लिङ्गपुराणम्

प्रबुद्धो ऽहीयशयनात् समासीनः क्षणं वशी ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः

तो आपल्या शय्येवरून जागा झाला, शांतपणे क्षणभर बसला आणि झोपेने न ढळलेले, निर्मळ, स्वच्छ डोळ्यांनी पाहिले.

मामग्रे संस्थितं भासाध्यासितो भगवान् हरिः आह चोत्थाय भगवान् हसन्मां मधुरं सकृत्

माझ्या समोर तेजाने झळकणारे, प्रभू हरि उभे होते. त्यांनी उठून, एक गोड हसू देत, माझ्याशी मधुर शब्दात बोलले.

स्वागतंस्वागतं वत्स पितामह महाद्युते तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभाः

"स्वागत आहे, स्वागत आहे, बाळा! हे तेजस्वी ब्रह्मदेवा!" त्यांची ही वाणी ऐकून, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या मी हसून उत्तर दिले.

रजसा बद्धवैरश् च तमवोचं जनार्दनम् भाषसे वत्स वत्सेति सर्गसंहारकारणम्

रजोगुण आणि वैर यात अडकून, मी जनार्दनाला विचारले, "तुम्ही मला 'बाळा, बाळा' असे का म्हणता? तुम्ही तर सृष्टी आणि संहाराचे कारण आहात."

माम् इहान्तःस्मितं कृत्वा गुरुः शिष्यमिवानघ कर्तारं जगतां साक्षात् प्रकृतेश् च प्रवर्तकम्

इथे, तुम्ही हलकेसे हसून, मला गुरु शिष्याला जसे बोलतो तसे संबोधता, जरी मी या जगाचा थेट सर्जक आणि प्रकृतीचा प्रवर्तक आहे.

सनातनमजं विष्णुं विरिञ्चिं विश्वसंभवम् विश्वात्मानं विधातारं धातारं पङ्कजेक्षणम्

तुम्ही मला सनातन, अजन्मा विष्णू, सृष्टीचा स्त्रोत, विश्वाचा आत्मा, सर्जक, पालनकर्ता आणि कमळासारख्या डोळ्यांचा म्हणता.

किमर्थं भाषसे मोहाद् वक्तुमर्हसि सत्वरम् सो ऽपि मामाह जगतां कर्ताहमिति लोकय

मोहामुळे तुम्ही असे का बोलता? तुम्ही लवकरच सत्य सांगावे. तेव्हा त्यांनी मला सांगितले, "मी या जगाचा कर्ता आहे—पहा!"

भर्ता हर्ता भवान् अङ्गाद् अवतीर्णो ममाव्ययात् विस्मृतो ऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्

"तुम्ही पालन करणारे आणि संहार करणारे आहात, माझ्या अविनाशी देहातून अवतरलेले. तुम्ही जगाचा स्वामी, दुःखरहित नारायण, विसरला आहात."

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्

"तोच पुरुषोत्तम, परमात्मा, देवांमध्ये सर्वाधिक पूजला जाणारा, विष्णू, अचल प्रभू, विश्वाचा मूळ आणि स्त्रोत आहे."

तवापराधो नास्त्यत्र मम मायाकृतं त्विदम् शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्ययम्

"इथे तुमच्याकडून काहीही चूक घडलेली नाही; हे सर्व माझ्या मायेमुळे झाले आहे. ऐका, चतुर्मुखा, हा सर्व देवांचा स्वामी आहे."

कर्ता नेता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह

"मीच सृष्टीकर्ता, नेते आणि संहारकर्ता आहे; माझ्यासारखा दुसरा कोणीही नाही, हे महाबळा. मीच परब्रह्म, सर्वोच्च तत्त्व आहे, हे ब्रह्मदेवा."

अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः यद्यद्दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम्

"मीच सर्वोच्च तेज, परमात्मा आणि सर्वत्र व्यापलेला आहे. या जगात जे काही दिसते किंवा ऐकू येते, जड किंवा जिवंत, ते सर्व माझ्यातच आहे."

तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ मया सृष्टं पुराव्यक्तं चतुर्विंशतिकं स्वयम्

"हे चतुर्मुखा, हे सर्व माझ्यापासूनच निर्माण झाले आहे, असे जाण. पूर्वी मीच, एकट्याने, अव्यक्त आणि चोवीस तत्त्वांची निर्मिती केली."

नित्यान्ता ह्यणवो बद्धाः सृष्टाः क्रोधोद्भवादयः प्रसादाद्धि भवानण्डान्य् अनेकानीह लीलया

"नित्य अणू, एकत्र बांधले गेलेले, माझ्यामुळे निर्माण झाले—कोप वगैरे त्यातून उत्पन्न झाले. तुमच्या कृपेने, येथे अनेक अंडांची निर्मिती सहज झाली."

सृष्टा बुद्धिर्मया तस्याम् अहङ्कारस्त्रिधा ततः तन्मात्रापञ्चकं तस्मान् मनः षष्ठेन्द्रियाणि च

"बुद्धी मी निर्माण केली; त्यातून त्रिविध अहंकार निर्माण झाला. त्यातून पाच तन्मात्रा, आणि त्यातून मन व सहा इंद्रिये निर्माण झाली."

