लिङ्गपुराणम्

अस्य देवस्य रुद्रस्य मूर्तिभिर् विहितं जगत् क्ष्माबग्निखेन्दुसूर्यात्मपवनात्मा यतो भवः

या रुद्रदेवाच्या विविध रूपांनी हे जग निर्माण झाले आहे; पृथ्वी, अग्नी, चंद्र, सूर्य, वायू आणि आकाश याच्यापासून उत्पन्न झाले.

तथापि तस्मै दातव्या वचनाच्च गिरेर्मम एषा ह्य् अजा शुक्लकृष्णा लोहिता प्रकृतिर्भवान्

तरीही, गिरिराज आणि माझ्या इच्छेने, तिला त्याला द्यायचे आहे; ही अजन्मा, शुभ्र, कृष्ण आणि लाल रंगाची, म्हणजेच प्रकृती आहे, प्रभो.

श्रेयो ऽपि शैलराजेन संबन्धो ऽयं तवापि च तव पाद्मे समुद्भूतः कल्पे नाभ्यंबुजादहम्

तरीसुद्धा, शैलराजाशी हा संबंध तुझ्यासाठीही मंगल आहे; तू कमळातून जन्मलेला, आणि कल्पात मी नाभिकमळातून उत्पन्न झालो.

मदंशस्यास्य शैलस्य ममापि च गुरुर्भवान् बाढम् इत्यजम् आहासौ देवदेवो जनार्दनः

देवदेव जनार्दन म्हणाले, "हा अभिमानी डोंगर आणि मी दोघांसाठीही तुम्हीच गुरु आहात."

देवाश् च मुनयः सर्वे देवदेवश् च शङ्करः ततश्चोत्थाय विद्वान्सः पद्मनाभः प्रणम्य ताम्

मग सर्व देव, ऋषी, शंकर आणि पद्मनाभ हे ज्ञानी उठले आणि तिला वंदन केले.

पादौ प्रक्षाल्य देवस्य कराभ्यां कमलेक्षणः अभ्युक्षद् आत्मनो मूर्ध्नि ब्रह्मणश् च गिरेस् तथा

कमलासारख्या डोळ्यांनी देवाच्या पायांना हातांनी धुतले आणि मग ते पाणी स्वतःच्या, ब्रह्मा आणि पर्वत यांच्या डोक्यावर शिंपडले.

त्वदीयैषा विवाहार्थं मेनजा ह्यनुजा मम इत्युक्त्वा सोदकं दत्त्वा देवीं देवेश्वराय ताम्

"ही मेना माझी लहान बहीण आहे आणि तिला तुझ्याशी लग्नासाठी देतो," असे म्हणून त्याने तिला पाणी घालून देवेश्वराला दिले.

स्वात्मानमपि देवाय सोदकं प्रददौ हरिः अथ सर्वे मुनिश्रेष्ठाः सर्ववेदार्थपारगाः

हरिने स्वतःलाही पाणी घालून देवाला अर्पण केले. मग सर्व श्रेष्ठ ऋषी, वेदांचा अर्थ जाणणारे,

ऊचुर्दाता गृहीता च फलं द्रव्यं विचारतः एष देवो हरो नूनं मायया हि ततो जगत्

ते म्हणाले, "देणारा, घेणारा, फळ आणि वस्तू—हे सर्व विचारात घेतल्यास, हा हरि देव आपल्या मायेमुळेच हे जग आहे."

इत्युक्त्वा तं प्रणेमुश् च प्रीतिकण्टकितत्वचः ससृजुः पुष्पवर्षाणि खेचराः सिद्धचारणाः

असे म्हणून त्यांनी त्याला वंदन केले, आनंदाने अंगावर रोमांच उभे राहिले; आकाशातील देव, सिद्ध आणि चारण यांनी फुलांचा वर्षाव केला.

देवदुन्दुभयो नेदुर् ननृतुश्चाप्सरोगणाः वेदाश् च मूर्तिमन्तस्ते प्रणेमुस्तं महेश्वरम्

देवांचे डोल वाजले, अप्सरांचा समूह नाचू लागला आणि साकाररूप वेदांनी त्या महेश्वराला वंदन केले.

ब्रह्मणा मुनिभिः सार्धं देवदेवमुमापतिम् देवो ऽपि देवीमालोक्य सलज्जां हिमशैलजाम्

ब्रह्मा आणि ऋषींसह देवांचा देव, उमा-पती, हिमालयकन्येला देवापुढे लाजलेली पाहत होता.

न तृप्यत्यनवद्याङ्गी सा च देवं वृषध्वजम् वरदो ऽस्मीति तं प्राह हरिं सो ऽप्याह शङ्करम्

तो तिच्या निर्दोष रूपाकडे पाहून तृप्त होत नव्हता, आणि तीही वृषध्वज देवाकडे पाहत होती. तिने हरिला, "मी तुला वर देते," असे सांगितले आणि त्याने शंकराला उद्देशून बोलले.

त्वयि भक्तिः प्रसीदेति ब्रह्माख्यां च ददौ तु सः ततस्तु पुनरेवाह ब्रह्मा विज्ञापयन्प्रभुम्

"तुझ्यावर भक्ती वाढू दे," असे म्हणून त्याने त्याला ब्रह्मा हे नाव दिले. मग पुन्हा ब्रह्मा प्रभूला विनंती करू लागला.

