लिङ्गपुराणम्

ब्रह्मस्थानमिदं चापि यत्र प्राप्तं त्वया प्रभो त्वत्तः परतरं देव विष्णुना तत्पदं शुभम्

हे प्रभो, हे ब्रह्माचे स्थान आहे, जे तू प्राप्त केलं आहेस; तुझ्यापेक्षा वरती, हे देवा, ते विष्णूचं मंगल स्थान आहे.

वैकुण्ठेन विशुद्धेन मम वामाङ्गजेन वा तदाप्रभृति कल्पश् च त्रयस्त्रिंशत्तमो ह्ययम्

माझ्या वाम भागातून उत्पन्न झालेल्या शुद्ध वैकुंठ किंवा विष्णूमुळे, त्या वेळेपासून हा त्रेतीसावा कल्प सुरू झाला आहे.

शतं शतसहस्राणाम् अतीता ये स्वयंभुवः पुरस्तात्तव देवेश तच्छृणुष्व महामते

शंभर वेळा शंभर हजार कल्प गेले आहेत, ते स्वयंभूचे होते; पूर्वी, हे देवेश्वरा, ते ऐक, हे महामते.

आनन्दस्तु स विज्ञेय आनन्दत्वे व्यवस्थितः माण्डव्यगोत्रस्तपसा मम पुत्रत्वमागतः

तो आनंद म्हणून ओळखावा, आनंदात स्थित आहे; मांडव्य कुळात जन्मलेला, तपश्चर्येने माझा पुत्र झाला.

त्वयि योगं च सांख्यं च तपोविद्याविधिक्रियाः ऋतं सत्यं दया ब्रह्म अहिंसा सन्मतिः क्षमा

तुझ्यात योग, सांख्य, तप, विद्या, विधी, सत्य, दया, ब्रह्म, अहिंसा, चांगली बुद्धी आणि क्षमा आहेत.

ध्यानं ध्येयं दमः शान्तिर् विद्याविद्या मतिर्धृतिः कान्तिर्नीतिः प्रथा मेधा लज्जा दृष्टिः सरस्वती

ध्यान, ध्यानाचा विषय, दम, शांतता, विद्या आणि अविद्या, समज, धैर्य, शोभा, नीती, कीर्ती, मेधा, लज्जा, दृष्टि आणि सरस्वती,

तुष्टिः पुष्टिः क्रिया चैव प्रसादश् च प्रतिष्ठिताः द्वात्रिंशत्सुगुणा ह्येषा द्वात्रिंशाक्षरसंज्ञया

तृप्ती, पोषण, कृती आणि प्रसाद हे स्थिर आहेत; हे बत्तीस गुण बत्तीस अक्षरांच्या नावाने ओळखले जातात.

प्रकृतिर्विहिता ब्रह्मंस् त्वत्प्रसूतिर्महेश्वरी विष्णोर्भगवतश्चापि तथान्येषामपि प्रभो

हे ब्रह्मन्, प्रकृती अशीच ठरवली आहे; महेश्वरी ही तुझी, विष्णूची आणि इतरांचीही संतती आहे, हे प्रभो.

सैषा भगवती देवी मत्प्रसूतिः प्रतिष्ठिता चतुर्मुखी जगद्योनिः प्रकृतिर् गौः प्रतिष्ठिता

ही भगवती देवी माझी संतती आहे, स्थिर आहे, चार तोंडांची आहे, जगाची जननी, प्रकृती, गाय म्हणून स्थिर आहे.

गौरी माया च विद्या च कृष्णा हैमवतीति च प्रधानं प्रकृतिश्चैव यामाहुस्तत्त्वचिन्तकाः

तिला गौरी, माया, विद्या, कृष्णा, हेमवती, प्रधान आणि प्रकृती असे तत्वचिंतक म्हणतात.

अजामेकां लोहितां शुक्लकृष्णां विश्वप्रजां सृजमानां सरूपाम् अजो ऽहं मां विद्धि तां विश्वरूपं गायत्रीं गां विश्वरूपां हि बुद्ध्या

तिला अजन्मा, एक, लाल, पांढरी, काळी, सर्व प्रजांची सृष्टी करणारी, सारखीच रूप असलेली समज. मीही अजन्मा आहे, मला तिच्या विश्वरूप, गायत्री, विश्वरूपा गाय म्हणून जाण.

एवमुक्त्वा महादेवः ससर्ज परमेश्वरः ततश् च पार्श्वगा देव्याः सर्वरूपकुमारकाः

असं सांगून महादेवाने, परमेश्वराने सृष्टी केली; मग देवीच्या बाजूने सर्व रूपांचे कुमार जन्मले.

जटी मुण्डी शिखण्डी च अर्धमुण्डश् च जज्ञिरे ततस्तेन यथोक्तेन योगेन सुमहौजसः

जटा असलेले, मुंडण केलेले, शिखा असलेले आणि अर्धवट मुंडण केलेले असे कुमार जन्मले; मग सांगितल्याप्रमाणे योगाने, मोठ्या तेजाने ते प्रकट झाले.

दिव्यवर्षसहस्रान्ते उपासित्वा महेश्वरम् धर्मोपदेशमखिलं कृत्वा योगमयं दृढम्

एक हजार दिव्य वर्षांनंतर, महेश्वराची भक्ती करून, त्याने धर्माचे सर्व उपदेश आत्मसात केले आणि दृढ योग साधना केली.

