लिङ्गपुराणम्

तं दृष्ट्वा संस्थितं देवम् अर्धनारीश्वरं प्रभुम् तुष्टाव वाग्भिर् इष्टाभिर् वरदं वारिजोद्भवः

अर्धनारीश्वर प्रभू त्या ठिकाणी उभा असताना, कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्माने त्याला इच्छित शब्दांनी, वर देणारा म्हणून, स्तुती केली.

विभजस्वेति विश्वेशं विश्वात्मानमजो विभुः ससर्ज देवीं वामाङ्गात् पत्नीं चैवात्मनः समाम्

अजन्मा, सर्वव्यापी विश्वाचा स्वामी म्हणाला, 'स्वतःचे विभाजन कर,' आणि आपल्या डाव्या भागातून त्याने देवीची, स्वतःसारखी पत्नीची, निर्मिती केली.

श्रद्धा ह्यस्य शुभा पत्नी ततः पुंसः पुरातनी सैवाज्ञया विभोर्देवी दक्षपुत्री बभूव ह

श्रद्धा हीच त्याची शुभ पत्नी, प्राचीन काळापासून त्या पुरुषाची अर्धांगिनी होती; त्या प्रभूच्या आज्ञेने ती देवी दक्षाची कन्या झाली.

सतीसंज्ञा तदा सा वै रुद्रमेवाश्रिता पतिम् दक्षं विनिन्द्य कालेन देवी मैना ह्यभूत्पुनः

त्या वेळी तिला सती असे नाव मिळाले आणि तिने फक्त रुद्रालाच पती म्हणून स्वीकारले; दक्षाचा तिरस्कार करून, नंतर ती देवी मेनाची कन्या म्हणून पुन्हा जन्माला आली.

नारदस्यैव दक्षो ऽपि शापादेवं विनिन्द्य च अवज्ञादुर्मदो दक्षो देवदेवमुमापतिम्

नारदाच्या शापामुळे दक्षानेही गर्व आणि तुच्छतेने, देवतांचा देव, उमा-पतीचा अपमान केला.

अनादृत्य कृतिं ज्ञात्वा सती दक्षेण तत्क्षणात् भस्मीकृत्वात्मनो देहं योगमार्गेण सा पुनः

दक्षाने केलेला अपमान समजताच, सतीने त्या क्षणी योगमार्गाने स्वतःचे शरीर भस्म केले.

बभूव पार्वती देवी तपसा च गिरेः प्रभोः ज्ञात्वैतद्भगवान् भर्गो ददाह रुषितः प्रभुः

ती देवी पर्वतराजाच्या तपामुळे पार्वती झाली; हे जाणून, भगवंत भर्गाने रागावून यज्ञ जाळून टाकला.

दक्षस्य विपुलं यज्ञं च्यावनेर् वचनादपि च्यवनस्य सुतो धीमान् दधीच इति विश्रुतः

च्यवनाच्या सांगण्यावरून दक्षाचा मोठा यज्ञ नष्ट झाला; च्यवनाचा बुद्धिमान पुत्र, दधीचि म्हणून प्रसिद्ध, त्यात सामील होता.

विजित्य विष्णुं समरे प्रसादात् त्र्यंबकस्य च विष्णुना लोकपालांश् च शशाप च मुनीश्वरः

त्र्यंबकाच्या कृपेने युद्धात विष्णूला जिंकून, त्या ऋषीश्रेष्ठाने विष्णू आणि लोकपालांना शाप दिला.

रुद्रस्य क्रोधजेनैव वह्निना हविषा सुराः विनाशो वै क्षणादेव मायया शङ्करस्य वै

रुद्राच्या क्रोधातून उत्पन्न झालेल्या अग्नीने, हविर्द्रव्यासह, शंकराच्या मायेमुळे, क्षणातच देवांचा विनाश झाला.

विजित्य विष्णुना सार्धं भगवान्परमेश्वरः सर्वान्दधीचवचनात् कथं भेजे महेश्वरः

विष्णूच्या सोबत विजय मिळवल्यावर, भगवंत परमेश्वराने दधीचिच्या सांगण्यावरून, महेश्वराने कसे वागावे हे ठरवले?

दक्षयज्ञे सुविपुले देवान् विष्णुपुरोगमान् ददाह भगवान् रुद्रः सर्वान् मुनिगणान् अपि

दक्षाच्या त्या मोठ्या यज्ञात, भगवान रुद्राने विष्णू आणि इतर सगळ्या देवांना, तसेच सर्व ऋषिगणांनाही जाळून टाकले.

भद्रो नाम गणस्तेन प्रेषितः परमेष्ठिना विप्रयोगेन देव्या वै दुःसहेनैव सुव्रताः

भद्र नावाचा एक गण, देवीच्या असह्य विरहामुळे, परमेश्वराने पाठवला, हे दृढनिश्चयी साधूंनो.

सो ऽसृजद् वीरभद्रश् च गणेशान्रोमजाञ्छुभान् गणेश्वरैः समारुह्य रथं भद्रः प्रतापवान्

त्याने वीरभद्र आणि केसांतून उत्पन्न झालेले शुभ गणेश्वर निर्माण केले; भद्र, पराक्रमी, त्या गणेश्वरांसह रथावर आरूढ झाला.

