लिङ्गपुराणम्

मोहितं प्राह मामत्र परीक्षावो ऽग्निसंभवम् अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

चकित होऊन त्याने मला तिथे म्हटलं, 'या अग्निज पिलरची आपण परीक्षा घेऊ या; मी या अद्वितीय, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी स्तंभाच्या खाली जाईन.'

भवानूर्ध्वं प्रयत्नेन गन्तुमर्हसि सत्वरम् एवं व्याहृत्य विश्वात्मा स्वरूपमकरोत्तदा

‘तू प्रयत्नपूर्वक लवकर वर जा,’ असं म्हणून विश्वाचा आत्मा त्याने आपलं खरं रूप धारण केलं.

वाराहमहमप्याशु हंसत्वं प्राप्तवान्सुराः तदाप्रभृति मामाहुर्ह् अंसं हंसो विराडिति

मी पटकन वराहाचं रूप घेतलं आणि देवांनी हरिला हंसाच्या रूपात पाहिलं; तेव्हापासून मला 'हंस', 'महाहंस' असं म्हणू लागले.

हंसहंसेति यो ब्रूयान् मां हंसः स भविष्यति सुश्वेतो ह्यनलाक्षश् च विश्वतः पक्षसंयुतः

जो कोणी मला 'हंस, हंस' असं म्हणेल, तो शुद्ध पांढरा, तेजस्वी डोळ्यांचा आणि सर्व बाजूंनी पंख असलेला हंस होईल.

मनो ऽनिलजवो भूत्वा गतो ऽहं चोर्ध्वतः सुराः नारायणो ऽपि विश्वात्मा नीलाञ्जनचयोपमम्

मी मन आणि वाऱ्यासारखा वेग घेत वर गेलो, हे देवांनो; आणि नारायण, जो विश्वाचा आत्मा आहे, काळ्या काजळासारखा काळा,

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम् मेरुपर्वतवर्ष्माणं गौरतीक्ष्णाग्रदंष्ट्रिणम्

त्याने वराहाचं रूप घेतलं, जे दहा योजन रुंद, शंभर योजन लांब, मेरू पर्वताएवढं मोठं, फिकट रंगाचं आणि तीक्ष्ण दात असलेलं होतं.

कालादित्यसमाभासं दीर्घघोणं महास्वरम् ह्रस्वपादं विचित्राङ्गं जैत्रं दृढम् अनौपमम्

तो काळाच्या शेवटी सूर्याच्या तेजासारखा, लांब थोंड, मोठा आवाज, आखूड पाय, अद्भुत अंग, विजयी, मजबूत आणि अतुलनीय होता.

वाराहमसितं रूपम् आस्थाय गतवानधः एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन्विष्णुरधोगतः

वराहाचं काळं रूप घेऊन तो खाली गेला; अशा प्रकारे विष्णू हजार वर्षे खाली गेला.

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिङ्गस्य सूकरः तावत्कालं गतो ह्यूर्ध्वम् अहमप्यरिसूदनः

त्या वराहाला त्या लिंगाचं मूळ थोडंसुद्धा दिसलं नाही; तेवढ्याच काळात मी, शत्रूंचा संहार करणारा, वर गेलो.

सत्वरं सर्वयत्नेन तस्यान्तं ज्ञातुमिच्छया श्रान्तो ह्यदृष्ट्वा तस्यान्तम् अहङ्कारादधोगतः

सर्व वेग आणि प्रयत्न करून, त्याचा शेवट शोधायच्या इच्छेने मी थकलो, आणि शेवट न दिसल्यामुळे अहंकाराने खाली आलो.

तथैव भगवान् विष्णुः श्रान्तः संत्रस्तलोचनः सर्वदेवभवस्तूर्णम् उत्थितः सः महावपुः

त्याचप्रमाणे भगवंत विष्णूही थकला, डोळे थरथरत होते, आणि तो मोठं रूप घेऊन सर्व देवांसमोर पटकन वर आला.

समागतो मया सार्धं प्रणिपत्य महामनाः मायया मोहितः शंभोस् तस्थौ संविग्नमानसः

तो माझ्यासोबत आला, मोठ्या मनाने वाकला, आणि शंभूच्या मायेमुळे मोहून, अस्वस्थ मनाने तिथे उभा राहिला.

पृष्ठतः पार्श्वतश्चैव चाग्रतः परमेश्वरम् प्रणिपत्य मया सार्धं सस्मार किमिदं त्विति

पाठीमागे, बाजूला आणि समोर, परमेश्वरासमोर तो माझ्यासोबत वाकला आणि 'हे काय आहे?' असं आश्चर्याने पाहू लागला.

तदा समभवत्तत्र नादो वै शब्दलक्षणः ओमोमिति सुरश्रेष्ठाः सुव्यक्तः प्लुतलक्षणः

तेव्हा तिथे एक नाद झाला, ज्यात 'ॐ, ॐ' असा स्पष्ट, दीर्घ स्वर ऐकू आला, हे श्रेष्ठ देवांनो.

किमिदं त्विति संचिन्त्य मया तिष्ठन्महास्वनम् लिङ्गस्य दक्षिणे भागे तदापश्यत्सनातनम्

'हे काय आहे?' असं विचारत मी त्या मोठ्या आवाजात उभा राहिलो, आणि मग लिंगाच्या उजव्या बाजूला सनातन स्वरूप पाहिलं.

