लिङ्गपुराणम्

तथैव भगवान् विष्णुः श्रान्तः संत्रस्तलोचनः सर्वदेवभवस्तूर्णम् उत्थितः सः महावपुः

त्याचप्रमाणे भगवंत विष्णूही थकला, डोळे थरथरत होते, आणि तो मोठं रूप घेऊन सर्व देवांसमोर पटकन वर आला.

समागतो मया सार्धं प्रणिपत्य महामनाः मायया मोहितः शंभोस् तस्थौ संविग्नमानसः

तो माझ्यासोबत आला, मोठ्या मनाने वाकला, आणि शंभूच्या मायेमुळे मोहून, अस्वस्थ मनाने तिथे उभा राहिला.

पृष्ठतः पार्श्वतश्चैव चाग्रतः परमेश्वरम् प्रणिपत्य मया सार्धं सस्मार किमिदं त्विति

पाठीमागे, बाजूला आणि समोर, परमेश्वरासमोर तो माझ्यासोबत वाकला आणि 'हे काय आहे?' असं आश्चर्याने पाहू लागला.

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः ओमोमिति सुरश्रेष्ठाः सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः

तेव्हा तिथे एक नाद झाला, ज्यात 'ॐ, ॐ' असा स्पष्ट, दीर्घ स्वर ऐकू आला, हे श्रेष्ठ देवांनो.

किमिदं त्विति संचिन्त्य मया तिष्ठन्महास्वनम् लिङ्गस्य दक्षिणे भागे तदापश्यत्सनातनम्

'हे काय आहे?' असं विचारत मी त्या मोठ्या आवाजात उभा राहिलो, आणि मग लिंगाच्या उजव्या बाजूला सनातन स्वरूप पाहिलं.

आद्यवर्णमकारं तु उकारं चोत्तरे ततः मकारं मध्यतश्चैव नादान्तं तस्य चौमिति

मी उजव्या बाजूला 'अ' हा पहिला अक्षर, डाव्या बाजूला 'उ', मधोमध 'म', आणि शेवटी 'ॐ' असा नाद पाहिला.

सूर्यमण्डलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे उत्तरे पावकप्रख्यम् उकारं पुरुषर्षभः

सूर्याच्या तेजासारखा उजव्या बाजूला पहिला अक्षर, आणि डाव्या बाजूला अग्नीसारखा तेजस्वी 'उ' अक्षर मी पाहिला, हे श्रेष्ठ पुरुषा.

शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं मध्यमं तथा तस्योपरि तदापश्यच् छुद्धस्फटिकवत् प्रभुम्

मध्यभागी 'म' या अक्षराला चंद्राच्या प्रकाशासारखी कांती होती, आणि त्याच्या वरती शुद्ध स्फटिकासारखा प्रभू दिसला.

तुरीयातीतम् अमृतं निष्कलं निरुपप्लवम् निर्द्वन्द्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यन्तरवर्जितम्

तो चतुर्थ अवस्थेपलीकडे, अमर, अविभाज्य, कोणताही व्यत्यय नसलेला, द्वैतशून्य, एकमेव, रिकामा, बाह्य व आंतरिक या दोन्हीपासून मुक्त असा आहे.

सबाह्याभ्यन्तरं चैव सबाह्याभ्यन्तरस्थितम् आदिमध्यान्तरहितम् आनन्दस्यापि कारणम्

तो बाह्य आणि आंतरिक दोन्ही असलेला आणि त्यातच वास करणारा, आरंभ-मध्यम-अंत नसलेला, आनंदाच्याही कारणीभूत आहे.

मात्रास्तिस्रस्त्वर्धमात्रं नादाख्यं ब्रह्मसंज्ञितम् ऋग्यजुःसामवेदा वै मात्रारूपेण माधवः

तीन मात्रा आणि अर्धमात्रा, 'नाद' म्हणून ओळखली जाणारी, ब्रह्म नावाने प्रसिद्ध आहे; ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या मात्रारूपात माधव वास करतो.

वेदशब्देभ्य एवेशं विश्वात्मानमचिन्तयत् तदाभवदृषिर्वेद ऋषेः सारतमं शुभम्

वेदांच्या शब्दांतून प्रभूंनी विश्वात्म्याचा विचार केला; त्यावेळी ऋषीच वेद झाला आणि त्या ऋषीतून पवित्र सार उत्पन्न झाले.

तेनैव ऋषिणा विष्णुर् ज्ञातवान् परमेश्वरम् चिन्तया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह

त्याच ऋषीमुळे विष्णूंनी परमेश्वराला जाणले; विचाररहित रुद्राने त्याला वाणी व मनाने चिंतन केले.

अप्राप्य तं निवर्तन्ते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः एकाक्षरेण तद्वाच्यम् ऋतं परमकारणम्

जो त्याला प्राप्त करू शकत नाही, तो परत फिरतो; तो एकाक्षराने व्यक्त होतो; त्या एकाक्षराने सत्य आणि परमार्थ कारण सांगितले जाते.

सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम् एकाक्षरादकाराख्यो भगवान्कनकाण्डजः

सत्य, आनंद, अमरत्व, परब्रह्म, सर्वश्रेष्ठ; त्या 'अ' या एकाक्षरातून सुवर्ण अंडातून उत्पन्न झालेला भगवान.

एकाक्षरादुकाराख्यो हरिः परमकारणम् एकाक्षरान्मकाराख्यो भगवान्नीललोहितः

'उ' या एकाक्षरातून हरि, परमार्थ कारण; 'म' या एकाक्षरातून नीललोहित भगवान प्रकट होतो.

सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्य् उकाराख्यस्तु मोहकः मकाराख्यस् तयोर् नित्यम् अनुग्रहकरो ऽभवत्

'अ' हा सृष्टीचा कर्ता, 'उ' मोह करणारा, 'म' नेहमी त्यांच्यात कृपा करणारा आहे.

मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्य् अकारो बीजमुच्यते उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः

'म' हा बीजधारक, 'अ' बीज म्हणून ओळखला जातो; 'उ' हा हरि, योनिरूप, प्रधान आणि पुरुषांचा स्वामी आहे.

बीजी च बीजं तद्योनिर् नादाख्यश् च महेश्वरः बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः

बीजधारक, बीज, ती योनि आणि 'नाद' नावाचा महेश्वर; बीजधारक स्वतःच्या इच्छेने स्वतःला विभागून स्थित आहे.

अस्य लिङ्गादभूद्बीजम् अकारो बीजिनः प्रभोः उकारयोनौ निक्षिप्तम् अवर्धत समन्ततः

या लिंगातून बीज, म्हणजे 'अ', या बीजधारक प्रभूचे उत्पन्न झाले; ते 'उ' या योनित ठेवले आणि सर्वदिशांनी वाढले.

सौवर्णमभवच्चाण्डम् आवेष्ट्याद्यं तदक्षरम् अनेकाब्दं तथा चाप्सु दिव्यमण्डं व्यवस्थितम्

सुवर्ण अंड उत्पन्न झाले, त्याने पहिले अक्षर वेढले; अनेक वर्षे त्या पाण्यात दिव्य मंडल स्थिर झाले.

ततो वर्षसहस्रान्ते द्विधा कृतमजोद्भवम् अण्डम् अप्सु स्थितं साक्षाद् आद्याख्येनेश्वरेण तु

हजारो वर्षांनंतर, कारणरहित अंड दोन भाग झाले; ते अंड पाण्यात प्रथम प्रभूने विभागले.

तस्याण्डस्य शुभं हैमं कपालं चोर्ध्वसंस्थितम् जज्ञे यद्द्यौस्तदपरं पृथिवी पञ्चलक्षणा

त्या अंडाचे शुभ, सोन्याचे कवच वरती राहिले; खाली जे होते ते पृथ्वी झाली, पाच गुणांनी युक्त.

तस्मादण्डोद्भवो जज्ञे त्व् अकाराख्यश्चतुर्मुखः स स्रष्टा सर्वलोकानां स एव त्रिविधः प्रभुः

त्या अंडातून 'अ' नावाचा चतुर्मुख जन्मला; तो सर्व लोकांचा स्रष्टा आणि त्रिविध प्रभू आहे.

एवमोमोमिति प्रोक्तम् इत्याहुर्यजुषां वराः यजुषां वचनं श्रुत्वा ऋचः सामानि सादरम्

असे 'ओम ओम' असे सांगितले जाते, असे यजुर्वेदातील श्रेष्ठ लोक म्हणतात; यजुर्वेदाचे वचन ऐकून ऋग्वेद आणि सामवेद आदराने वागतात.

एवमेव हरे ब्रह्मन्न् इत्याहुः श्रुतयस्तदा ततो विज्ञाय देवेशं यथावच्छ्रुतिसंभवैः

असं हरया, ब्रह्मना, त्या वेळी वेदांनी असंच सांगितलं. मग वेदांमध्ये जसं सांगितलंय तसं देवांचा स्वामी ओळखला.

मन्त्रैर्महेश्वरं देवं तुष्टाव सुमहोदयम् आवयोः स्तुतिसंतुष्टो लिङ्गे तस्मिन्निरञ्जनः

वेदातून आलेल्या मंत्रांनी त्या महान देवाचं, श्रेष्ठ महादेवाचं स्तवन केलं. आमच्या स्तुतीने प्रसन्न होऊन, निरपेक्ष महादेव त्या लिंगात वास करू लागले.

दिव्यं शब्दमयं रूपम् आस्थाय प्रहसन् स्थितः अकारस्तस्य मूर्धा तु ललाटं दीर्घमुच्यते

तो देव दिव्य, शब्दांनी बनलेल्या रूपात, हसत उभा राहिला. 'अ' हे त्याचं डोकं मानलं जातं, आणि त्याचं कपाळ लांब आहे असं म्हणतात.

इकारो दक्षिणं नेत्रम् ईकारो वामलोचनम् उकारो दक्षिणं श्रोत्रम् ऊकारो वाममुच्यते

'इ' हे त्याचं उजवं डोळं, 'ई' हे डावं डोळं; 'उ' हे उजवं कान, आणि 'ऊ' हे डावं कान असं सांगितलं जातं.