लिङ्गपुराणम्

अजामेकां लोहितां शुक्लकृष्णां विश्वप्रजां सृजमानां सरूपाम् अजो ऽहं मां विद्धि तां विश्वरूपं गायत्रीं गां विश्वरूपां हि बुद्ध्या

तिला अजन्मा, एक, लाल, पांढरी, काळी, सर्व प्रजांची सृष्टी करणारी, सारखीच रूप असलेली समज. मीही अजन्मा आहे, मला तिच्या विश्वरूप, गायत्री, विश्वरूपा गाय म्हणून जाण.

एवमुक्त्वा महादेवः ससर्ज परमेश्वरः ततश् च पार्श्वगा देव्याः सर्वरूपकुमारकाः

असं सांगून महादेवाने, परमेश्वराने सृष्टी केली; मग देवीच्या बाजूने सर्व रूपांचे कुमार जन्मले.

जटी मुण्डी शिखण्डी च अर्धमुण्डश् च जज्ञिरे ततस्तेन यथोक्तेन योगेन सुमहौजसः

जटा असलेले, मुंडण केलेले, शिखा असलेले आणि अर्धवट मुंडण केलेले असे कुमार जन्मले; मग सांगितल्याप्रमाणे योगाने, मोठ्या तेजाने ते प्रकट झाले.

दिव्यवर्षसहस्रान्ते उपासित्वा महेश्वरम् धर्मोपदेशमखिलं कृत्वा योगमयं दृढम्

एक हजार दिव्य वर्षांनंतर, महेश्वराची भक्ती करून, त्याने धर्माचे सर्व उपदेश आत्मसात केले आणि दृढ योग साधना केली.

शिष्टाश् च नियतात्मानः प्रविष्टा रुद्रमीश्वरम्

शिष्यांनी आपले मन संयमित ठेवून, रुद्रस्वरूप ईश्वरात प्रवेश केला.

एवं संक्षेपतः प्रोक्तः सह्यादीनां समुद्भवः यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान्

अशा प्रकारे, सह्याद्री व इतर पर्वतांचा उत्पत्तीचा संक्षिप्त वर्णन सांगितले गेले; जो कोणी हे वाचतो, ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांना ऐकवतो,

स याति ब्रह्मसायुज्यं प्रसादात्परमेष्ठिनः कथं लिङ्गमभूल्लिङ्गे समभ्यर्च्यः स शङ्करः

तो परमेश्वराच्या कृपेने ब्रह्माशी एकरूप होतो; लिंगात लिंग कसे निर्माण झाले, शंकराची पूजा कशी केली गेली हे कसे घडले?

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सूत वक्तुमिहार्हसि एवं देवाश् च ऋषयः प्रणिपत्य पितामहम्

लिंग म्हणजे काय, आणि लिंगी कोण? सूत, हे तुला येथे सांगावे लागेल; अशा प्रकारे देवता आणि ऋषींनी पितामहाला वंदन करून विचारले,

अपृच्छन् भगवंल्लिङ्गं कथमासीदिति स्वयम् लिङ्गे महेश्वरो रुद्रः समभ्यर्च्यः कथं त्विति

'भगवान, लिंग कसे निर्माण झाले?' तसेच, लिंगात महेश्वर रुद्राची पूजा कशी करावी?' असे विचारले.

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सो ऽप्याह च पितामहः प्रधानं लिङ्गमाख्यातं लिङ्गी च परमेश्वरः

लिंग म्हणजे काय, आणि लिंगी कोण? पितामह म्हणाले, मुख्य लिंग सांगितले गेले आहे आणि लिंगी म्हणजे परमेश्वरच आहे.

रक्षार्थमंबुधौ मह्यं विष्णोस्त्वासीत् सुरोत्तमाः वैमानिके गते सर्गे जनलोकं सहर्षिभिः

रक्षणासाठी समुद्रात मला विष्णू मिळाले; देवांची निर्मिती झाल्यावर, ऋषींसह त्या सर्वांनी जनलोकात प्रवेश केला.

स्थितिकाले तदा पूर्णे ततः प्रत्याहृते तथा चतुर्युगसहस्रान्ते सत्यलोकं गते सुराः

सृष्टीच्या स्थितीचा काळ पूर्ण झाल्यावर, तो मागे घेतला गेला आणि चार युगांच्या हजार चक्रांच्या शेवटी, देव सत्यलोकात गेले.

विनाधिपत्यं समतां गते ऽन्ते ब्रह्मणो मम शुष्के च स्थावरे सर्वे त्व् अनावृष्ट्या च सर्वशः

ब्रह्माच्या काळाच्या शेवटी, जेव्हा कुणाचाही राज्यकारभार नव्हता आणि सर्वत्र समता होती, तेव्हा दुष्काळामुळे सर्व स्थावर वस्तू कोरड्या पडल्या.

पशवो मानुषा वृक्षाः पिशाचाः पिशिताशनाः गन्धर्वाद्याः क्रमेणैव निर्दग्धा भानुभानुभिः

गायी, माणसे, झाडे, मांसाहारी पिशाच्च, गंधर्व आणि इतर सर्व, एकामागोमाग एक, सूर्याच्या किरणांनी जळून गेले.

एकार्णवे महाघोरे तमोभूते समन्ततः सुष्वापांभसि योगात्मा निर्मलो निरुपप्लवः

एकाच भयंकर, अंधारलेल्या समुद्रात, योगीस्वरूप, निर्मळ आणि शांत आत्मा पाण्यावर झोपला होता.