हविर्जुहोमि वह्नौ तु उपाध्यायपदे स्थितः ददासि मम यद्याज्ञां कर्तव्यो ह्यकृतो विधिः

"मी अग्नीत आहुती देतो, उपाध्यायाच्या भूमिकेत आहे. तुझी आज्ञा मिळाली तर न केलेला विधी आता करावा का?"

तमाह शङ्करो देवं देवदेवो जगत्पतिः यद्यदिष्टं सुरश्रेष्ठ तत्कुरुष्व यथेप्सितम्

शंकर, देवांचा देव आणि विश्वाचा स्वामी, म्हणाले, "देवतांमध्ये श्रेष्ठ, तुला जे हवे ते कर."

कर्तास्मि वचनं सर्वं देवदेव पितामह ततः प्रणम्य हृष्टात्मा ब्रह्मा लोकपितामहः

"देवांचा देव, पितामह, मी तुझ्या आज्ञेप्रमाणे सर्व काही करीन," असे म्हणून ब्रह्मा, लोकांचा पितामह, आनंदाने वाकला.

हस्तं देवस्य देव्याश् च युयोज परमं प्रभुः ज्वलनश् च स्वयं तत्र कृताञ्जलिरुपस्थितः

त्या परमेश्वराने देवी आणि देवाचे हात एकत्र जोडले; आणि अग्निदेव स्वतः तिथे हात जोडून उभे राहिले.

श्रौतैरेतैर्महामन्त्रैर् मूर्तिमद्भिर् उपस्थितैः यथोक्तविधिना हुत्वा लाजानपि यथाक्रमम्

त्या उपस्थित वेदमंत्रांनी आणि सांगितलेल्या विधीप्रमाणे, त्याने लाह्या अग्नीत टाकल्या.

आनीतान्विष्णुना विप्रान् सम्पूज्य विविधैर्वरैः त्रिश् च तं ज्वलनं देवं कारयित्वा प्रदक्षिणम्

विष्णूने आणलेल्या ब्राह्मणांना विविध वस्तू देऊन सन्मान केला आणि मग त्या अग्निदेवाची तीन वेळा प्रदक्षिणा घातली.

मुक्त्वा हस्तसमायोगं सहितैः सर्वदैवतैः सुरैश् च मानवैः सर्वैः प्रहृष्टेनान्तरात्मना

हात सोडून, सर्व देव, इतर देवता आणि माणसे, सर्वांनी अंतःकरणात आनंद मानला.

ननाम भगवान्ब्रह्मा देवदेवमुमापतिम् ततः पाद्यं तयोर् दत्त्वा शंभोराचमनं तथा

मग भगवंत ब्रह्मदेवांनी देवांचा देव, उमा-पती शंभू यांना वंदन केले आणि त्यांना पाय धुण्याचे पाणी व आचमनासाठी पाणी अर्पण केले.

मधुपर्कं तथा गां च प्रणम्य च पुनः शिवम् अतिष्ठद्भगवान्ब्रह्मा देवैरिन्द्रपुरोगमैः

त्यांनी मधुपर्क आणि गायही अर्पण केली, पुन्हा एकदा शिवाला वंदन करून ब्रह्मदेव सर्व देवांसह, इंद्रासह, तिथे उभे राहिले.

भृग्वाद्यमुनयः सर्वे चाक्षतैस्तिलतण्डुलैः सूर्यादयः समभ्यर्च्य तुष्टुवुर्वृषभध्वजम्

भृगु वगैरे सर्व ऋषी आणि सूर्यादी देवांनी अक्षता, तीळ आणि तांदूळ याने वृषध्वजाचे पूजन केले आणि त्याची स्तुती केली.

शिवः समाप्य देवोक्तं वह्निमारोप्य चात्मनि तया समागतो रुद्रः सर्वलोकहिताय वै

शिवाने देवांनी सांगितलेली सर्व पूजा पूर्ण केली, अग्नी आपल्या अंतरात्म्यात ठेवला आणि त्या देवीशी एकरूप झाला, सर्व लोकांच्या कल्याणासाठी.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि भवोद्वाहं शुचिस्मितः श्रावयेद्वा द्विजाञ्छुद्धान् वेदवेदाङ्गपारगान्

जो कोणी हा भवाचा विवाह वाचतो, ऐकतो किंवा शुद्ध, वेद-वेदांग जाणणाऱ्या ब्राह्मणांना ऐकवतो, तो शुद्ध हास्याने—

स लब्ध्वा गाणपत्यं च भवेन सह मोदते यत्रायं कीर्त्यते विप्रैस् तावदास्ते तदा भवः

तो गणपतीची कृपा मिळवतो आणि भवासोबत आनंद अनुभवतो; जिथे हे विद्वानांनी सांगितले जाते, तिथे भव स्वतः वास करतो.

तस्मात् सम्पूज्य विधिवत् कीर्तयेन्नान्यथा द्विजाः उद्वाहे च द्विजेन्द्राणां क्षत्रियाणां द्विजोत्तमाः

म्हणून, द्विजांनो, योग्य रीतीने पूजा करूनच हे वाचावे, आणि दुसऱ्या प्रकारे कधीही सांगू नये, ब्राह्मण व क्षत्रियांच्या विवाहप्रसंगी हेच म्हणावे.

कीर्तनीयमिदं सर्वं भवोद्वाहमनुत्तमम् कृतोद्वाहस्तदा देव्या हैमवत्या वृषध्वजः

हा भवाच्या विवाहाचा सर्वोत्कृष्ट व अद्वितीय प्रसंग सर्वांनी सांगावा; त्यावेळी वृषध्वजाने हिमालयकन्या देवीशी विवाह केला.