लिङ्गपुराणम्

भगवानादिरङ्कश् च मध्यं कालो दिशो नभः नाहमन्तं प्रपश्यामि उदरस्य तवानघ

'भगवान, तुम्ही आद्य, आसन, मध्य, काळ, दिशा आणि आकाश—हे सर्व आहात. तुमच्या पोटाचा शेवट मला दिसत नाही, पावन!'

एवमुक्त्वाब्रवीद्भूयः पितामहमिदं हरिः भगवानेवमेवाहं शाश्वतं हि ममोदरम्

असं सांगून, पुन्हा हरिने पितामहाला म्हटलं, 'भगवान, माझं पोटही असंच—शाश्वत आहे.'

प्रविश्य लोकान् पश्यैतान् अनौपम्यान्सुरोत्तम ततः प्राह्लादिनीं वाणीं श्रुत्वा तस्याभिनन्द्य च

'देवतांमध्ये श्रेष्ठा, आत या आणि हे अद्वितीय लोक पहा.' मग त्याची आनंददायक वाणी ऐकून तो आनंदित झाला.

श्रीपतेरुदरं भूयः प्रविवेश पितामहः तानेव लोकान् गर्भस्थान् अपश्यत् सत्यविक्रमः

त्यावेळी सत्यप्रतिज्ञ ब्रह्मदेव पुन्हा श्रीपतींच्या उदरात गेला आणि त्या गर्भात असलेली तीच सर्व लोकं त्याने पाहिली.

पर्यटित्वा तु देवस्य ददृशे ऽन्तं न वै हरेः ज्ञात्वा गतिं तस्य पितामहस्य द्वाराणि सर्वाणि पिधाय विष्णुः विभुर्मनः कर्तुमियेष चाशु सुखं प्रसुप्तो ऽहमिति प्रचिन्त्य

देवाच्या देहात सर्वत्र फिरूनही त्याला हरिचा शेवट सापडला नाही. मग ब्रह्मदेवाचा मार्ग ओळखून विष्णूंनी सगळी दारे बंद केली आणि काही करायचं ठरवून मनात विचार केला, 'आता मी निवांत झोपतो.'

ततो द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि समीक्ष्य वै सूक्ष्मं कृत्वात्मनो रूपं नाभ्यां द्वारमविन्दत

मग सर्व दारे बंद असल्याचं पाहून त्याने आपलं रूप अगदी सूक्ष्म केलं आणि नाभीमधून एक दार शोधलं.

पद्मसूत्रानुसारेण चान्वपश्यत्पितामहः उज्जहारात्मनो रूपं पुष्कराच्चतुराननः

कमळाच्या दांडाचा मागोवा घेत ब्रह्मदेवाने पाहिलं आणि त्या कमळातून चतुर्मुख ब्रह्मदेव स्वतःचं रूप घेऊन बाहेर आला.

विरराजारविन्दस्थः पद्मगर्भसमद्युतिः ब्रह्मा स्वयंभूर्भगवाञ् जगद्योनिः पितामहः

कमळावर बसलेला, कमळगर्भासारखा तेजस्वी, स्वयंभू, जगाचा मूळ कारण असलेला, भगवंत ब्रह्मदेव तिथे शोभून दिसू लागला.

एतस्मिन्नन्तरे ताभ्याम् एकैकस्य तु कृत्स्नशः वर्तमाने तु संघर्षे मध्ये तस्यार्णवस्य तु

इतक्यात त्या दोघांमध्ये पूर्णपणे संघर्ष सुरू असताना त्या समुद्राच्या मध्ये मोठा संघर्ष निर्माण झाला.

कुतो ऽप्यपरिमेयात्मा भूतानां प्रभुरीश्वरः शूलपाणिर्महादेवो हेमवीरांबरच्छदः

तेव्हा कुठून तरी अपरिमित सामर्थ्य असलेले, सर्व भूतांचे स्वामी, त्रिशूळधारी, महादेव, सोन्याच्या वीर वेशात प्रकट झाले.

अगच्छद्यत्र सो ऽनन्तो नागभोगपतिर् हरिः शीघ्रं विक्रमतस्तस्य पद्भ्याम् आक्रान्तपीडिताः

तेथे अनंत, नागांचा स्वामी, हरि गेला आणि त्याने वेगाने पावले टाकताच त्याच्या पावलांनी पृथ्वी दाबली गेली.

उद्भूतास्तूर्णमाकाशे पृथुलास्तोयबिन्दवः अत्युष्णश्चातिशीतश् च वायुस्तत्र ववौ पुनः

अचानक आकाशात जाड पाण्याचे थेंब वेगाने निर्माण झाले; तिथे वारा कधी फार गरम, कधी फार थंड असा वाहू लागला.

तद्दृष्ट्वा महदाश्चर्यं ब्रह्मा विष्णुमभाषत अब्बिन्दवश् च शीतोष्णाः कम्पयन्त्यंबुजं भृशम्

ते अद्भुत दृश्य पाहून ब्रह्मदेवाने विष्णूंना म्हटलं, 'हे थंड आणि गरम थेंब कमळाला जोरात हलवत आहेत.'

एतन्मे संशयं ब्रूहि किं वा त्वन्यच्चिकीर्षसि एतदेवंविधं वाक्यं पितामहमुखोद्गतम्

'माझ्या या शंकेचं उत्तर दे, किंवा तुला अजून काही करायचं आहे का?'—अशा प्रकारची वाणी ब्रह्मदेवाच्या तोंडून उमटली.

