लिङ्गपुराणम्

क्षीरार्थमदहत्सर्वं तपसा तं निवारय एतस्मिन्नन्तरे देवः पिनाकी परमेश्वरः शक्ररूपं समास्थाय गन्तुं चक्रे मतिं तदा

'त्याने दूध मिळवण्यासाठी सर्व काही दिले आहे; त्याच्या या तपाला तू थांबव.' एवढ्यात, पिनाकधारी परमेश्वराने इंद्राचे रूप धारण करून जाण्याचा निर्धार केला.

अथ जगाम मुनेस्तु तपोवनं गजवरेण सितेन सदाशिवः सह सुरासुरसिद्धमहोरगैर् अमरराजतनुं स्वयमास्थितः

मग सदाशिव, देव, असुर, सिद्ध आणि महापाताळसर्पांसह, अमरराजाचा देह धारण करून, शुभ्र गजावर बसून, त्या ऋषीच्या तपोवनात गेला.

वामेन शच्या सहितं सुरेन्द्रं करेण चान्येन सितातपत्रम्

त्याच्या डाव्या बाजूला शची होती आणि दुसऱ्या हातात पांढरा छत्र धरले होते,

रराज भगवान् सोमः शक्ररूपी सदाशिवः सितातपत्रेण यथा चन्द्रबिंबेन मन्दरः

पांढऱ्या छत्रामुळे, शक्ररूप धारण केलेला सदाशिव, जणू काही मंदार पर्वतावर चंद्राची कळा शोभून दिसते तसा तेजस्वी दिसत होता.

आस्थायैवं हि शक्रस्य स्वरूपं परमेश्वरः जगामानुग्रहं कर्तुम् उपमन्योस् तदाश्रमम्

अशा प्रकारे शक्राचेच रूप धारण करून, परमेश्वर उपमन्यूच्या आश्रमात त्याच्यावर कृपा करण्यासाठी गेला.

तं दृष्ट्वा परमेशानं शक्ररूपधरं शिवम् प्रणम्य शिरसा प्राह मुनिर्मुनिवराः स्वयम्

शक्ररूप धारण केलेला परमेश्वर शिवाला पाहून, तो श्रेष्ठ ऋषी स्वतः शिर वाकवून वंदन करून म्हणाला—

पावितश्चाश्रमश्चायं मम देवेश्वरः स्वयम् प्राप्तः शक्रो जगन्नाथो भगवान्भानुना प्रभुः

'माझा हा आश्रम पावन झाला, कारण देवांचा स्वामी स्वतः येथे आले; शक्र, जगाचा अधिपती, तेजस्वी, भगवंत येथे आले.'

एवमुक्त्वा स्थितं वीक्ष्य कृताञ्जलिपुटं द्विजम् प्राह गंभीरया वाचा शक्ररूपधरो हरः

असे म्हणून, हात जोडून उभ्या असलेल्या त्या ब्राह्मणाकडे पाहून, शक्ररूप धारण केलेल्या हराने गंभीर स्वरात त्याला विचारले—

तुष्टो ऽस्मि ते वरं ब्रूहि तपसानेन सुव्रत ददामि चेप्सितान् सर्वान् धौम्याग्रज महामते

'मी तुझ्यावर तृप्त आहे; वर माग. या तुझ्या तपामुळे, हे धौम्याचे मोठे भाऊ, मी तुला हवे ते सर्व देईन.'

एवमुक्तस्तदा तेन शक्रेण मुनिसत्तमः वरयामि शिवे भक्तिम् इत्युवाच कृताञ्जलिः

शक्राने असे म्हटल्यावर, त्या श्रेष्ठ ऋषीने हात जोडून उत्तर दिले—'माझ्या वरीला फक्त शंकरभक्तीच हवी आहे.'

ततो निशम्य वचनं मुनेः कुपितवत्प्रभुः प्राह सव्यग्रमीशानः शक्ररूपधरः स्वयम्

मग त्या ऋषीचे बोलणे ऐकून, शक्ररूप धारण केलेला ईशान थोडासा चिडून, अस्वस्थपणे म्हणाला—

मां न जानासि देवर्षे देवराजानमीश्वरम् त्रैलोक्याधिपतिं शक्रं सर्वदेवनमस्कृतम्

'हे दिव्य ऋषी, मला ओळखत नाहीस का? मीच देवांचा राजा, ईश्वर, त्रैलोक्याचा अधिपती शक्र, सर्व देवांनी पूजलेला आहे.'

मद्भक्तो भव विप्रर्षे मामेवार्चय सर्वदा ददामि सर्वं भद्रं ते त्यज रुद्रं च निर्गुणम्

'हे श्रेष्ठ ब्राह्मण, तू माझा भक्त हो, नेहमी माझीच पूजा कर. मी तुला सर्व शुभ देईन; त्या निर्गुण रुद्राला सोडून दे.'

ततः शक्रस्य वचनं श्रुत्वा श्रोत्रविदारणम् उपमन्युरिदं प्राह जपन् पञ्चाक्षरं शुभम्

मग शक्राची ती कानठळ्या बसवणारी वाणी ऐकून, उपमन्यूने पवित्र पंचाक्षरी मंत्र जपत असे उत्तर दिले—

मन्ये शक्रस्य रूपेण नूनम् अत्रागतः स्वयम् कर्तुं दैत्याधमः कश्चिद् धर्मविघ्नं च नान्यथा

'माझ्या मते, शक्राचे रूप घेऊन इथे नक्कीच कोणी दुष्ट दैत्य आला असावा, धर्मात विघ्न घालण्यासाठी; अन्यथा असे असू शकत नाही.'

