लिङ्गपुराणम्

रक्षार्थमंबुधौ मह्यं विष्णोस्त्वासीत् सुरोत्तमाः वैमानिके गते सर्गे जनलोकं सहर्षिभिः

रक्षणासाठी समुद्रात मला विष्णू मिळाले; देवांची निर्मिती झाल्यावर, ऋषींसह त्या सर्वांनी जनलोकात प्रवेश केला.

स्थितिकाले तदा पूर्णे ततः प्रत्याहृते तथा चतुर्युगसहस्रान्ते सत्यलोकं गते सुराः

सृष्टीच्या स्थितीचा काळ पूर्ण झाल्यावर, तो मागे घेतला गेला आणि चार युगांच्या हजार चक्रांच्या शेवटी, देव सत्यलोकात गेले.

विनाधिपत्यं समतां गते ऽन्ते ब्रह्मणो मम शुष्के च स्थावरे सर्वे त्व् अनावृष्ट्या च सर्वशः

ब्रह्माच्या काळाच्या शेवटी, जेव्हा कुणाचाही राज्यकारभार नव्हता आणि सर्वत्र समता होती, तेव्हा दुष्काळामुळे सर्व स्थावर वस्तू कोरड्या पडल्या.

पशवो मानुषा वृक्षाः पिशाचाः पिशिताशनाः गन्धर्वाद्याः क्रमेणैव निर्दग्धा भानुभानुभिः

गायी, माणसे, झाडे, मांसाहारी पिशाच्च, गंधर्व आणि इतर सर्व, एकामागोमाग एक, सूर्याच्या किरणांनी जळून गेले.

एकार्णवे महाघोरे तमोभूते समन्ततः सुष्वापांभसि योगात्मा निर्मलो निरुपप्लवः

एकाच भयंकर, अंधारलेल्या समुद्रात, योगीस्वरूप, निर्मळ आणि शांत आत्मा पाण्यावर झोपला होता.

सहस्रशीर्षा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वदेवभवोद्भवः

तो हजारो डोकी, हजारो डोळे, हजारो पाय, हजारो हात असलेला, सर्वज्ञ, सर्व देवांचा मूळ असलेला विश्वात्मा होता.

हिरण्यगर्भो रजसा तमसा शङ्करः स्वयम् सत्त्वेन सर्वगो विष्णुः सर्वात्मत्वे महेश्वरः

हिरण्यगर्भ रज आणि तमामुळे शंकर स्वतः आहे; सत्त्वगुणामुळे विष्णू सर्वत्र व्यापलेला आहे; महेश्वर सर्वांचा आत्मा आहे.

कालात्मा कालनाभस्तु शुक्लः कृष्णस्तु निर्गुणः नारायणो महाबाहुः सर्वात्मा सदसन्मयः

काळाचा आत्मा, ज्याचे नाभी काळ आहे, तो शुभ्र आहे; कृष्ण म्हणजे निर्गुण; नारायण, बलवान बाहू असलेला, सर्वांचा आत्मा आहे आणि अस्तित्व-अनस्तित्व यांचा मिलाफ आहे.

तथाभूतमहं दृष्ट्वा शयानं पङ्कजेक्षणम् मायया मोहितस्तस्य तमवोचममर्षितः

असा तो कमळासारख्या डोळ्यांचा, झोपलेला पाहून, मी त्याच्या मायेमुळे भ्रमित झालो आणि रागाने त्याच्याशी बोललो.

कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम् तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण स दृढेन तु

'तू कोण आहेस?' असे मी विचारले आणि हाताने सनातनाला उठवले; तेव्हा माझ्या जोरदार हाताच्या धक्क्याने,

प्रबुद्धो ऽहीयशयनात् समासीनः क्षणं वशी ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः

तो आपल्या शय्येवरून जागा झाला, शांतपणे क्षणभर बसला आणि झोपेने न ढळलेले, निर्मळ, स्वच्छ डोळ्यांनी पाहिले.

मामग्रे संस्थितं भासाध्यासितो भगवान् हरिः आह चोत्थाय भगवान् हसन्मां मधुरं सकृत्

माझ्या समोर तेजाने झळकणारे, प्रभू हरि उभे होते. त्यांनी उठून, एक गोड हसू देत, माझ्याशी मधुर शब्दात बोलले.

स्वागतंस्वागतं वत्स पितामह महाद्युते तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभाः

"स्वागत आहे, स्वागत आहे, बाळा! हे तेजस्वी ब्रह्मदेवा!" त्यांची ही वाणी ऐकून, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या मी हसून उत्तर दिले.

रजसा बद्धवैरश् च तमवोचं जनार्दनम् भाषसे वत्स वत्सेति सर्गसंहारकारणम्

रजोगुण आणि वैर यात अडकून, मी जनार्दनाला विचारले, "तुम्ही मला 'बाळा, बाळा' असे का म्हणता? तुम्ही तर सृष्टी आणि संहाराचे कारण आहात."

माम् इहान्तःस्मितं कृत्वा गुरुः शिष्यमिवानघ कर्तारं जगतां साक्षात् प्रकृतेश् च प्रवर्तकम्

इथे, तुम्ही हलकेसे हसून, मला गुरु शिष्याला जसे बोलतो तसे संबोधता, जरी मी या जगाचा थेट सर्जक आणि प्रकृतीचा प्रवर्तक आहे.