श्रुत्वाप्रतिमकर्मा हि भगवानसुरान्तकृत् किं नु खल्वत्र मे नाभ्यां भूतमन्यत्कृतालयम्

हे ऐकून असुरांचा संहार करणाऱ्या, अद्वितीय कृत्य असलेल्या भगवंताने मनात विचार केला, 'माझ्या नाभीत अजून कुणी राहतो आहे का?'

वदति प्रियमत्यर्थं मन्युश्चास्य मया कृतः इत्येवं मनसा ध्यात्वा प्रत्युवाचेदमुत्तरम्

तो अत्यंत प्रेमाने बोलत असताना मी त्याच्यावर रागावलो; असं मनात ठरवून मी त्याला असं उत्तर दिलं.

किमत्र भगवानद्य पुष्करे जातसंभ्रमः किं मया च कृतं देव यन्मां प्रियमनुत्तमम्

'भगवंत, आज या कमळात असा गोंधळ का आहे? मी असं काय केलं की, देव, तू माझ्याशी इतक्या प्रेमाने बोलतो आहेस?'

भाषसे पुरुषश्रेष्ठ किमर्थं ब्रूहि तत्त्वतः एवं ब्रुवाणं देवेशं लोकयात्रानुगं ततः

'पुरुषांमध्ये श्रेष्ठ, तू असं का बोलतोस, खरं कारण सांग.' असं ब्रह्मदेवाने, जो या सृष्टीच्या गतीला चालना देतो, विचारलं.

प्रत्युवाचाम्बुजाभाक्षं ब्रह्मा वेदनिधिः प्रभुः यो ऽसौ तवोदरं पूर्वं प्रविष्टो ऽहं त्वदिच्छया

वेदांचा खजिना असलेले ब्रह्मदेव, कमळासारख्या डोळ्यांच्या विष्णूंना म्हणाले, 'तुझ्या इच्छेनेच मी पूर्वी तुझ्या उदरात प्रवेश केला होतो.'

यथा ममोदरे लोकाः सर्वे दृष्टास्त्वया प्रभो तथैव दृष्टाः कार्त्स्न्येन मया लोकास्तवोदरे

'जसं प्रभो, तू माझ्या उदरात सर्व लोकं पाहिलीस, तसंच मीही तुझ्या उदरात सर्व लोकं पूर्णपणे पाहिली.'

ततो वर्षसहस्रात्तु उपावृत्तस्य मे ऽनघ त्वया मत्सरभावेन मां वशीकर्तुमिच्छता

मग, हजार वर्षांनंतर, हे निष्पापा, तू माझ्यावर मत्सरभाव ठेवून मला जिंकावं म्हणून मला परत घेतलंस.

आशु द्वाराणि सर्वाणि पिहितानि समन्ततः ततो मया महाभाग संचिन्त्य स्वेन तेजसा

मग लगेच सर्व दरवाजे चौफेर बंद झाले; त्यानंतर, हे महाभाग्यवान, मी माझ्या स्वतःच्या तेजाने विचार केला.

लब्धो नाभिप्रदेशेन पद्मसूत्राद्विनिर्गमः मा भूत्ते मनसो ऽल्पो ऽपि व्याघातो ऽयं कथंचन

नाभीच्या भागातून कमळाच्या देठातून एक वाट सापडली; तुझ्या मनात किंचितही अडथळा येऊ नये.

इत्येषानुगतिर्विष्णो कार्याणाम् औपसर्पिणी यन्मयानन्तरं कार्यं ब्रूहि किं करवाण्यहम्

म्हणून, हे विष्णू, हेच योग्य कृत्याची दिशा आहे; आता मला सांग, पुढे मी काय करावे?

ततः परममेयात्मा हिरण्यकशिपो रिपुः अनवद्यां प्रियामिष्टां शिवां वाणीं पितामहात्

मग अमाप आत्म्याचा शत्रू हिरण्यकशिपू याने पितामह ब्रह्मांकडून निष्कलंक, प्रिय आणि मंगल अशी वरदान मिळवली.

श्रुत्वा विगतमात्सर्यं वाक्यमस्मै ददौ हरिः न ह्येवमीदृशं कार्यं मयाध्यवसितं तव

ही वचने ऐकून, द्वेषरहित हरिने त्याला वर दिला; कारण तुझ्यासाठी असे कृत्य मी ठरवले नव्हते.

त्वां बोधयितुकामेन क्रीडापूर्वं यदृच्छया आशु द्वाराणि सर्वाणि घाटितानि मयात्मनः

तुला समजावण्यासाठी, आणि सहज खेळ म्हणून, मी माझ्या स्वतःच्या अस्तित्वातील सर्व दरवाजे पटकन बंद केले.

न ते ऽन्यथावगन्तव्यं मान्यः पूज्यश् च मे भवान् सर्वं मर्षय कल्याण यन्मयापकृतं तव

तू वेगळे समजू नकोस; तू माझ्यासाठी मान्य आणि पूज्य आहेस. हे कल्याणकारी, मी तुझ्याविरुद्ध जे काही केले ते सर्व मला माफ कर.

अस्मान् मयोह्यमानस्त्वं पद्मादवतर प्रभो नाहं भवन्तं शक्नोमि सोढुं तेजोमयं गुरुम्

तू मला सन्मान देत आहेस, प्रभो, आता कमळातून खाली ये; तेजस्वी आणि पूज्य असलेल्या तुला मी सहन करू शकत नाही.