंत जन्मास आला.

आ तारार्केन्दुनक्षत्रं शून्यं लोकमवेक्ष्य च को ऽहमित्यपि च ध्याते कुमारास्ते ऽभवंस्तदा

ताऱ्यांपासून सूर्य, चंद्र, ग्रह, नक्षत्रांपर्यंत सगळं जग रिकामं आहे असं पाहून, 'मी कोण?' असा विचार करत मी, हे कुमारांनो, तेव्हा प्रकट झालो.

प्रियदर्शनास्तु यतयो यतीनां पूर्वजास् तव भूयो वर्षसहस्रान्ते तत एवात्मजास्तव

सुंदर दिसणारे, तुझे मोठे भाऊ असणारे योगी, आणखी एक हजार वर्षांनी, त्याच स्त्रोतापासून तुझे पुत्र झाले.

भुवनानलसंकाशाः पद्मपत्रायतेक्षणाः श्रीमान्सनत्कुमारश् च ऋभुश्चैवोर्ध्वरेतसौ

जगात जणू अग्नीप्रमाणे तेजस्वी, कमळाच्या पाकळ्यांसारखी डोळ्यांची रेखा असलेले, श्रीमंत सनत्कुमार आणि ऋभु हे दोघेही पूर्ण ब्रह्मचर्य पाळणारे होते.

सनकः सनातनश्चैव तथैव च सनन्दनः उत्पन्नाः समकालं ते बुद्ध्यातीन्द्रियदर्शनाः

सनक, सनातन आणि सनंदन हे सगळे एकाच वेळी जन्मले, आणि त्यांना इंद्रियांच्या पलीकडील बुद्धीची प्राप्ती झाली होती.

उत्पन्नाः प्रतिभात्मानो जगतां स्थितिहेतवः नारप्स्यन्ते च कर्माणि तापत्रयविवर्जिताः

ते साक्षात ज्ञानस्वरूप, जगाच्या स्थैर्याचे कारण, कोणतेही कर्म करत नाहीत आणि त्रिविध दुःखांपासून मुक्त आहेत.

अल्पसौख्यं बहुक्लेशं जराशोकसमन्वितम् जीवनं मरणं चैव संभवश् च पुनः पुनः

जीवन आणि मृत्यू, पुन्हा पुन्हा होणारा जन्म, यात थोडं सुख, खूप दुःख, वार्धक्य आणि शोक यांचा संग आहे.

अल्पभूतं सुखं स्वर्गे दुःखानि नरके तथा विदित्वा चागमं सर्वम् अवश्यं भवितव्यताम्

स्वर्गातील सुख फारच थोडं, नरकात मात्र दुःखच दुःख आहे; हे सर्व शास्त्र समजून, प्रत्येकाला आपलं नशिब स्वीकारावंच लागतं.

ऋभुं सनत्कुमारं च दृष्ट्वा तव वशे स्थितौ त्रयस्तु त्रीन् गुणान् हित्वा चात्मजाः सनकादयः

ऋभु आणि सनत्कुमार तुझ्या अधीन आहेत हे पाहून, तुझे तीन पुत्र—सनक वगैरे—तीन गुण सोडून दिले.

ववर्तेन तु ज्ञानेन प्रवृत्तास्ते महौजसः ततस्तेषु प्रवृत्तेषु सनकादिषु वै त्रिषु

ते महाबलवान ज्ञानाच्या मार्गावर वळले; आणि मग त्या तिघांमध्ये—सनक वगैरे—हे पुढे गेले.

भविष्यसि विमूढस्त्वं मायया शङ्करस्य तु एवं कल्पे तु वैवृत्ते संज्ञा नश्यति ते ऽनघ

शंकराच्या मायेमुळे तू गोंधळून जाशील; आणि या कल्पाचा फेर येईल तेव्हा, हे निष्पापा, तुझं भान हरपेल.

कल्पे शेषाणि भूतानि सूक्ष्माणि पार्थिवानि च सर्वेषां ह्यैश्वरी माया जागृतिः समुदाहृता

कल्पाच्या शेवटी, उरलेली सगळी सूक्ष्म आणि स्थूल जीवसृष्टी, सर्वांची दैवी माया जागृत झाल्यावर पुन्हा प्रकट होते असं सांगितलं जातं.