सनातनमजं विष्णुं विरिञ्चिं विश्वसंभवम् विश्वात्मानं विधातारं धातारं पङ्कजेक्षणम्

तुम्ही मला सनातन, अजन्मा विष्णू, सृष्टीचा स्त्रोत, विश्वाचा आत्मा, सर्जक, पालनकर्ता आणि कमळासारख्या डोळ्यांचा म्हणता.

किमर्थं भाषसे मोहाद् वक्तुमर्हसि सत्वरम् सो ऽपि मामाह जगतां कर्ताहमिति लोकय

मोहामुळे तुम्ही असे का बोलता? तुम्ही लवकरच सत्य सांगावे. तेव्हा त्यांनी मला सांगितले, "मी या जगाचा कर्ता आहे—पहा!"

भर्ता हर्ता भवान् अङ्गाद् अवतीर्णो ममाव्ययात् विस्मृतो ऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्

"तुम्ही पालन करणारे आणि संहार करणारे आहात, माझ्या अविनाशी देहातून अवतरलेले. तुम्ही जगाचा स्वामी, दुःखरहित नारायण, विसरला आहात."

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्

"तोच पुरुषोत्तम, परमात्मा, देवांमध्ये सर्वाधिक पूजला जाणारा, विष्णू, अचल प्रभू, विश्वाचा मूळ आणि स्त्रोत आहे."

तवापराधो नास्त्यत्र मम मायाकृतं त्विदम् शृणु सत्यं चतुर्वक्त्र सर्वदेवेश्वरो ह्ययम्

"इथे तुमच्याकडून काहीही चूक घडलेली नाही; हे सर्व माझ्या मायेमुळे झाले आहे. ऐका, चतुर्मुखा, हा सर्व देवांचा स्वामी आहे."

कर्ता नेता च हर्ता च न मयास्ति समो विभुः अहमेव परं ब्रह्म परं तत्त्वं पितामह

"मीच सृष्टीकर्ता, नेते आणि संहारकर्ता आहे; माझ्यासारखा दुसरा कोणीही नाही, हे महाबळा. मीच परब्रह्म, सर्वोच्च तत्त्व आहे, हे ब्रह्मदेवा."

अहमेव परं ज्योतिः परमात्मा त्वहं विभुः यद्यद्दृष्टं श्रुतं सर्वं जगत्यस्मिंश्चराचरम्

"मीच सर्वोच्च तेज, परमात्मा आणि सर्वत्र व्यापलेला आहे. या जगात जे काही दिसते किंवा ऐकू येते, जड किंवा जिवंत, ते सर्व माझ्यातच आहे."

तत्तद्विद्धि चतुर्वक्त्र सर्वं मन्मयमित्यथ मया सृष्टं पुराव्यक्तं चतुर्विंशतिकं स्वयम्

"हे चतुर्मुखा, हे सर्व माझ्यापासूनच निर्माण झाले आहे, असे जाण. पूर्वी मीच, एकट्याने, अव्यक्त आणि चोवीस तत्त्वांची निर्मिती केली."

नित्यान्ता ह्यणवो बद्धाः सृष्टाः क्रोधोद्भवादयः प्रसादाद्धि भवानण्डान्य् अनेकानीह लीलया

"नित्य अणू, एकत्र बांधले गेलेले, माझ्यामुळे निर्माण झाले—कोप वगैरे त्यातून उत्पन्न झाले. तुमच्या कृपेने, येथे अनेक अंडांची निर्मिती सहज झाली."

सृष्टा बुद्धिर्मया तस्याम् अहङ्कारस्त्रिधा ततः तन्मात्रापञ्चकं तस्मान् मनः षष्ठेन्द्रियाणि च

"बुद्धी मी निर्माण केली; त्यातून त्रिविध अहंकार निर्माण झाला. त्यातून पाच तन्मात्रा, आणि त्यातून मन व सहा इंद्रिये निर्माण झाली."

आकाशादीनि भूतानि भौतिकानि च लीलया इत्युक्तवति तस्मिंश् च मयि चापि वचस् तथा

"आकाशापासून सुरू होणारी पंचमहाभूते आणि त्यांची स्थूल रूपे, मी सहजपणे निर्माण केली." असे त्यांनी सांगितले, आणि मीही तसेच उत्तर दिले.

आवयोश्चाभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् प्रलयार्णवमध्ये तु रजसा बद्धवैरयोः

आमच्यात, प्रलयाच्या समुद्रात, रजोगुण आणि वैर यामुळे, अत्यंत भयंकर आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध सुरू झाले.

एतस्मिन्नन्तरे लिङ्गम् अभवच्चावयोः पुरः विवादशमनार्थं हि प्रबोधार्थं च भास्वरम्

त्या वेळी, आमच्या समोर, आमच्या वादाचा शेवट आणि समज येण्यासाठी, तेजस्वी लिंग प्रकट झाले.

ज्वालामालासहस्राढ्यं कालानलशतोपमम् क्षयवृद्धिविनिर्मुक्तम् आदिमध्यान्तवर्जितम्

ते हजारो ज्वाळांच्या माळांनी सुशोभित होते, शेकडो काळाग्नीप्रमाणे भासत होते, त्याला वाढ किंवा क्षय नव्हता, आणि ते आरंभ, मध्य किंवा अंत यापासून मुक्त होते.