लिङ्गपुराणम्

निर्लेपो निष्प्रपञ्चात्मा निर्व्यग्रो व्यग्रनाशनः स्तव्यस्तवप्रियः स्तोता व्यासमूर्तिरनाकुलः

ज्याला काहीही लागून राहत नाही, जगाच्या पलीकडचा, शांत, अस्थिरता दूर करणारा, स्तुतीस पात्र, स्तोत्र आवडणारा, स्वतः स्तोत्र करणारा, व्यासमूर्ती आणि कधीही गोंधळात न पडणारा आहे.

निरवद्यपदोपायो विद्याराशिरविक्रमः प्रशान्तबुद्धिरक्षुद्रः क्षुद्रहा नित्यसुन्दरः

निर्दोष प्राप्तीचा मार्ग, ज्ञानाचा खजिना, धैर्याने अडगळ न येणारा, शांत मनाचा, लहानपण नसलेला, लहानपणाचा नाश करणारा आणि नेहमी सुंदर आहे.

धैर्याग्र्यधुर्यो धात्रीशः शाकल्यः शर्वरीपतिः परमार्थगुरुर् दृष्टिर् गुरुर् आश्रितवत्सलः

धैर्यात सर्वोच्च, पृथ्वीचा स्वामी, विभागांचा अधिपती, रात्रीचा स्वामी, परमार्थाचा गुरु, दृष्टी, गुरु आणि शरण आलेल्यांवर प्रेम करणारा आहे.

रसो रसज्ञः सर्वज्ञः सर्वसत्त्वावलंबनः एवं नाम्नां सहस्रेण तुष्टाव वृषभध्वजम्

रसाचा मूळ, रस जाणणारा, सर्वज्ञ, सर्व प्राण्यांचा आधार; अशा प्रकारे हजार नावांनी वृषध्वजाची स्तुती केली.

स्नापयामास च विभुः पूजयामास पङ्कजैः परीक्षार्थं हरेः पूजाकमलेषु महेश्वरः

त्या सर्वशक्तिमानाने त्याला स्नान घातले आणि कमळांनी पूजा केली, हरिची परीक्षा घेण्यासाठी महेश्वराला कमळांनी अर्पण केले.

गोपयामास कमलं तदैकं भुवनेश्वरः हृतपुष्पो हरिस्तत्र किमिदं त्वभ्यचिन्तयत्

भुवनाधिपतीने एक कमळ लपवले; फुल हरपल्यावर, हरि तेथे विचार करू लागला, 'हे काय घडले?'

ज्ञात्वा स्वनेत्रमुद्धृत्य सर्वसत्त्वावलम्बनम् पूजयामास भावेन नाम्ना तेन जगद्गुरुम्

ते समजून, सर्व प्राण्यांचा आधार असलेला त्याने स्वतःचे डोळे काढून जगद्गुरूची त्या नावाने आणि भक्तीने पूजा केली.

ततस्तत्र विभुर्दृष्ट्वा तथाभूतं हरो हरिम् तस्मादवतताराशु मण्डलात्पावकस्य च

तेव्हा, हरिला असे पाहून, महाशक्तिमान हराने अग्निमंडळातून लगेच खाली अवतरण केले.

कोटिभास्करसंकाशं जटामुकुटमण्डितम् ज्वालामालावृतं दिव्यं तीक्ष्णदंष्ट्रं भयङ्करम्

कोटी सूर्यांसारखा तेजस्वी, जटामुकुट घातलेला, ज्वाळांच्या माळेने वेढलेला, दिव्य, तीक्ष्ण दात असलेला आणि भयावह असा होता.

शूलटङ्कगदाचक्रकुन्तपाशधरं हरम् वरादभयहस्तं च द्वीपिचर्मोत्तरीयकम्

शूळ, गदा, गदा, चक्र, भाला, पाश घेणारा हर, वरद आणि अभय हस्त असलेला, वाघाच्या कातडीचे वस्त्र घातलेला होता.

इत्थंभूतं तदा दृष्ट्वा भवं भस्मविभूषितम् हृष्टो नमश्चकाराशु देवदेवं जनार्दनः

भवाला असे बघून, जो भस्माने माखलेला होता, जनार्दन आनंदित झाला आणि लगेच देवाधिदेवाला वंदन केले.

दुद्रुवुस्तं परिक्रम्य सेन्द्रा देवास्त्रिलोचनम् चचाल ब्रह्मभुवनं चकम्पे च वसुंधरा

इंद्रासह सर्व देवांनी त्रिनेत्राच्या भोवती प्रदक्षिणा घालून पळ काढला. ब्रह्मलोक थरथर कापलं आणि पृथ्वीही हलली.

ददाह तेजस्तच्छंभोः प्रान्तं वै शतयोजनम् अधस्ताच्चोर्ध्वतश्चैव हाहेत्यकृत भूतले

शंभूंचं तेज चारही दिशांना, वरखाली आणि जमिनीवर, शंभर योजनांपर्यंत जळू लागलं. पृथ्वीवर 'हाय हाय' अशा हाका उठल्या.

तदा प्राह महादेवः प्रहसन्निव शङ्करः सम्प्रेक्ष्य प्रणयाद्विष्णुं कृताञ्जलिपुटं स्थितम्

तेव्हा महादेव शंकर हसल्यासारखे, प्रेमाने हात जोडून उभ्या असलेल्या विष्णूकडे पाहून म्हणाले.

