लिङ्गपुराणम्

अकालिके त्वधर्मे च अनर्थे वारिसूदन एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम्

पण योग्य वेळ नसताना, अधर्मात किंवा संकटात, शत्रूंचा संहार करणारा, असं सांगून त्यांनी सूर्याच्या दहा हजार किरणांसारखं तेजस्वी चक्र दिलं.

नेत्रं च नेता जगतां प्रभुर्वै पद्मसन्निभम् तदाप्रभृति तं प्राहुः पद्माक्षमिति सुव्रतम्

जगाचा मार्गदर्शक असं कमळासारखं एक नेत्रही दिलं. त्या वेळेपासून त्याला 'पद्माक्ष' असं म्हणायला लागले.

दत्त्वैनं नयनं चक्रं विष्णवे नीललोहितः पस्पर्श च कराभ्यां वै सुशुभाभ्यामुवाच ह

नीललोहिताने ते नेत्र आणि चक्र विष्णूला दिलं, आपल्या सुंदर हातांनी त्याला स्पर्श केला आणि बोलू लागला.

वरदो ऽहं वरश्रेष्ठ वरान्वरय चेप्सितान् भक्त्या वशीकृतो नूनं त्वयाहं पुरुषोत्तम

मी वर देणारा आहे, सर्वश्रेष्ठ वर माग. तुझ्या भक्तीमुळे, पुरुषोत्तमा, मी खरोखर तुझ्या वश झालो आहे.

इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम्

देवतांचा देव असं सांगितल्यावर, त्याने त्यांना वंदन केलं आणि म्हणाला—'महादेव, मला तुझी भक्ती मिळू दे, सर्वश्रेष्ठ वर दे.'

नान्यमिच्छामि भक्तानाम् आर्तयो नास्ति यत्प्रभो तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दयावान् सुतरां भवः

माझ्या भक्तांसाठी दुसरं काही नको, प्रभो, त्यांना कधीही दुःख होत नाही. हे शब्द ऐकून तो अत्यंत दयाळू झाला.

पस्पर्श च ददौ तस्मै श्रद्धां शीतांशुभूषणः प्राह चैवं महादेवः परमात्मानमच्युतम्

शीतल चंद्र धारण करणाऱ्या महादेवांनी त्याला स्पर्श केला आणि श्रद्धा दिली. मग त्यांनी अच्युत, परमात्म्याला असे सांगितले.

मयि भक्तश् च वन्द्यश् च पूज्यश्चैव सुरासुरैः भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम

माझ्या कृपेने, तू माझा भक्त राहशील, देव आणि दैत्य दोघांनीही तुला वंदन आणि पूजन केलं जाईल, हे देवश्रेष्ठा—यात शंका नाही.

यदा सती दक्षपुत्री विनिन्द्यैव सुलोचना मातरं पितरं दक्षं भविष्यति सुरेश्वरी

जेव्हा दक्षकन्या, सुंदर डोळ्यांची सती, आपल्या आईवडिलांना—दक्षाला—दोष देईल, तेव्हा ती देवांची राणी होईल.

दिव्या हैमवती विष्णो तदा त्वमपि सुव्रत भगिनीं तव कल्याणीं देवीं हैमवतीमुमाम्

हे विष्णू, त्या वेळी हिमालयाची दिव्य कन्या, तुझी शुभेच्छा करणारी बहीण, देवी उमा, तुझ्या नात्याची होईल.

नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं प्रदास्यसि ममैव ताम् मत्संबन्धी च लोकानां मध्ये पूज्यो भविष्यसि

ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने, तू ती सती मला देशील; आणि माझ्याशी नाते जोडल्यामुळे, सर्व लोकांत तुझे मोठे सन्मान होईल.

मां दिव्येन च भावेन तदाप्रभृति शङ्करम् द्रक्ष्यसे च प्रसन्नेन मित्रभूतमिवात्मना

त्या क्षणापासून, तू मला, शंकराला, दिव्य स्वरूपात, प्रसन्न आणि आपुलकीने पाहशील, जणू आपला मित्रच.

इत्युक्त्वान्तर्दधे रुद्रो भगवान्नीललोहितः जनार्दनो ऽपि भगवान् देवानामपि संनिधौ

असे म्हणून, नीललोहित भगवंत रुद्र अदृश्य झाले; आणि भगवंत जनार्दन देवतांच्या उपस्थितीत,

अयाचत महादेवं ब्रह्माणं मुनिभिः समम् मया प्रोक्तं स्तवं दिव्यं पद्मयोने सुशोभनम्

मुनींसह, त्यांनी ब्रह्मदेवाला, मी सांगितलेला सुंदर आणि दिव्य स्तोत्र, कमळातून जन्मलेल्या त्या देवतेसाठी मागितला.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान् प्रतिनाम्नि हिरण्यस्य तत् तस्य फलम् आप्नुयात्

जो कोणी हे वाचतो, ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांना ऐकवतो, त्याला प्रत्येक नावासाठी सोन्याचे फळ मिळते.