आकाशादीनि भूतानि भौतिकानि च लीलया इत्युक्तवति तस्मिंश् च मयि चापि वचस् तथा

"आकाशापासून सुरू होणारी पंचमहाभूते आणि त्यांची स्थूल रूपे, मी सहजपणे निर्माण केली." असे त्यांनी सांगितले, आणि मीही तसेच उत्तर दिले.

आवयोश्चाभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् प्रलयार्णवमध्ये तु रजसा बद्धवैरयोः

आमच्यात, प्रलयाच्या समुद्रात, रजोगुण आणि वैर यामुळे, अत्यंत भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.

एतस्मिन्नन्तरे लिङ्गम् अभवच्चावयोः पुरः विवादशमनार्थं हि प्रबोधार्थं च भास्वरम्

त्या वेळी, आमच्या समोर, आमच्या वादाचा शेवट आणि समज येण्यासाठी, तेजस्वी लिंग प्रकट झाले.

ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तम् आदिमध्यान्तवर्जितम्

ते हजारो ज्वाळांच्या माळांनी सुशोभित होते, शेकडो काळाग्नीप्रमाणे भासत होते, त्याला वाढ किंवा क्षय नव्हता, आणि ते आरंभ, मध्य किंवा अंत यापासून मुक्त होते.

अनौपम्यमनिर्देश्यम् अव्यक्तं विश्वसंभवम् तस्य ज्वालासहस्रेण मोहितो भगवान् हरिः

जे अतुलनीय, वर्णन करता येणार नाही असं, अप्रकट आणि या विश्वाचं मूळ आहे—त्याच्या हजारो ज्वाळांनी भगवंत हरि चकित झाला.

मोहितं प्राह मामत्र परीक्षावो ऽग्निसंभवम् अधोगमिष्याम्यनलस्तंभस्यानुपमस्य च

चकित होऊन त्याने मला तिथे म्हटलं, 'या अग्निज पिलरची आपण परीक्षा घेऊ या; मी या अद्वितीय, अग्नीप्रमाणे तेजस्वी स्तंभाच्या खाली जाईन.'

भवानूर्ध्वं प्रयत्नेन गन्तुमर्हसि सत्वरम् एवं व्याहृत्य विश्वात्मा स्वरूपमकरोत्तदा

‘तू प्रयत्नपूर्वक लवकर वर जा,’ असं म्हणून विश्वाचा आत्मा त्याने आपलं खरं रूप धारण केलं.

वाराहमहमप्याशु हंसत्वं प्राप्तवान्सुराः तदाप्रभृति मामाहुर्ह् अंसं हंसो विराडिति

मी पटकन वराहाचं रूप घेतलं आणि देवांनी हरिला हंसाच्या रूपात पाहिलं; तेव्हापासून मला 'हंस', 'महाहंस' असं म्हणू लागले.

हंसहंसेति यो ब्रूयान् मां हंसः स भविष्यति सुश्वेतो ह्यनलाक्षश् च विश्वतः पक्षसंयुतः

जो कोणी मला 'हंस, हंस' असं म्हणेल, तो शुद्ध पांढरा, तेजस्वी डोळ्यांचा आणि सर्व बाजूंनी पंख असलेला हंस होईल.

मनो ऽनिलजवो भूत्वा गतो ऽहं चोर्ध्वतः सुराः नारायणो ऽपि विश्वात्मा नीलाञ्जनचयोपमम्

मी मन आणि वाऱ्यासारखा वेग घेत वर गेलो, हे देवांनो; आणि नारायण, जो विश्वाचा आत्मा आहे, काळ्या काजळासारखा काळा,

दशयोजनविस्तीर्णं शतयोजनमायतम् मेरुपर्वतवर्ष्माणं गौरतीक्ष्णाग्रदंष्ट्रिणम्

त्याने वराहाचं रूप घेतलं, जे दहा योजन रुंद, शंभर योजन लांब, मेरू पर्वताएवढं मोठं, फिकट रंगाचं आणि तीक्ष्ण दात असलेलं होतं.

कालादित्यसमाभासं दीर्घघोणं महास्वरम् ह्रस्वपादं विचित्राङ्गं जैत्रं दृढम् अनौपमम्

तो काळाच्या शेवटी सूर्याच्या तेजासारखा, लांब थोंड, मोठा आवाज, आखूड पाय, अद्भुत अंग, विजयी, मजबूत आणि अतुलनीय होता.

वाराहमसितं रूपम् आस्थाय गतवानधः एवं वर्षसहस्रं तु त्वरन्विष्णुरधोगतः

वराहाचं काळं रूप घेऊन तो खाली गेला; अशा प्रकारे विष्णू हजार वर्षे खाली गेला.

नापश्यदल्पमप्यस्य मूलं लिङ्गस्य सूकरः तावत्कालं गतो ह्यूर्ध्वम् अहमप्यरिसूदनः

त्या वराहाला त्या लिंगाचं मूळ थोडंसुद्धा दिसलं नाही; तेवढ्याच काळात मी, शत्रूंचा संहार करणारा, वर गेलो.