नारायणश् च भगवान् तुष्टाव च कृताञ्जलिः ब्रह्मा च मुनयः सर्वे पृथक्पृथगजोद्भवम्
भगवान नारायणानेही हात जोडून त्यांची स्तुती केली; ब्रह्मा आणि सर्व ऋषींनीही हत्तीपासून जन्मलेल्या त्या प्रभूची वेगवेगळ्या प्रकारे स्तुती केली.
तुष्टुवुर् देवदेवेशं नीलकण्ठं वृषध्वजम् तान् देवान् अनुगृह्यैव भवो ऽप्यन्तरधीयत
सर्वांनी देवांचा देव, नीलकंठ, वृषध्वज यांची स्तुती केली; त्या देवांना कृपा करून भव अदृश्य झाला.
कथं हिमवतः पुत्री बभूवांबा सती शुभा कथं वा देवदेवेशम् अवाप पतिमीश्वरम्
हिमालयाची कन्या सती कशी झाली आणि तिने देवांचा देव पती म्हणून कसा मिळवला?
सा मेनातनुम् आश्रित्य स्वेच्छयैव वराङ्गना तदा हैमवती जज्ञे तपसा च द्विजोत्तमाः
ती वरदायिनी स्त्री आपल्या इच्छेने मेना या शरीरात आली आणि त्या वेळी तपाच्या जोरावर हिमालयाची कन्या म्हणून जन्माला आली.
जातकर्मादिकाः सर्वाश् चकार च गिरीश्वरः द्वादशे च तदा वर्षे पूर्णे हैमवती शुभा
गिरीश्वराने तिच्या जन्माचे आणि इतर सर्व संस्कार केले; बारा वर्षे पूर्ण होताच, शुभ्र हिमालयकन्या—
तपस्तेपे तया सार्धम् अनुजा च शुभानना अन्या च देवी ह्यनुजा सर्वलोके नमस्कृता
तिने आणि तिच्या लहान बहिणीने, सुंदर मुख असलेल्या आणि दुसऱ्या सर्वांनी मिळून, एकत्र तप केला; त्या सर्व जगात पूजल्या गेल्या.
ऋषयश् च तदा सर्वे सर्वलोकमहेश्वरीम् तुष्टुवुस् तपसा देवीं समावृत्य समन्ततः
त्या वेळी सर्व ऋषींनी सर्व लोकांची महेश्वरी असलेल्या देवीला चारही बाजूंनी वेढून तिच्या तपासाठी स्तुती केली.
ज्येष्ठा ह्यपर्णा ह्यनुजा चैकपर्णा शुभानना तृतीया च वरारोहा तथा चैवैकपाटला
मोठी होती अपर्णा, लहान बहिण एकपर्णा, सुंदर मुख असलेली; तिसरी होती वरारोहा आणि एकपाटला.
तपसा च महादेव्याः पार्वत्याः परमेश्वरः वशीकृतो महादेवः सर्वभूतपतिर्भवः
महादेवी पार्वतीच्या तपामुळे परमेश्वर, महादेव, सर्व भूतांचा स्वामी भव तिच्या वश झाला.
एतस्मिन्नेव काले तु तारको नाम दानवः तारात्मजो महातेजा बभूव दितिनन्दनः
त्याच वेळी तारा नावाचा एक दैत्य होता; तो तारेचा पुत्र, दितीचा तेजस्वी मुलगा होता.
तस्य पुत्रास्त्रयश्चापि तारकाक्षो महासुरः विद्युन्माली च भगवान् कमलाक्षश् च वीर्यवान्
त्याला तीन मुलगे होते — तारकाक्ष, जो एक महान असुर होता; विद्युन्माळी, जो तेजस्वी होता; आणि कमलाक्ष, जो अत्यंत बलवान होता.
पितामहस् तथा चैषां तारो नाम महाबलः तपसा लब्धवीर्यश् च प्रसादाद्ब्रह्मणः प्रभोः
त्यांचा वडील तार नावाचा, अपार शक्तिमान होता. त्याने कठोर तप करून आणि ब्रह्मदेवाच्या कृपेने हे सामर्थ्य मिळवले होते.
सो ऽपि तारो महातेजास् त्रैलोक्यं सचराचरम् विजित्य समरे पूर्वं विष्णुं च जितवान् असौ
तो तेजस्वी ताराने आपल्या पराक्रमाने सर्व त्रैलोक्य, म्हणजेच चराचर जग जिंकले आणि पूर्वी युद्धात विष्णूला देखील पराभूत केले होते.
तयोः समभवद्युद्धं सुघोरं रोमहर्षणम् दिव्यं वर्षसहस्रं तु दिवारात्रम् अविश्रमम्
त्यांच्यात एक अत्यंत भीषण आणि अंगावर काटा आणणारे युद्ध झाले, जे हजार दिव्य वर्षे, दिवस-रात्र अखंड चालू राहिले.
सरथं विष्णुमादाय चिक्षेप शतयोजनम् तारेण विजितः संख्ये दुद्राव गरुडध्वजः
ताराने युद्धात विष्णूला त्याच्या रथासकट उचलून शंभर योजन दूर फेकले; युद्धात पराभूत झाल्यावर गरुडध्वज असलेला तो पळून गेला.
तारो वराञ्छतगुणं लब्ध्वा शतगुणं बलम् पितामहाज्जगत्सर्वम् अवाप दितिनन्दनः
ताराने पितामहाकडून शंभरपट बळाचा वर मिळवून, हे संपूर्ण जग आपल्या ताब्यात घेतले, हे दितीपुत्रा.