गन्तुं चक्रे मतिं यस्य सारथिर्भगवानजः गणेश्वराश् च ते सर्वे विविधायुधपाणयः

त्याच्या रथाचा सारथी अजन्मा भगवंत होता; आणि सर्व गणेश्वर विविध शस्त्रांनी सज्ज होऊन त्याच्यासोबत निघाले.

विमानैर्विश्वतो भद्रैस् तमन्वयुरथो सुराः हिमवच्छिखरे रम्ये हेमशृङ्गे सुशोभने

देवतांनी सर्व दिशांना मंगल विमानांतून त्या हिमालयाच्या सुंदर, तेजस्वी सोन्याच्या शिखरावर त्याचा पाठलाग केला.

यज्ञवाटस् तथा तस्य गङ्गाद्वारसमीपतः तद्देशे चैव विख्यातं शुभं कनखलं द्विजाः

गंगेच्या प्रवेशद्वाराजवळ त्या ठिकाणी यज्ञमंडप होता; आणि त्या प्रदेशात, हे द्विजांनो, प्रसिद्ध व शुभ असे कनखळ नावाचे स्थान होते.

दग्धुं वै प्रेषितश्चासौ भगवान् परमेष्ठिना तदोत्पातो बभूवाथ लोकानां भयशंसनः

त्यावेळी परब्रह्माने पाठविलेल्या त्या भगवंताला यज्ञ जाळायला सांगितले; आणि तेव्हा एक भयंकर अपशकुन झाला, ज्यामुळे सगळ्या लोकांना भीती वाटली.

पर्वताश् च व्यशीर्यन्त प्रचकम्पे वसुंधरा मरुतश् चाप्य् अघूर्णन्त चुक्षुभे मकरालयः

पर्वत तुटले, पृथ्वी थरथरली, वारे जोरात फिरू लागले, आणि समुद्राचे घरही अस्वस्थ झाले.

अग्नयो नैव दीप्यन्ति न च दीप्यति भास्करः ग्रहाश् च न प्रकाश्यन्ते न देवा न च दानवाः

आगी पेटल्या नाहीत, सूर्यही चमकला नाही; ग्रहांनी प्रकाश दिला नाही, आणि ना देवांनी ना दानवांनी.

ततः क्षणात् प्रविश्यैव यज्ञवाटं महात्मनः रोमजैः सहितो भद्रः कालाग्निरिवचापरः

त्या क्षणी, भद्र आणि त्याच्या गणाांसह, तो यज्ञमंडपात शिरला, जणू काही दुसरा काळाग्नि तिथे आला.

उवाच भद्रो भगवान् दक्षं चामिततेजसम् संपर्कादेव दक्षाद्य मुनीन्देवान् पिनाकिना

भद्र भगवंताने अमाप तेज असलेल्या दक्षाला म्हटले, 'पिनाकीच्या स्पर्शाने, हे दक्ष, तू, ऋषी आणि देव—'

दग्धुं संप्रेषितश् चाहं भवन्तं समुनीश्वरैः इत्युक्त्वा यज्ञशालां तां ददाह गणपुङ्गवः

'माझ्या सोबत असलेल्या ऋषीश्वरांसह तुला जाळायला मला पाठवले आहे.' असे सांगून गणाांचा प्रमुखाने त्या यज्ञशाळेला आग लावली.

गणेश्वराश् च संक्रुद्धा यूपानुत्पाट्य चिक्षिपुः प्रस्तोत्रा सह होत्रा च दग्धं चैव गणेश्वरैः

गणेश्वर रागावून यूप उखडून फेकू लागले; स्तोत्र म्हणणारे आणि होतार हे सगळेही गणेश्वरांनी जाळले.

गृहीत्वा गणपाः सर्वान् गङ्गास्रोतसि चिक्षिपुः वीरभद्रो महातेजाः शक्रस्योद्यच्छतः करम्

गणांनी सर्वांना पकडून गंगेच्या प्रवाहात फेकले; वीरभद्राने इंद्राचा वर उचललेला हात पकडला.

व्यष्टम्भयद् अदीनात्मा तथान्येषां दिवौकसाम् भगस्य नेत्रे चोत्पाट्य करजाग्रेण लीलया

त्या निर्भयाने तो हात रोखला, आणि इतर देवांचेही तसेच केले; त्याने सहजपणे भगाचे डोळे बोटांच्या टोकाने काढले.

निहत्य मुष्टिना दन्तान् पूष्णश्चैवं न्यपातयत् तथा चन्द्रमसं देवं पादाङ्गुष्ठेन लीलया

त्याने मुष्टीने मारून पूष्णाचे दात तोडले; आणि पायाच्या अंगठ्याने सहजपणे चंद्रदेवाला खाली पाडले.

घर्षयामास भगवान् वीरभद्रः प्रतापवान् चिछेद च शिरस्तस्य शक्रस्य भगवान्प्रभोः

वीरभद्राने त्याच्या सामर्थ्याने इंद्राला चिरडायला सुरुवात केली, आणि मग तलवारीने त्याचे डोके छाटले.

वह्नेर्हस्तद्वयं छित्त्वा जिह्वामुत्पाट्य लीलया जघान मूर्ध्नि पादेन वीरभद्रो महाबलः

त्याने अग्नीच्या दोन्ही हातांना छाटले, आणि सहजपणे त्याची जीभ काढली; मग वीरभद्राने त्याच्या डोक्यावर पाय ठेवून मारले.