लिङ्गपुराणम्

युवां प्रसूतौ गात्राभ्यां मम पूर्वं महाबलौ अयं मे दक्षिणे पार्श्वे ब्रह्मा लोकपितामहः

तुम्ही दोघे पूर्वी माझ्या देहातून जन्माला आला आहात, हे महाबलवान. माझ्या उजव्या बाजूला हा ब्रह्मा, जगाचा पितामह आहे.

वामे पार्श्वे च मे विष्णुर् विश्वात्मा हृदयोद्भवः प्रीतो ऽहं युवयोः सम्यग् वरं दद्मि यथेप्सितम्

आणि माझ्या डाव्या बाजूला विष्णू आहे, जो विश्वाचा आत्मा आहे आणि माझ्या हृदयातून उत्पन्न झाला आहे. मी तुमच्यावर पूर्णपणे प्रसन्न आहे; तुम्हाला हवी ती वरदान देतो.

एवमुक्त्वा तु तं विष्णुं कराभ्यां परमेश्वरः पस्पर्श सुभगाभ्यां तु कृपया तु कृपानिधिः

असे म्हणून, परमेश्वराने आपल्या शुभ हातांनी, करुणेने, विष्णूला स्पर्श केला.

ततः प्रहृष्टमनसा प्रणिपत्य महेश्वरम् प्राह नारायणो नाथं लिङ्गस्थं लिङ्गवर्जितम्

तेव्हा नारायण आनंदाने मनाने महेश्वराला वंदन करून, लिंगात आणि लिंगाच्या पलीकडे असणाऱ्या प्रभूला म्हणाला.

यदि प्रीतिः समुत्पन्ना यदि देयो वरश् च नौ भक्तिर्भवतु नौ नित्यं त्वयि चाव्यभिचारिणी

जर तुम्ही खरोखर प्रसन्न असाल आणि आम्हाला वरदान द्यायचे ठरवले असेल, तर आमची भक्ती नेहमी तुझ्यावर अढळ राहो.

देवः प्रदत्तवान् देवाः स्वात्मन्यव्यभिचारिणीम् ब्रह्मणे विष्णवे चैव श्रद्धां शीतांशुभूषणः

शीतांशुने अलंकृत असणाऱ्या देवाने ब्रह्मा आणि विष्णूला आपल्या स्वतःवर अचल श्रद्धा दिली.

जानुभ्यामवनीं गत्वा पुनर्नारायणः स्वयम् प्रणिपत्य च विश्वेशं प्राह मन्दतरं वशी

मग नारायण स्वतः गुडघ्यावर बसून, विश्वेश्वराला वंदन करून, संयमाने हळू आवाजात बोलला.

आवयोर्देवदेवेश विवादमतिशोभनम् इहागतो भवान् यस्माद् विवादशमनाय नौ

देवतांचा देव, प्रभू, आमच्यातील हा सुंदर वाद मिटवण्यासाठी तुम्ही येथे आला आहात.

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा पुनः प्राह हरो हरिम् प्रणिपत्य स्थितं मूर्ध्ना कृताञ्जलिपुटं स्मयन्

त्याचे ते शब्द ऐकून, हराने पुन्हा हरीकडे पाहिले, जो डोकं वाकवून, हात जोडून, हलकंसं हसत उभा होता.

प्रलयस्थितिसर्गाणां कर्ता त्वं धरणीपते वत्स वत्स हरे विष्णो पालयैतच्चराचरम्

धरणीपती, या सृष्टीच्या निर्मिती, पालन आणि संहाराचा कर्ता तूच आहेस. वत्सा, हरे, विष्णू, हे चराचर सर्व तू जप.

त्रिधा भिन्नो ह्यहं विष्णो ब्रह्मविष्णुभवाख्यया सर्गरक्षालयगुणैर् निष्कलः परमेश्वरः

विष्णू, मीच सृष्टी, पालन आणि संहार या गुणांनी ब्रह्मा, विष्णू आणि भव अशा तिघांमध्ये विभागलो आहे, पण मी अखंड आणि सर्वोच्च प्रभू आहे.

संमोहं त्यज भो विष्णो पालयैनं पितामहम् पाद्मे भविष्यति सुतः कल्पे तव पितामहः

विष्णू, मोह सोड आणि या पितामहाचे रक्षण कर. पद्मकल्पात तो तुझा मुलगा होईल आणि तू त्याचा पितामह.

तदा द्रक्ष्यसि मां चैवं सो ऽपि द्रक्ष्यति पद्मजः एवमुक्त्वा स भगवांस् तत्रैवान्तरधीयत

तेव्हा तू मला अशाच प्रकारे पाहशील आणि पद्मजही मला पाहील. असे म्हणून भगवंत तिथेच अदृश्य झाले.

तदाप्रभृति लोकेषु लिङ्गार्चा सुप्रतिष्ठिता लिङ्गवेदी महादेवी लिङ्गं साक्षान्महेश्वरः

त्या वेळेपासून सर्व लोकांत लिंगाची पूजा पक्की झाली; लिंगाची वेदी ही महादेवी आहे आणि लिंग हे प्रत्यक्ष महेश्वर आहे.