अश्वमेधसहस्रेण फलं भवति तस्य वै घृताद्यैः स्नापयेद्रुद्रं स्थाल्या वै कलशैः शुभैः

त्याला हजार अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते; आणि जर त्याने शुभ पात्रात किंवा कलशात तूप वगैरेने रुद्राचे अभिषेक केले,

नाम्नां सहस्रेणानेन श्रद्धया शिवमीश्वरम् सो ऽपि यज्ञसहस्रस्य फलं लब्ध्वासुरेश्वरैः

या हजार नावांनी श्रद्धेने शंकराची पूजा केल्यास, त्यालाही असुरराजांसारखे हजार यज्ञांचे फळ मिळते.

पूज्यो भवति रुद्रस्य प्रीतिर्भवति तस्य वै तथास्त्विति तथा प्राह पद्मयोनेर्जनार्दनम्

तो रुद्राच्या पूजेचा अधिकारी होतो आणि त्याला रुद्राची कृपा मिळते; असे कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने जनार्दनाला सांगितले.

जग्मतुः प्रणिपत्यैनं देवदेवं जगद्गुरुम् तस्मान्नाम्नां सहस्रेण पूजयेद् अनघो द्विजाः

ते सर्व देवदेवतांचे गुरु असलेल्या त्या देवतेला वंदन करून निघून गेले; म्हणून, हे निष्पाप ब्राह्मणहो, हजार नावांनी पूजा करावी.

जपेन्नाम्नां सहस्रं च स याति परमां गतिम्

जो कोणी हजार नावांचा जप करतो, तो परम अवस्था प्राप्त करतो.

संभवः सूचितो देव्यास् त्वया सूत महामते सविस्तरं वदस्वाद्य सतीत्वे च यथातथम्

सूताजी, तुम्ही देवीच्या जन्माची ओळख दिली आहे; आता तिच्या सती रूपाची खरी आणि सविस्तर कथा सांगा.

मेनाजत्वं महादेव्या दक्षयज्ञविमर्दनम् विष्णुना च कथं दत्ता देवदेवाय शंभवे

मेनाने कशी महादेवीचे रूप घेतले, दक्षयज्ञाचा नाश कसा झाला, आणि विष्णूने तिला देवाधिदेव शंभूला कसा दिले, हे सांगा.

कल्याणं वा कथं तस्य वक्तुमर्हसि सांप्रतम् तेषां तद्वचनं श्रुत्वा सूतः पौराणिकोत्तमः

तिचे शुभत्व कसे आले, हेही आता सांगावे. त्यांच्या या शब्दांवर सूत, श्रेष्ठ पुराणकार,

संभवं च महादेव्याः प्राह तेषां महात्मनाम् ब्रह्मणा कथितं पूर्वं दण्डिने तत् सुविस्तरम्

त्या महान आत्म्यांना महादेवीच्या जन्माची कथा सांगू लागले, जी पूर्वी ब्रह्मदेवाने दंडिनाला सविस्तर सांगितली होती.

युष्माभिर् वै कुमाराय तेन व्यासाय धीमते तस्मादहमुपश्रुत्य प्रवदामि सुविस्तरम्

ती कथा तुम्ही कुमाराला, आणि कुमाराने बुद्धिमान व्यासाला सांगितली; म्हणून मीही ती ऐकून, आता सविस्तर सांगतो.

वचनाद्वो महाभागाः प्रणम्योमां तथा भवम् सा भगाख्या जगद्धात्री लिङ्गमूर्तेस्त्रिवेदिका

तुमच्या आज्ञेने, हे भाग्यवानहो, मी उमा आणि भव यांना वंदन करतो; ती भग नावाने ओळखली जाते, जगाची पालनकर्ती आहे, आणि लिंगमूर्तीची त्रैवेदिक आहे.

लिङ्गस्तु भगवान्द्वाभ्यां जगत्सृष्टिर्द्विजोत्तमाः लिङ्गमूर्तिः शिवो ज्योतिस् तमसश्चोपरि स्थितः

हे श्रेष्ठ ब्राह्मणहो, भगवंत लिंग आणि त्या दोघांपासूनच सृष्टी झाली; लिंगमूर्ती शिव हा अंधारावर असलेला प्रकाश आहे.

लिङ्गवेदिसमायोगाद् अर्धनारीश्वरोभवत् ब्रह्माणं विदधे देवम् अग्रे पुत्रं चतुर्मुखम्

लिंग आणि वेदी यांच्या एकत्र येण्यामुळे अर्धनारीश्वर प्रकट झाला; त्याने प्रथम ब्रह्मा या आपल्या चार मुखांच्या पुत्राची निर्मिती केली.

प्राहिणोति स्म तस्यैव ज्ञानं ज्ञानमयो हरः विश्वाधिको ऽसौ भगवान् अर्धनारीश्वरो विभुः

ज्ञानमय असलेल्या हराने त्याला ज्ञान दिले; तो अर्धनारीश्वर, सर्वत्र व्यापून असलेला, साऱ्या विश्वापेक्षा मोठा आहे.