आद्यवर्णमकारं तु उकारं चोत्तरे ततः मकारं मध्यतश्चैव नादान्तं तस्य चौमिति

मी उजव्या बाजूला 'अ' हा पहिला अक्षर, डाव्या बाजूला 'उ', मधोमध 'म', आणि शेवटी 'ॐ' असा नाद पाहिला.

सूर्यमण्डलवद्दृष्ट्वा वर्णमाद्यं तु दक्षिणे उत्तरे पावकप्रख्यम् उकारं पुरुषर्षभः

सूर्याच्या तेजासारखा उजव्या बाजूला पहिला अक्षर, आणि डाव्या बाजूला अग्नीसारखा तेजस्वी 'उ' अक्षर मी पाहिला, हे श्रेष्ठ पुरुषा.

शीतांशुमण्डलप्रख्यं मकारं मध्यमं तथा तस्योपरि तदापश्यच् छुद्धस्फटिकवत् प्रभुम्

मध्यभागी 'म' या अक्षराला चंद्राच्या प्रकाशासारखी कांती होती, आणि त्याच्या वरती शुद्ध स्फटिकासारखा प्रभू दिसला.

तुरीयातीतम् अमृतं निष्कलं निरुपप्लवम् निर्द्वन्द्वं केवलं शून्यं बाह्याभ्यन्तरवर्जितम्

तो चतुर्थ अवस्थेपलीकडे, अमर, अविभाज्य, कोणताही व्यत्यय नसलेला, द्वैतशून्य, एकमेव, रिकामा, बाह्य व आंतरिक या दोन्हीपासून मुक्त असा आहे.

सबाह्याभ्यन्तरं चैव सबाह्याभ्यन्तरस्थितम् आदिमध्यान्तरहितम् आनन्दस्यापि कारणम्

तो बाह्य आणि आंतरिक दोन्ही असलेला आणि त्यातच वास करणारा, आरंभ-मध्यम-अंत नसलेला, आनंदाच्याही कारणीभूत आहे.

मात्रास्तिस्रस्त्वर्धमात्रं नादाख्यं ब्रह्मसंज्ञितम् ऋग्यजुःसामवेदा वै मात्रारूपेण माधवः

तीन मात्रा आणि अर्धमात्रा, 'नाद' म्हणून ओळखली जाणारी, ब्रह्म नावाने प्रसिद्ध आहे; ऋग्वेद, यजुर्वेद आणि सामवेद यांच्या मात्रारूपात माधव वास करतो.

वेदशब्देभ्य एवेशं विश्वात्मानमचिन्तयत् तदाभवदृषिर्वेद ऋषेः सारतमं शुभम्

वेदांच्या शब्दांतून प्रभूंनी विश्वात्म्याचा विचार केला; त्यावेळी ऋषीच वेद झाला आणि त्या ऋषीतून पवित्र सार उत्पन्न झाले.

तेनैव ऋषिणा विष्णुर् ज्ञातवान् परमेश्वरम् चिन्तया रहितो रुद्रो वाचो यन्मनसा सह

त्याच ऋषीमुळे विष्णूंनी परमेश्वराला जाणले; विचाररहित रुद्राने त्याला वाणी व मनाने चिंतन केले.

अप्राप्य तं निवर्तन्ते वाच्यस्त्वेकाक्षरेण सः एकाक्षरेण तद्वाच्यम् ऋतं परमकारणम्

जो त्याला प्राप्त करू शकत नाही, तो परत फिरतो; तो एकाक्षराने व्यक्त होतो; त्या एकाक्षराने सत्य आणि परमार्थ कारण सांगितले जाते.

सत्यमानन्दममृतं परं ब्रह्म परात्परम् एकाक्षरादकाराख्यो भगवान्कनकाण्डजः

सत्य, आनंद, अमरत्व, परब्रह्म, सर्वश्रेष्ठ; त्या 'अ' या एकाक्षरातून सुवर्ण अंडातून उत्पन्न झालेला भगवान.

एकाक्षरादुकाराख्यो हरिः परमकारणम् एकाक्षरान्मकाराख्यो भगवान्नीललोहितः

'उ' या एकाक्षरातून हरि, परमार्थ कारण; 'म' या एकाक्षरातून नीललोहित भगवान प्रकट होतो.

सर्गकर्ता त्वकाराख्यो ह्य् उकाराख्यस्तु मोहकः मकाराख्यस् तयोर् नित्यम् अनुग्रहकरो ऽभवत्

'अ' हा सृष्टीचा कर्ता, 'उ' मोह करणारा, 'म' नेहमी त्यांच्यात कृपा करणारा आहे.

मकाराख्यो विभुर्बीजी ह्य् अकारो बीजमुच्यते उकाराख्यो हरिर्योनिः प्रधानपुरुषेश्वरः

'म' हा बीजधारक, 'अ' बीज म्हणून ओळखला जातो; 'उ' हा हरि, योनिरूप, प्रधान आणि पुरुषांचा स्वामी आहे.

बीजी च बीजं तद्योनिर् नादाख्यश् च महेश्वरः बीजी विभज्य चात्मानं स्वेच्छया तु व्यवस्थितः

बीजधारक, बीज, ती योनि आणि 'नाद' नावाचा महेश्वर; बीजधारक स्वतःच्या इच्छेने स्वतःला विभागून स्थित आहे.