लयनाल्लिङ्गमित्युक्तं तत्रैव निखिलं सुराः यस्तु लैङ्गं पठेन्नित्यम् आख्यानं लिङ्गसन्निधौ

संहारामुळे त्याला 'लिंग' असे नाव आहे; तिथे सर्व देव राहतात. जो कोणी लिंगासमोर रोज लिंगाची कथा वाचतो—

स याति शिवतां विप्रो नात्र कार्या विचारणा

तो ब्राह्मण शिवपदाला पोहोचतो; यात अजिबात शंका नाही.

कथं पाद्मे पुरा कल्पे ब्रह्मा पद्मोद्भवो ऽभवत् भवं च दृष्टवांस्तेन ब्रह्मणा पुरुषोत्तमः

पूर्वी पद्मकल्पात ब्रह्मा, जो कमळातून जन्मला, कसा उत्पन्न झाला आणि त्या ब्रह्मामधून परमपुरुषाने भवाला कसा पाहिले?

एतत्सर्वं विशेषेण सांप्रतं वक्तुमर्हसि आसीदेकार्णवं घोरम् अविभागं तमोमयम्

हे सर्व तू मला नीट सांग. तेव्हा एकच भयंकर, काळोख्या पाण्याचं अथांग सागर होतं.

मध्ये चैकार्णवे तस्मिन् शङ्खचक्रगदाधरः जीमूताभो ऽम्बुजाक्षश् च किरीटी श्रीपतिर्हरिः

त्या अथांग सागराच्या मध्यभागी, शंख, चक्र, गदा धारण केलेला, मुकुटधारी, मेघासारखा काळा आणि कमळासारख्या डोळ्यांचा, लक्ष्मीचा प्रिय हरि होता.

नारायणमुखोद्गीर्णसर्वात्मा पुरुषोत्तमः अष्टबाहुर्महावक्षा लोकानां योनिरुच्यते

नारायणाच्या मुखातून प्रकटलेला, सर्वांचा आधार असलेला, आठ हातांचा, विशाल छातीचा, सर्वत्र व्यापणारा परमपुरुष होता.

किमप्यचिन्त्यं योगात्मा योगमास्थाय योगवित् फणासहस्रकलितं तमप्रतिमवर्चसम्

योगधारण केलेला, योगाचा जाणकार, अगम्य शक्ती असलेला, हजार फणांचा नाग त्याच्या भोवती शोभत होता आणि त्याची प्रभा अद्वितीय होती.

महाभोगपतेर्भोगं साध्वास्तीर्य महोच्छ्रयम् तस्मिन्महति पर्यङ्के शेते चैकार्णवे प्रभुः

महान नागाच्या फेऱ्यांवर सुंदर आसन मांडून, प्रभू त्या विशाल, उंच शय्येवर त्या अथांग सागरात विश्रांती घेत होता.

एवं तत्र शयानेन विष्णुना प्रभविष्णुना आत्मारामेण क्रीडार्थं लीलयाक्लिष्टकर्मणा

अशा प्रकारे, स्वतःमध्ये रममाण असलेला, सर्वशक्तिमान विष्णू तिथे खेळत होता; त्याची सर्व कर्मे सहज आणि आनंदाने होत होती.

शतयोजनविस्तीर्णं तरुणादित्यसन्निभम् वज्रदण्डं महोत्सेधं नाभ्यां सृष्टं तु पुष्करम्

त्याच्या नाभीतून एक कमळ उमलले, जे शंभर योजन विस्ताराचे, ताज्या सूर्यासारखे तेजस्वी, वज्रासारख्या दांड्याचे आणि अत्यंत उंच होते.

तस्यैवं क्रीडमानस्य समीपं देवमीढुषः हेमगर्भाण्डजो ब्रह्मा रुक्मवर्णो ह्यतीन्द्रियः

त्या देवाच्या खेळताना, त्याच्या जवळ सुवर्णकमळातून जन्मलेला, सुवर्णवर्णाचा, इंद्रियांच्या पलीकडचा ब्रह्मा प्रकट झाला.

चतुर्वक्त्रो विशालाक्षः समागम्य यदृच्छया श्रिया युक्तेन दिव्येन सुशुभेन सुगन्धिना

चार मुखांचा, मोठ्या डोळ्यांचा ब्रह्मा, सहजच तिथे आला. त्याच्यावर दिव्य, सुंदर आणि सुगंधित तेजाचा अलंकार होता.

क्रीडमानं च पद्मेन दृष्ट्वा ब्रह्मा शुभेक्षणम् सविस्मयमथागम्य सौम्यसम्पन्नया गिरा

तो कमळाशी खेळणारा, शुभ दृष्टी असलेला ब्रह्मा पाहून, तो आश्चर्यचकित झाला आणि कोमल व गोड शब्दांनी त्याच्याशी बोलायला गेला.

प्रोवाच को भवाञ्छेते ह्य् आश्रितो मध्यमम्भसाम् अथ तस्याच्युतः श्रुत्वा ब्रह्मणस्तु शुभं वचः

त्याने विचारले, 'तुम्ही कोण आहात? पाण्याच्या मध्यभागी राहणारे तुम्ही कोण?' मग ब्रह्माचे हे शुभ बोलणे ऐकून अच्युत उत्तर देऊ लागला.

उदतिष्ठत पर्यङ्काद् विस्मयोत्फुल्ललोचनः प्रत्युवाचोत्तरं चैव कल्पे कल्पे प्रतिश्रयः

तो आपल्या आसनावरून उठला, डोळे आश्चर्याने मोठे झाले आणि म्हणाला, 'प्रत्येक कल्पात मीच सर्वांचा आधार आहे.'