लिङ्गपुराणम्

मात्रास्तिस्रस्त्वर्धमात्रं नादाख्यं ब्रह्मसंज्ञितम् ऋग्यजुःसामवेदा वै मात्रारूपेण माधवः

तीन मात्रा आणि अर्धमात्रा, 'नाद' म्हणून ओळखली जाणारी, ब्रह्म नावाने प्रसिद्ध आहे; ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या मात्रारूपात माधव वास करतो.

वेदशब्देभ्य एवेशं विश्वात्मानमचिन्तयत् तदाभवदृषिर्वेद ऋषेः सारतमं शुभम्

वेदांच्या शब्दांतून प्रभूंनी विश्वात्म्याचा विचार केला; त्यावेळी ऋषीच वेद झाला आणि त्या ऋषीतून पवित्र सार उत्पन्न झाले.

तेनैव ऋषिणा विष्णुर् ज्ञातवान् परमेश्वरम् चिन्तया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह

त्याच ऋषीमुळे विष्णूंनी परमेश्वराला जाणले; विचाररहित रुद्राने त्याला वाणी व मनाने चिंतन केले.

अप्राप्य तं निवर्तन्ते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः एकाक्षरेण तद्वाच्यम् ऋतं परमकारणम्

जो त्याला प्राप्त करू शकत नाही, तो परत फिरतो; तो एकाक्षराने व्यक्त होतो; त्या एकाक्षराने सत्य आणि परमार्थ कारण सांगितले जाते.

सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम् एकाक्षरादकाराख्यो भगवान्कनकाण्डजः

सत्य, आनंद, अमरत्व, परब्रह्म, सर्वश्रेष्ठ; त्या 'अ' या एकाक्षरातून सुवर्ण अंडातून उत्पन्न झालेला भगवान.

एकाक्षरादुकाराख्यो हरिः परमकारणम् एकाक्षरान्मकाराख्यो भगवान्नीललोहितः

'उ' या एकाक्षरातून हरि, परमार्थ कारण; 'म' या एकाक्षरातून नीललोहित भगवान प्रकट होतो.

सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्य् उकाराख्यस्तु मोहकः मकाराख्यस् तयोर् नित्यम् अनुग्रहकरो ऽभवत्

'अ' हा सृष्टीचा कर्ता, 'उ' मोह करणारा, 'म' नेहमी त्यांच्यात कृपा करणारा आहे.

मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्य् अकारो बीजमुच्यते उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः

'म' हा बीजधारक, 'अ' बीज म्हणून ओळखला जातो; 'उ' हा हरि, योनिरूप, प्रधान आणि पुरुषांचा स्वामी आहे.

बीजी च बीजं तद्योनिर् नादाख्यश् च महेश्वरः बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः

बीजधारक, बीज, ती योनि आणि 'नाद' नावाचा महेश्वर; बीजधारक स्वतःच्या इच्छेने स्वतःला विभागून स्थित आहे.

अस्य लिङ्गादभूद्बीजम् अकारो बीजिनः प्रभोः उकारयोनौ निक्षिप्तम् अवर्धत समन्ततः

या लिंगातून बीज, म्हणजे 'अ', या बीजधारक प्रभूचे उत्पन्न झाले; ते 'उ' या योनित ठेवले आणि सर्वदिशांनी वाढले.

सौवर्णमभवच्चाण्डम् आवेष्ट्याद्यं तदक्षरम् अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमण्डं व्यवस्थितम्

सुवर्ण अंड उत्पन्न झाले, त्याने पहिले अक्षर वेढले; अनेक वर्षे त्या पाण्यात दिव्य मंडल स्थिर झाले.

ततो वर्षसहस्रान्ते द्विधा कृतमजोद्भवम् अण्डम् अप्सु स्थितं साक्षाद् आद्याख्येनेश्वरेण तु

हजारो वर्षांनंतर, कारणरहित अंड दोन भाग झाले; ते अंड पाण्यात प्रथम प्रभूने विभागले.

तस्याण्डस्य शुभं हैमं कपालं चोर्ध्वसंस्थितम् जज्ञे यद्द्यौस्तदपरं पृथिवी पञ्चलक्षणा

त्या अंडाचे शुभ, सोन्याचे कवच वरती राहिले; खाली जे होते ते पृथ्वी झाली, पाच गुणांनी युक्त.

तस्मादण्डोद्भवो जज्ञे त्व् अकाराख्यश्चतुर्मुखः स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः

त्या अंडातून 'अ' नावाचा चतुर्मुख जन्मला; तो सर्व लोकांचा स्रष्टा आणि त्रिविध प्रभू आहे.

एवमोमोमिति प्रोक्तम् इत्याहुर्यजुषां वराः यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः सामानि सादरम्

असे 'ओम ओम' असे सांगितले जाते, असे यजुर्वेदातील श्रेष्ठ लोक म्हणतात; यजुर्वेदाचे वचन ऐकून ऋग्वेद आणि सामवेद आदराने वागतात.

एवमेव हरे ब्रह्मन्न् इत्याहुः श्रुतयस्तदा ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छ्रुतिसंभवैः

असं हरया, ब्रह्मना, त्या वेळी वेदांनी असंच सांगितलं. मग वेदांमध्ये जसं सांगितलंय तसं देवांचा स्वामी ओळखला.