त्वयैव कथितं सर्वं भवनिन्दारतेन वै प्रसंगाद्देवदेवस्य निर्गुणत्वं महात्मनः

हे सर्व देवांचा देव असलेल्या महात्म्याच्या निर्गुणत्वाबद्दल, तूच स्वतः, दुसऱ्यांची निंदा करण्याच्या वृत्तीने, सगळं सांगितलं होतंस.

बहुनात्र किमुक्तेन मयाद्यानुमितं महत् भवान्तरकृतं पापं श्रुता निन्दा भवस्य तु

इथे मी आणखी काय सांगू? आज मला कळलं की, दुसऱ्याने भव्यावर केलेली निंदा — जी मी ऐकली — हे मोठं पाप आहे.

श्रुत्वा निन्दां भवस्याथ तत्क्षणादेव संत्यजेत् स्वदेहं तं निहत्याशु शिवलोकं स गच्छति

कोणी भव्याची निंदा ऐकली की, त्या क्षणीच स्वतःचं शरीर सोडावं; असं केल्याने, आपला देह संपवून, तो लवकरच शिवाच्या लोकात जातो.

यो वाचोत्पाटयेज्जिह्वां शिवनिन्दारतस्य तु त्रिः सप्तकुलमुद्धृत्य शिवलोकं स गच्छति

जो शिवाची निंदा करणाऱ्याची जीभ काढतो, तो एकवीस पिढ्या तारून, स्वतः शिवाच्या लोकात जातो.

आस्तां तावन्ममेच्छायाः क्षीरं प्रति सुराधमम् निहत्य त्वां शिवास्त्रेण त्यजाम्येतत्कलेवरम्

आता माझ्या दूध मिळवण्याच्या इच्छेला थांबू दे; हे देवांमध्ये नीच, मी तुला शिवाच्या अस्त्राने मारून, हे शरीर सोडणार आहे.

पुरा मात्रा तु कथितं तथ्यमेव न संशयः पूर्वजन्मनि चास्माभिर् अपूजित इति प्रभुः

पूर्वी माझ्या आईने मला खरंच सांगितलं होतं, यात शंका नाही, की मागच्या जन्मी आपण प्रभूची पूजा केली नव्हती.

एवमुक्त्वा तु तं देवम् उपमन्युरभीतवत् शक्रं चक्रे मतिं हन्तुम् अथर्वास्त्रेण मन्त्रवित्

असं म्हणून, उपमन्न्यूनं निर्भयपणे त्या देवाला (इंद्राला) मारण्याचा निश्चय केला, कारण तो मंत्रात पारंगत होता आणि अथर्वास्त्राचा उपयोग करणार होता.

भस्माधारान्महातेजा भस्ममुष्टिं प्रगृह्य च अथर्वास्त्रं ततस्तस्मै ससर्ज च ननाद च

महातेजस्वी, अंगावर भस्म लावलेला उपमन्न्यू, भस्माची मूठ घेऊन, अथर्वास्त्राच्या जोरावर त्याच्यावर सोडली आणि मोठ्याने गर्जना केली.

दग्धुं स्वदेहम् आग्नेयीं ध्यात्वा वै धारणां तदा अतिष्ठच्च महातेजाः शुष्केन्धनमिवाव्ययः

आपलं शरीर जाळण्यासाठी, त्याने अग्नीच्या ध्यानात मन लावलं आणि तो महातेजस्वी, कोरड्या इंधनासारखा, अचल उभा राहिला.

एवं व्यवसिते विप्रे भगवान्भगनेत्रहा वारयामास सौम्येन धारणां तस्य योगिनः

त्या ब्राह्मणाने असा निश्चय केला असता, भगवंत, भगाचे नेत्र हिरावणारा, त्या योग्याच्या ध्यानाला सौम्यपणे थांबवतो.

अथर्वास्त्रं तदा तस्य संहृतं चन्द्रकेण तु कालाग्निसदृशं चेदं नियोगान्नन्दिनस् तथा

त्या वेळी नंदीच्या आज्ञेने आणि चंद्रकाच्या हस्ते, काळाग्नीप्रमाणे तेजस्वी असलेलं अथर्वास्त्र मागे घेण्यात आलं.

स्वरूपमेव भगवान् आस्थाय परमेश्वरः दर्शयामास विप्राय बालेन्दुकृतशेखरम्

परमेश्वराने स्वतःचं खरे रूप धारण करून, चंद्रकोर मुकुट घातलेलं, त्या ब्राह्मणाला दर्शन दिलं.

क्षीरधारासहस्रं च क्षीरोदार्णवमेव च दध्यादेरर्णवं चैव घृतोदार्णवमेव च

तो हजारो दूधाच्या धारांनी, दूधाच्या समुद्राने, दह्याच्या समुद्राने आणि तुपाच्या समुद्राने सर्व बाजूंनी वेढलेला उभा होता.

फलार्णवं च बालस्य भक्ष्यभोज्यार्णवं तथा अपूपगिरयश्चैव तथातिष्ठन् समन्ततः

त्या मुलासाठी फळांचा समुद्र, खाण्यापिण्याच्या पदार्थांचा समुद्र, आणि गोड पदार्थांचे डोंगर, सगळीकडे उभे होते.