ज्ञातं मयेदमधुना देवकार्यं जनार्दन सुदर्शनाख्यं चक्रं च ददामि तव शोभनम्

जनार्दना, आता मला हे देवकार्य समजलं. सुंदर असं सुदर्शन चक्र मी तुला देतो.

यद्रूपं भवता दृष्टं सर्वलोकभयंकरम् हिताय तव यत्नेन तव भावाय सुव्रत

तू पाहिलेलं जे रूप सर्व लोकांना भयभीत करतं, ते तुझ्या कल्याणासाठी आणि तुझ्या स्वतःच्या हितासाठी प्रकट झालं आहे, हे दृढव्रती.

शान्तं रणाजिरे विष्णो देवानां दुःखसाधनम् शान्तस्य चास्त्रं शान्तः स्याच् छान्तेनास्त्रेण किं फलम्

युद्धभूमीत शांतता ठेवली तर ती देवांना दुःख देणारी ठरते, विष्णू. शांत माणसाचं अस्त्रही शांतच असतं—मग अशा अस्त्राचा काय उपयोग?

शान्तस्य समरे चास्त्रं शान्तिरेव तपस्विनाम् योद्धुः शान्त्या बलच्छेदः परस्य बलवृद्धिदः

युद्धात शांत असणाऱ्यांचं अस्त्र म्हणजे शांतताच. तपस्व्यांसाठी शांतता हेच बळ आहे. शांततेने योद्धा शत्रूचं बळ कमी करतो आणि स्वतःचं वाढवतो.

देवैरशान्तैर्यद्रूपं मदीयं भावयाव्ययम् किमायुधेन कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन

देव शांत नसतील, तेव्हा माझं अविनाशी रूप ध्यानात घ्यावं. देवांचे शत्रू संहार करणारा, अशा वेळी अस्त्राचा उपयोग कशाला?

क्षमा युधि न कार्यं वै योद्धुं देवारिसूदन अनागते व्यतीते च दौर्बल्ये स्वजनोत्करे

युद्धात क्षमा करायची नसते, देवांचे शत्रू संहार करणारा. भविष्यकाळात, भूतकाळात, दुर्बलतेत किंवा आप्तजनांच्या वेढ्यातही क्षमा उपयोगाची नाही.

अकालिके त्वधर्मे च अनर्थे वारिसूदन एवमुक्त्वा ददौ चक्रं सूर्यायुतसमप्रभम्

पण योग्य वेळ नसताना, अधर्मात किंवा संकटात, शत्रूंचा संहार करणारा, असं सांगून त्यांनी सूर्याच्या दहा हजार किरणांसारखं तेजस्वी चक्र दिलं.

नेत्रं च नेता जगतां प्रभुर्वै पद्मसन्निभम् तदाप्रभृति तं प्राहुः पद्माक्षमिति सुव्रतम्

जगाचा मार्गदर्शक असं कमळासारखं एक नेत्रही दिलं. त्या वेळेपासून त्याला 'पद्माक्ष' असं म्हणायला लागले.

दत्त्वैनं नयनं चक्रं विष्णवे नीललोहितः पस्पर्श च कराभ्यां वै सुशुभाभ्यामुवाच ह

नीललोहिताने ते नेत्र आणि चक्र विष्णूला दिलं, आपल्या सुंदर हातांनी त्याला स्पर्श केला आणि बोलू लागला.

वरदो ऽहं वरश्रेष्ठ वरान्वरय चेप्सितान् भक्त्या वशीकृतो नूनं त्वयाहं पुरुषोत्तम

मी वर देणारा आहे, सर्वश्रेष्ठ वर माग. तुझ्या भक्तीमुळे, पुरुषोत्तमा, मी खरोखर तुझ्या वश झालो आहे.

इत्युक्तो देवदेवेन देवदेवं प्रणम्य तम् त्वयि भक्तिर्महादेव प्रसीद वरमुत्तमम्

देवतांचा देव असं सांगितल्यावर, त्याने त्यांना वंदन केलं आणि म्हणाला—'महादेव, मला तुझी भक्ती मिळू दे, सर्वश्रेष्ठ वर दे.'

नान्यमिच्छामि भक्तानाम् आर्तयो नास्ति यत्प्रभो तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य दयावान् सुतरां भवः

माझ्या भक्तांसाठी दुसरं काही नको, प्रभो, त्यांना कधीही दुःख होत नाही. हे शब्द ऐकून तो अत्यंत दयाळू झाला.

पस्पर्श च ददौ तस्मै श्रद्धां शीतांशुभूषणः प्राह चैवं महादेवः परमात्मानमच्युतम्

शीतल चंद्र धारण करणाऱ्या महादेवांनी त्याला स्पर्श केला आणि श्रद्धा दिली. मग त्यांनी अच्युत, परमात्म्याला असे सांगितले.

मयि भक्तश् च वन्द्यश् च पूज्यश्चैव सुरासुरैः भविष्यसि न संदेहो मत्प्रसादात्सुरोत्तम

माझ्या कृपेने, तू माझा भक्त राहशील, देव आणि दैत्य दोघांनीही तुला वंदन आणि पूजन केलं जाईल, हे देवश्रेष्ठा—यात शंका नाही.

यदा सती दक्षपुत्री विनिन्द्यैव सुलोचना मातरं पितरं दक्षं भविष्यति सुरेश्वरी

जेव्हा दक्षकन्या, सुंदर डोळ्यांची सती, आपल्या आईवडिलांना—दक्षाला—दोष देईल, तेव्हा ती देवांची राणी होईल.