लिङ्गपुराणम्

इत्थंभूतं तदा दृष्ट्वा भवं भस्मविभूषितम् हृष्टो नमश्चकाराशु देवदेवं जनार्दनः

भवाला असे बघून, जो भस्माने माखलेला होता, जनार्दन आनंदित झाला आणि लगेच देवाधिदेवाला वंदन केले.

दुद्रुवुस्तं परिक्रम्य सेन्द्रा देवास्त्रिलोचनम् चचाल ब्रह्मभुवनं चकम्पे च वसुंधरा

इंद्रासह सर्व देवांनी त्रिनेत्राच्या भोवती प्रदक्षिणा घालून पळ काढला. ब्रह्मलोक थरथर कापलं आणि पृथ्वीही हलली.

ददाह तेजस्तच्छंभोः प्रान्तं वै शतयोजनम् अधस्ताच्चोर्ध्वतश्चैव हाहेत्यकृत भूतले

शंभूंचं तेज चारही दिशांना, वरखाली आणि जमिनीवर, शंभर योजनांपर्यंत जळू लागलं. पृथ्वीवर 'हाय हाय' अशा हाका उठल्या.

तदा प्राह महादेवः प्रहसन्निव शङ्करः सम्प्रेक्ष्य प्रणयाद्विष्णुं कृताञ्जलिपुटं स्थितम्

तेव्हा महादेव शंकर हसल्यासारखे, प्रेमाने हात जोडून उभ्या असलेल्या विष्णूकडे पाहून म्हणाले.

ज्ञातं मयेदमधुना देवकार्यं जनार्दन सुदर्शनाख्यं चक्रं च ददामि तव शोभनम्

जनार्दना, आता मला हे देवकार्य समजलं. सुंदर असं सुदर्शन चक्र मी तुला देतो.

यद्रूपं भवता दृष्टं सर्वलोकभयंकरम् हिताय तव यत्नेन तव भावाय सुव्रत

तू पाहिलेलं जे रूप सर्व लोकांना भयभीत करतं, ते तुझ्या कल्याणासाठी आणि तुझ्या स्वतःच्या हितासाठी प्रकट झालं आहे, हे दृढव्रती.

शान्तं रणाजिरे विष्णो देवानां दुःखसाधनम् शान्तस्य चास्त्रं शान्तः स्याच् छान्तेनास्त्रेण किं फलम्

युद्धभूमीत शांतता ठेवली तर ती देवांना दुःख देणारी ठरते, विष्णू. शांत माणसाचं अस्त्रही शांतच असतं—मग अशा अस्त्राचा काय उपयोग?

शान्तस्य समरे चास्त्रं शान्तिरेव तपस्विनाम् योद्धुः शान्त्या बलच्छेदः परस्य बलवृद्धिदः

युद्धात शांत असणाऱ्यांचं अस्त्र म्हणजे शांतताच. तपस्व्यांसाठी शांतता हेच बळ आहे. शांततेने योद्धा शत्रूचं बळ कमी करतो आणि स्वतःचं वाढवतो.

देवैरशान्तैर्यद्रूपं मदीयं भावयाव्ययम् किमायुधेन कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन

देव शांत नसतील, तेव्हा माझं अविनाशी रूप ध्यानात घ्यावं. देवांचे शत्रू संहार करणारा, अशा वेळी अस्त्राचा उपयोग कशाला?

क्षमा युधि न कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन अनागते व्यतीते च दौर्बल्ये स्वजनोत्करे

युद्धात क्षमा करायची नसते, देवांचे शत्रू संहार करणारा. भविष्यकाळात, भूतकाळात, दुर्बलतेत किंवा आप्तजनांच्या वेढ्यातही क्षमा उपयोगाची नाही.

अकालिके त्वधर्मे च अनर्थे वारिसूदन एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम्

पण योग्य वेळ नसताना, अधर्मात किंवा संकटात, शत्रूंचा संहार करणारा, असं सांगून त्यांनी सूर्याच्या दहा हजार किरणांसारखं तेजस्वी चक्र दिलं.

नेत्रं च नेता जगतां प्रभुर्वै पद्मसन्निभम् तदाप्रभृति तं प्राहुः पद्माक्षमिति सुव्रतम्

जगाचा मार्गदर्शक असं कमळासारखं एक नेत्रही दिलं. त्या वेळेपासून त्याला 'पद्माक्ष' असं म्हणायला लागले.

दत्त्वैनं नयनं चक्रं विष्णवे नीललोहितः पस्पर्श च कराभ्यां वै सुशुभाभ्यामुवाच ह

नीललोहिताने ते नेत्र आणि चक्र विष्णूला दिलं, आपल्या सुंदर हातांनी त्याला स्पर्श केला आणि बोलू लागला.

वरदो ऽहं वरश्रेष्ठ वरान्वरय चेप्सितान् भक्त्या वशीकृतो नूनं त्वयाहं पुरुषोत्तम

मी वर देणारा आहे, सर्वश्रेष्ठ वर माग. तुझ्या भक्तीमुळे, पुरुषोत्तमा, मी खरोखर तुझ्या वश झालो आहे.

इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम्

देवतांचा देव असं सांगितल्यावर, त्याने त्यांना वंदन केलं आणि म्हणाला—'महादेव, मला तुझी भक्ती मिळू दे, सर्वश्रेष्ठ वर दे.'

नान्यमिच्छामि भक्तानाम् आर्तयो नास्ति यत्प्रभो तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दयावान् सुतरां भवः

माझ्या भक्तांसाठी दुसरं काही नको, प्रभो, त्यांना कधीही दुःख होत नाही. हे शब्द ऐकून तो अत्यंत दयाळू झाला.

पस्पर्श च ददौ तस्मै श्रद्धां शीतांशुभूषणः प्राह चैवं महादेवः परमात्मानमच्युतम्

शीतल चंद्र धारण करणाऱ्या महादेवांनी त्याला स्पर्श केला आणि श्रद्धा दिली. मग त्यांनी अच्युत, परमात्म्याला असे सांगितले.

मयि भक्तश् च वन्द्यश् च पूज्यश्चैव सुरासुरैः भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम

माझ्या कृपेने, तू माझा भक्त राहशील, देव आणि दैत्य दोघांनीही तुला वंदन आणि पूजन केलं जाईल, हे देवश्रेष्ठा—यात शंका नाही.

यदा सती दक्षपुत्री विनिन्द्यैव सुलोचना मातरं पितरं दक्षं भविष्यति सुरेश्वरी

जेव्हा दक्षकन्या, सुंदर डोळ्यांची सती, आपल्या आईवडिलांना—दक्षाला—दोष देईल, तेव्हा ती देवांची राणी होईल.

दिव्या हैमवती विष्णो तदा त्वमपि सुव्रत भगिनीं तव कल्याणीं देवीं हैमवतीमुमाम्

हे विष्णू, त्या वेळी हिमालयाची दिव्य कन्या, तुझी शुभेच्छा करणारी बहीण, देवी उमा, तुझ्या नात्याची होईल.

नियोगाद् ब्रह्मणः साध्वीं प्रदास्यसि ममैव ताम् मत्संबन्धी च लोकानां मध्ये पूज्यो भविष्यसि

ब्रह्मदेवाच्या आज्ञेने, तू ती सती मला देशील; आणि माझ्याशी नाते जोडल्यामुळे, सर्व लोकांत तुझे मोठे सन्मान होईल.

मां दिव्येन च भावेन तदाप्रभृति शङ्करम् द्रक्ष्यसे च प्रसन्नेन मित्रभूतमिवात्मना

त्या क्षणापासून, तू मला, शंकराला, दिव्य स्वरूपात, प्रसन्न आणि आपुलकीने पाहशील, जणू आपला मित्रच.

इत्युक्त्वान्तर्दधे रुद्रो भगवान्नीललोहितः जनार्दनो ऽपि भगवान् देवानामपि संनिधौ

असे म्हणून, नीललोहित भगवंत रुद्र अदृश्य झाले; आणि भगवंत जनार्दन देवतांच्या उपस्थितीत,

अयाचत महादेवं ब्रह्माणं मुनिभिः समम् मया प्रोक्तं स्तवं दिव्यं पद्मयोने सुशोभनम्

मुनींसह, त्यांनी ब्रह्मदेवाला, मी सांगितलेला सुंदर आणि दिव्य स्तोत्र, कमळातून जन्मलेल्या त्या देवतेसाठी मागितला.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि श्रावयेद्वा द्विजोत्तमान् प्रतिनाम्नि हिरण्यस्य तत् तस्य फलम् आप्नुयात्

जो कोणी हे वाचतो, ऐकतो किंवा श्रेष्ठ ब्राह्मणांना ऐकवतो, त्याला प्रत्येक नावासाठी सोन्याचे फळ मिळते.

अश्वमेधसहस्रेण फलं भवति तस्य वै घृताद्यैः स्नापयेद्रुद्रं स्थाल्या वै कलशैः शुभैः

त्याला हजार अश्वमेध यज्ञाचे फळ मिळते; आणि जर त्याने शुभ पात्रात किंवा कलशात तूप वगैरेने रुद्राचे अभिषेक केले,

नाम्नां सहस्रेणानेन श्रद्धया शिवमीश्वरम् सो ऽपि यज्ञसहस्रस्य फलं लब्ध्वासुरेश्वरैः

या हजार नावांनी श्रद्धेने शंकराची पूजा केल्यास, त्यालाही असुरराजांसारखे हजार यज्ञांचे फळ मिळते.

पूज्यो भवति रुद्रस्य प्रीतिर्भवति तस्य वै तथास्त्विति तथा प्राह पद्मयोनेर्जनार्दनम्

तो रुद्राच्या पूजेचा अधिकारी होतो आणि त्याला रुद्राची कृपा मिळते; असे कमळातून जन्मलेल्या ब्रह्मदेवाने जनार्दनाला सांगितले.

जग्मतुः प्रणिपत्यैनं देवदेवं जगद्गुरुम् तस्मान्नाम्नां सहस्रेण पूजयेद् अनघो द्विजाः

ते सर्व देवदेवतांचे गुरु असलेल्या त्या देवतेला वंदन करून निघून गेले; म्हणून, हे निष्पाप ब्राह्मणहो, हजार नावांनी पूजा करावी.