देवेन्द्रप्रमुखाञ्जित्वा देवान्देवेश्वरेश्वरः वारयामास तैर् देवान् सर्वलोकेषु मायया
इंद्रासह सर्व देवांना पराभूत करून, देवांचा देव असलेल्या ताराने आपल्या मायेमुळे सर्व लोकांत देवांना रोखून धरले.
देवताश् च सहेन्द्रेण तारकाद्भयपीडिताः न शान्तिं लेभिरे शूराः शरणं वा भयार्दिताः
ताराच्या भीतीने इंद्रासह सर्व देवता घाबरून आणि त्रस्त होऊन, ना कुठे शांतता मिळवू शकले, ना कुठे आश्रय मिळवू शकले.
तदामरपतिः श्रीमान् संनिपत्यामरप्रभुः उवाचाङ्गिरसं देवो देवानामपि संनिधौ
त्या वेळी तेजस्वी अमरांचा स्वामी, इतर अमरप्रमुखांना एकत्र करून, देवांच्या उपस्थितीत अंगिरस ऋषींना म्हणाला.
भगवंस्तारको नाम तारजो दानवोत्तमः तेन संनिहता युद्धे वत्सा गोपतिना यथा
भगवंत, ताराचा पुत्र तारक नावाचा, जो दानवांत श्रेष्ठ आहे, त्याने आम्हाला जणू गवळ्याने वासरांप्रमाणे युद्धात सामोरे गेले आहे.
भयात्तस्मान्महाभाग बृहद्युद्धे बृहस्पते अनिकेता भ्रमन्त्येते शकुन्ता इव पञ्जरे
त्याच्या भीतीने, हे महाबळवंत बृहस्पती, या मोठ्या युद्धात हे सर्वजण घरदार सोडून, जणू पिंजऱ्यातील पक्ष्यांसारखे भटकत आहेत.
अस्माकं यान्य् अमोघानि आयुधान्य् अङ्गिरो वर तानि मोघानि जायन्ते प्रभावादमरद्विषः
हे अंगिरसश्रेष्ठ, आमची जी अमोघ शस्त्रे आहेत, ती अमरद्वेष्ट्याच्या सामर्थ्यामुळे व्यर्थ ठरत आहेत.
दशवर्षसहस्राणि द्विगुणानि बृहस्पते विष्णुना योधितो युद्धे तेनापि न च सूदितः
दहा हजार वर्षे, त्याच्या दुप्पट काळ, बृहस्पती, विष्णूने युद्ध केले, तरी त्यालाही तो मारू शकला नाही.
यस्तेनानिर्जितो युद्धे विष्णुना प्रभविष्णुना कथमस्मद्विधस्तस्य स्थास्यते समरे ऽग्रतः
ज्याला पराक्रमी विष्णूही युद्धात जिंकू शकला नाही, अशा त्याच्या समोर आपण कसे उभे राहू शकतो?
एवम् उक्तस् तु शक्रेण जीवः सार्धं सुराधिपैः सहस्राक्षेण च विभुं सम्प्राप्याह कुशध्वजम्
शक्राने असे म्हटल्यावर, जीवाने इंद्र आणि इतर देवांसह, कुशध्वज या तेजस्वी राजाकडे जाऊन त्याला सांगितले.
सो ऽपि तस्य मुखाच्छ्रुत्वा प्रणयात्प्रणतार्तिहा देवैरशेषैः सेन्द्रैस्तु जीवमाह पितामहः
त्याच्या तोंडून हे ऐकून, आणि आपुलकीने, सर्व देव आणि इंद्र यांच्या उपस्थितीत, पितामहाने जीवाला उत्तर दिले.
जाने वो ऽर्तिं सुरेन्द्राणां तथापि शृणु सांप्रतम् विनिन्द्य दक्षं या देवी सती रुद्राङ्गसंभवा
मी तुमच्या दुःखाची जाणीव आहे, हे देवराजांनो; तरीही आता ऐका. जी सती देवी, रुद्राच्या अंगातून उत्पन्न झाली आणि जिने दक्षाचा त्याग केला—
उमा हैमवती जज्ञे सर्वलोकनमस्कृता तस्याश्चैवेह रूपेण यूयं देवाः सुरोत्तमाः
ती हिमालयाची कन्या उमा म्हणून जन्मली, जिला सर्व लोकांनी वंदन केले; आणि तिच्या या रूपामुळे, तुम्ही सर्व देव, हे श्रेष्ठ सुरांनो—
विभोर्यतध्वमाक्रष्टुं रुद्रस्यास्य मनो महत् तयोर्योगेन सम्भूतः स्कन्दः शक्तिधरः प्रभुः
विष्णूने रुद्राचं मोठं मन खेचून घेतलं, आणि त्या दोघांच्या एकत्र येण्यानं शक्तिशाली, तेजस्वी, स्कंदाचा जन्म झाला.
षडास्यो द्वादशभुजः सेनानीः पावकिः प्रभुः स्वाहेयः कार्तिकेयश् च गाङ्गेयः शरधामजः
तो सहा मुखांचा, बारा हातांचा, सेनापती, अग्निजन्मा, प्रभू, स्वाहेचा पुत्र, कार्तिकेय, गंगेचा पुत्र आणि शरवनात जन्मलेला आहे.