सहस्रशीर्षा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वदेवभवोद्भवः

तो हजारो डोकी, हजारो डोळे, हजारो पाय, हजारो हात असलेला, सर्वज्ञ, सर्व देवांचा मूळ असलेला विश्वात्मा होता.

हिरण्यगर्भो रजसा तमसा शङ्करः स्वयम् सत्त्वेन सर्वगो विष्णुः सर्वात्मत्वे महेश्वरः

हिरण्यगर्भ रज आणि तमामुळे शंकर स्वतः आहे; सत्त्वगुणामुळे विष्णू सर्वत्र व्यापलेला आहे; महेश्वर सर्वांचा आत्मा आहे.

कालात्मा कालनाभस्तु शुक्लः कृष्णस्तु निर्गुणः नारायणो महाबाहुः सर्वात्मा सदसन्मयः

काळाचा आत्मा, ज्याचे नाभी काळ आहे, तो शुभ्र आहे; कृष्ण म्हणजे निर्गुण; नारायण, बलवान बाहू असलेला, सर्वांचा आत्मा आहे आणि अस्तित्व-अनस्तित्व यांचा मिलाफ आहे.

तथाभूतमहं दृष्ट्वा शयानं पङ्कजेक्षणम् मायया मोहितस्तस्य तमवोचममर्षितः

असा तो कमळासारख्या डोळ्यांचा, झोपलेला पाहून, मी त्याच्या मायेमुळे भ्रमित झालो आणि रागाने त्याच्याशी बोललो.

कस्त्वं वदेति हस्तेन समुत्थाप्य सनातनम् तदा हस्तप्रहारेण तीव्रेण स दृढेन तु

'तू कोण आहेस?' असे मी विचारले आणि हाताने सनातनाला उठवले; तेव्हा माझ्या जोरदार हाताच्या धक्क्याने,

प्रबुद्धो ऽहीयशयनात् समासीनः क्षणं वशी ददर्श निद्राविक्लिन्ननीरजामललोचनः

तो आपल्या शय्येवरून जागा झाला, शांतपणे क्षणभर बसला आणि झोपेने न ढळलेले, निर्मळ, स्वच्छ डोळ्यांनी पाहिले.

मामग्रे संस्थितं भासाध्यासितो भगवान् हरिः आह चोत्थाय भगवान् हसन्मां मधुरं सकृत्

माझ्या समोर तेजाने झळकणारे, प्रभू हरि उभे होते. त्यांनी उठून, एक गोड हसू देत, माझ्याशी मधुर शब्दात बोलले.

स्वागतंस्वागतं वत्स पितामह महाद्युते तस्य तद्वचनं श्रुत्वा स्मितपूर्वं सुरर्षभाः

"स्वागत आहे, स्वागत आहे, बाळा! हे तेजस्वी ब्रह्मदेवा!" त्यांची ही वाणी ऐकून, देवांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या मी हसून उत्तर दिले.

रजसा बद्धवैरश् च तमवोचं जनार्दनम् भाषसे वत्स वत्सेति सर्गसंहारकारणम्

रजोगुण आणि वैर यात अडकून, मी जनार्दनाला विचारले, "तुम्ही मला 'बाळा, बाळा' असे का म्हणता? तुम्ही तर सृष्टी आणि संहाराचे कारण आहात."

माम् इहान्तःस्मितं कृत्वा गुरुः शिष्यमिवानघ कर्तारं जगतां साक्षात् प्रकृतेश् च प्रवर्तकम्

इथे, तुम्ही हलकेसे हसून, मला गुरु शिष्याला जसे बोलतो तसे संबोधता, जरी मी या जगाचा थेट सर्जक आणि प्रकृतीचा प्रवर्तक आहे.

सनातनमजं विष्णुं विरिञ्चिं विश्वसंभवम् विश्वात्मानं विधातारं धातारं पङ्कजेक्षणम्

तुम्ही मला सनातन, अजन्मा विष्णू, सृष्टीचा स्त्रोत, विश्वाचा आत्मा, सर्जक, पालनकर्ता आणि कमळासारख्या डोळ्यांचा म्हणता.

किमर्थं भाषसे मोहाद् वक्तुमर्हसि सत्वरम् सो ऽपि मामाह जगतां कर्ताहमिति लोकय

मोहामुळे तुम्ही असे का बोलता? तुम्ही लवकरच सत्य सांगावे. तेव्हा त्यांनी मला सांगितले, "मी या जगाचा कर्ता आहे—पहा!"

भर्ता हर्ता भवान् अङ्गाद् अवतीर्णो ममाव्ययात् विस्मृतो ऽसि जगन्नाथं नारायणमनामयम्

"तुम्ही पालन करणारे आणि संहार करणारे आहात, माझ्या अविनाशी देहातून अवतरलेले. तुम्ही जगाचा स्वामी, दुःखरहित नारायण, विसरला आहात."

पुरुषं परमात्मानं पुरुहूतं पुरुष्टुतम् विष्णुमच्युतमीशानं विश्वस्य प्रभवोद्भवम्

"तोच पुरुषोत्तम, परमात्मा, देवांमध्ये सर्वाधिक पूजला जाणारा, विष्णू, अचल प्रभू, विश्वाचा मूळ आणि स्त्रोत आहे."