मन्त्रैर्महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम् आवयोः स्तुतिसंतुष्टो लिङ्गे तस्मिन्निरञ्जनः

वेदातून आलेल्या मंत्रांनी त्या महान देवाचं, श्रेष्ठ महादेवाचं स्तवन केलं. आमच्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन, निरपेक्ष महादेव त्या लिंगात वास करू लागले.

दिव्यं शब्दमयं रूपम् आस्थाय प्रहसन् स्थितः अकारस्तस्य मूर्धा तु ललाटं दीर्घमुच्यते

तो देव दिव्य, शब्दांनी बनलेल्या रूपात, हसत उभा राहिला. 'अ' हे त्याचं डोकं मानलं जातं, आणि त्याचं कपाळ लांब आहे असं म्हणतात.

इकारो दक्षिणं नेत्रम् ईकारो वामलोचनम् उकारो दक्षिणं श्रोत्रम् ऊकारो वाममुच्यते

'इ' हे त्याचं उजवं डोळं, 'ई' हे डावं डोळं; 'उ' हे उजवं कान, आणि 'ऊ' हे डावं कान असं सांगितलं जातं.

ऋकारो दक्षिणं तस्य कपोलं परमेष्ठिनः वामं कपोलम् ॠकारो ऌ ॡ नासापुटे उभे

'ऋ' हे त्या परब्रह्माचं उजवं गाल, 'ॠ' हे डावं गाल; 'ऌ' आणि 'ॡ' दोन्ही त्याच्या नासिकेच्या छिद्रांना दर्शवतात.

एकारम् ओष्ठमूर्द्ध्वश् च ऐकारस्त्वधरो विभोः ओकारश् च तथौकारो दन्तपङ्क्तिद्वयं क्रमात्

'ए' हे त्याचं वरचं ओठ, 'ऐ' हे खालचं ओठ; 'ओ' आणि 'औ' हे अनुक्रमे त्याच्या दोन दातांच्या रांगा आहेत.

अमस्तु तालुनी तस्य देवदेवस्य धीमतः कादिपञ्चाक्षराण्यस्य पञ्च हस्तानि दक्षिणे

'अं' हे त्या बुद्धिमान देवाधिदेवाचं टाळू आहे; 'क' पासून सुरू होणारी पाच अक्षरं त्याच्या उजव्या हातांची आहेत.

चादिपञ्चाक्षराण्येवं पञ्च हस्तानि वामतः टादिपञ्चाक्षरं पादस् तादिपञ्चाक्षरं तथा

त्याचप्रमाणे, 'च' पासून सुरू होणारी पाच अक्षरं त्याचे डावे हात आहेत; 'ट' पासून सुरू होणारी पाच अक्षरं त्याचे पाय, आणि 'त' पासून सुरू होणारी पाच अक्षरंही त्याचे पाय आहेत.

पकारमुदरं तस्य फकारः पार्श्वमुच्यते बकारो वामपार्श्वं वै भकारं स्कन्धमस्य तत्

'प' हे त्याचं पोट, 'फ' हे त्याचा एक बाजू; 'ब' हे डावा भाग, आणि 'भ' हे त्याचा खांदा आहे.

मकारं हृदयं शंभोर् महादेवस्य योगिनः यकारादिसकारान्तं विभोर्वै सप्त धातवः

'म' हे शंभू, त्या योगी महादेवाचं हृदय आहे; 'य' पासून 'स' पर्यंतची अक्षरं त्या प्रभूचे सात धातू आहेत.

हकार आत्मरूपं वै क्षकारः क्रोध उच्यते तं दृष्ट्वा उमया सार्धं भगवन्तं महेश्वरम्

'ह' हे त्याचं आत्मरूप आहे, 'क्ष' हे राग दर्शवतो; अशी उमासह त्या महेश्वर भगवंताचं दर्शन झालं.

प्रणम्य भगवान् विष्णुः पुनश्चापश्यदूर्द्ध्वतः ओङ्कारप्रभवं मन्त्रं कलापञ्चकसंयुतम्

नमस्कार करून, भगवान विष्णूने पुन्हा वरती पाहिलं, जिथे ओंकारातून उत्पन्न झालेला, पाच कलांनी युक्त असा मंत्र दिसला.

शुद्धस्फटिकसंकाशं सुभाष्टत्रिंशदक्षरम् मेधाकरम् अभूद्भूयः सर्वधर्मार्थसाधकम्

तो मंत्र शुद्ध स्फटिकासारखा चमकत होता, सुंदर बत्तीस अक्षरांनी बनलेला, बुद्धीचा स्रोत, आणि सर्व धर्म व अर्थ साधणारा होता.

गायत्रीप्रभवं मन्त्रं हरितं वश्यकारकम् चतुर्विंशतिवर्णाढ्यं चतुष्कलमनुत्तमम्

त्याने गायत्रीपासून उत्पन्न झालेला, हिरवा रंग असलेला, सर्वांना वश करणारा, चोवीस अक्षरांचा आणि चार कलांनी युक्त असा श्रेष्ठ मंत्र पाहिला.