शिष्टाश् च नियतात्मानः प्रविष्टा रुद्रमीश्वरम्

शिष्यांनी आपले मन संयमित ठेवून, रुद्रस्वरूप ईश्वरात प्रवेश केला.

एवं संक्षेपतः प्रोक्तः सह्यादीनां समुद्भवः यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान्

अशा प्रकारे, सह्याद्री व इतर पर्वतांचा उत्पत्तीचा संक्षिप्त वर्णन सांगितले गेले; जो कोणी हे वाचतो, ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांना ऐकवतो,

स याति ब्रह्मसायुज्यं प्रसादात्परमेष्ठिनः कथं लिङ्गमभूल्लिङ्गे समभ्यर्च्यः स शङ्करः

तो परमेश्वराच्या कृपेने ब्रह्माशी एकरूप होतो; लिंगात लिंग कसे निर्माण झाले, शंकराची पूजा कशी केली गेली हे कसे घडले?

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सूत वक्तुमिहार्हसि एवं देवाश् च ऋषयः प्रणिपत्य पितामहम्

लिंग म्हणजे काय, आणि लिंगी कोण? सूत, हे तुला येथे सांगावे लागेल; अशा प्रकारे देवता आणि ऋषींनी पितामहाला वंदन करून विचारले,

अपृच्छन् भगवंल्लिङ्गं कथमासीदिति स्वयम् लिङ्गे महेश्वरो रुद्रः समभ्यर्च्यः कथं त्विति

'भगवान, लिंग कसे निर्माण झाले?' तसेच, लिंगात महेश्वर रुद्राची पूजा कशी करावी?' असे विचारले.

किं लिङ्गं कस् तथा लिङ्गी सो ऽप्याह च पितामहः प्रधानं लिङ्गमाख्यातं लिङ्गी च परमेश्वरः

लिंग म्हणजे काय, आणि लिंगी कोण? पितामह म्हणाले, मुख्य लिंग सांगितले गेले आहे आणि लिंगी म्हणजे परमेश्वरच आहे.

रक्षार्थमंबुधौ मह्यं विष्णोस्त्वासीत् सुरोत्तमाः वैमानिके गते सर्गे जनलोकं सहर्षिभिः

रक्षणासाठी समुद्रात मला विष्णू मिळाले; देवांची निर्मिती झाल्यावर, ऋषींसह त्या सर्वांनी जनलोकात प्रवेश केला.

स्थितिकाले तदा पूर्णे ततः प्रत्याहृते तथा चतुर्युगसहस्रान्ते सत्यलोकं गते सुराः

सृष्टीच्या स्थितीचा काळ पूर्ण झाल्यावर, तो मागे घेतला गेला आणि चार युगांच्या हजार चक्रांच्या शेवटी, देव सत्यलोकात गेले.

विनाधिपत्यं समतां गते ऽन्ते ब्रह्मणो मम शुष्के च स्थावरे सर्वे त्व् अनावृष्ट्या च सर्वशः

ब्रह्माच्या काळाच्या शेवटी, जेव्हा कुणाचाही राज्यकारभार नव्हता आणि सर्वत्र समता होती, तेव्हा दुष्काळामुळे सर्व स्थावर वस्तू कोरड्या पडल्या.

पशवो मानुषा वृक्षाः पिशाचाः पिशिताशनाः गन्धर्वाद्याः क्रमेणैव निर्दग्धा भानुभानुभिः

गायी, माणसे, झाडे, मांसाहारी पिशाच्च, गंधर्व आणि इतर सर्व, एकामागोमाग एक, सूर्याच्या किरणांनी जळून गेले.

एकार्णवे महाघोरे तमोभूते समन्ततः सुष्वापांभसि योगात्मा निर्मलो निरुपप्लवः

एकाच भयंकर, अंधारलेल्या समुद्रात, योगीस्वरूप, निर्मळ आणि शांत आत्मा पाण्यावर झोपला होता.

सहस्रशीर्षा विश्वात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् सहस्रबाहुः सर्वज्ञः सर्वदेवभवोद्भवः

तो हजारो डोकी, हजारो डोळे, हजारो पाय, हजारो हात असलेला, सर्वज्ञ, सर्व देवांचा मूळ असलेला विश्वात्मा होता.

हिरण्यगर्भो रजसा तमसा शङ्करः स्वयम् सत्त्वेन सर्वगो विष्णुः सर्वात्मत्वे महेश्वरः

हिरण्यगर्भ रज आणि तमामुळे शंकर स्वतः आहे; सत्त्वगुणामुळे विष्णू सर्वत्र व्यापलेला आहे; महेश्वर सर्वांचा आत्मा आहे.

कालात्मा कालनाभस्तु शुक्लः कृष्णस्तु निर्गुणः नारायणो महाबाहुः सर्वात्मा सदसन्मयः

काळाचा आत्मा, ज्याचे नाभी काळ आहे, तो शुभ्र आहे; कृष्ण म्हणजे निर्गुण; नारायण, बलवान बाहू असलेला, सर्वांचा आत्मा आहे आणि अस्तित्व-अनस्तित्व यांचा मिलाफ आहे.

तथाभूतमहं दृष्ट्वा शयानं पङ्कजेक्षणम् मायया मोहितस्तस्य तमवोचममर्षितः

असा तो कमळासारख्या डोळ्यांचा, झोपलेला पाहून, मी त्याच्या मायेमुळे भ्रमित झालो आणि रागाने त्याच्याशी बोललो.