लिङ्गपुराणम्

वासवत्वं च युष्माकं दास्ये दानवपुङ्गवाः जलन्धरवचः श्रुत्वा सर्वे ते दानवाधमाः

'आणि मी तुम्हा दानवश्रेष्ठांना इंद्रपद देईन.' जलंधराची ही वचने ऐकून ते सगळे नीच दानव—

जगर्जुरुच्चैः पापिष्ठा मृत्युदर्शनतत्पराः दैत्यैरेतैस्तथान्यैश् च रथनागतुरङ्गमैः

ते मोठ्याने गर्जले, दुष्ट आणि मृत्यूला सामोरे जाण्यास तयार; त्या दैत्यांसह, रथ, हत्ती आणि घोड्यांसह—

संनद्धैः सह संनह्य शर्वं प्रति ययौ बली भवो ऽपि दृष्ट्वा दैत्येन्द्रं मेरुकूटमिव स्थितम्

संपूर्ण शस्त्रांनी सज्ज होऊन, त्यांनी एकत्र येऊन शर्वावर चाल केली. भवानं, त्या दैत्यराजाला मेरूच्या शिखरासारखा उभा पाहिला—

अवध्यत्वम् अपि श्रुत्वा तथान्यैर् भगनेत्रहा ब्रह्मणो वचनं रक्षन् रक्षको जगतां प्रभुः

त्याच्या अमरत्वाची आणि भग व नेत्र यांच्या डोळ्यांचा नाश केल्याची बातमी ऐकून, जगाचा रक्षण करणारा प्रभू, ब्रह्मदेवाने सांगितलेले वचन पाळत राहिला.

सांबः सनन्दी सगणः प्रोवाच प्रहसन्निव किं कृत्यमसुरेशान युद्धेनानेन सांप्रतम्

सांब, सनंदी आणि आपल्या सेवकांसह हसत म्हणाला, 'असुरराजा, आता या युद्धाचा काय उपयोग?'

मद्बाणैर्भिन्नसर्वाङ्गो मर्तुमभ्युद्यते मुदा जलन्धरो ऽपि तद्वाक्यं श्रुत्वा श्रोत्रविदारणम्

माझ्या बाणांनी पूर्ण शरीर विदीर्ण होऊन, आनंदाने मरण्यास तयार झालेला जलंधर, ती कान फाडणारी वचने ऐकू लागला.

सुरेश्वरमुवाचेदं सुरेतरबलेश्वरः वाक्येनालं महाबाहो देवदेव वृषध्वज

देवेतरांच्या सैन्याचा नायक, देवांचा स्वामींना म्हणाला, 'महाबाहो, देवाधिदेव वृषध्वज, आता पुरे बोलणे.'

चन्द्रांशुसन्निभैः शस्त्रैर् हर योद्धुमिहागतः निशम्यास्य वचः शूली पादाङ्गुष्ठेन लीलया महांभसि चकाराशु रथाङ्गं रौद्रमायुधम्

चंद्राच्या किरणांसारख्या तेजस्वी शस्त्रांनी युद्ध करायला आलो आहे, हे ऐकताच त्रिशूळधारींनी आपल्या पायाच्या अंगठ्याने सहजपणे समुद्रात एक भयंकर चक्र तयार केले.

कृत्वार्णवांभसि सितं भगवान् रथाङ्गं स्मृत्वा जगत्त्रयमनेन हताः सुराश् च दक्षान्धकान्तकपुरत्रययज्ञहर्ता लोकत्रयान्तककरः प्रहसंतदाह

समुद्रात शुभ्र चक्र निर्माण करून, भगवंताने आठवले की ह्याच्याने त्याने त्रैलोक्य, देव, दक्ष, अंधक, त्रिपुर, आणि यज्ञ नष्ट केले होते; तो त्रैलोक्याचा संहारक हसत म्हणाला.

पादेन निर्मितं दैत्य जलन्धर महार्णवे बलवान् यदि चोद्धर्तुं तिष्ठ योद्धुं न चान्यथा

'जलंधरा, जर तुझ्यात शक्ती असेल तर उभा राहून लढ, कारण माझ्या पायाने समुद्रात तयार केलेले हे चक्र उचलायचे आहे; नाहीतर राहू नको.'

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा क्रोधेनादीप्तलोचनः प्रदहन्निव नेत्राभ्यां प्राहालोक्य जगत्त्रयम्

ती वचने ऐकून, त्याच्या डोळ्यांत क्रोधाने ज्वाळा पेटल्या, जणू काही नजरेने जळवत आहे, त्याने त्रैलोक्याकडे पाहून बोलू लागला.

गदामुद्धृत्य हत्वा च नन्दिनं त्वां च शङ्कर हत्वा लोकान्सुरैः सार्धं डुण्डुभान् गरुडो यथा

'माझी गदा उचलून, मी नंदी आणि तुला, शंकरा, ठार मारीन; देवांसह साऱ्या लोकांचा संहार करून, मी डुंडुभी वाजवीन, जसे गरुडाने केले.'

हन्तुं चराचरं सर्वं समर्थो ऽहं सवासवम् को महेश्वर मद्बाणैर् अच्छेद्यो भुवनत्रये

'सर्व चराचरांसह, इंद्र व त्याच्या सोबत्यांसह, मी नष्ट करू शकतो. महेश्वरा, त्रैलोक्यात कोण आहे जो माझ्या बाणांना तोंड देऊ शकेल?'

बालभावे च भगवान् तपसैव विनिर्जितः ब्रह्मा बली यौवने वै मुनयः सुरपुङ्गवैः

'बालपणीसुद्धा भगवंत तपाने जिंकला गेला; ब्रह्मा, तारुण्यात बलाढ्य, ऋषी आणि श्रेष्ठ देवांनी जिंकला.'

दग्धं क्षणेन सकलं त्रैलोक्यं सचराचरम् तपसा किं त्वया रुद्र निर्जितो भगवानपि

'क्षणातच सर्व चराचरांसह त्रैलोक्य तपाने जळून गेले. मग रुद्रा, भगवंत असूनही, तू का जिंकला गेला नाहीस?'

इन्द्राग्नियमवित्तेशवायुवारीश्वरादयः न सेहिरे यथा नागा गन्धं पक्षिपतेरिव

'इंद्र, अग्नी, यम, कुबेर, वायू, वरुण आणि इतर जसे नाग गरुडाच्या सुगंधाला सहन करू शकत नाहीत, तसेच सहन करू शकले नाहीत.'

न लब्ध्वा दिवि भूमौ च बाहवो मम शङ्कर समस्तान्पर्वतान्प्राप्य घर्षिताश् च गणेश्वर

'शंकरा, स्वर्गात किंवा पृथ्वीवर माझे हात सापडले नाहीत म्हणून, मी सर्व पर्वतांवर घासले, गणेश्वरा.'

गिरीन्द्रो मन्दरः श्रीमान् नीलो मेरुः सुशोभनः घर्षितो बाहुदण्डेन कण्डूनोदार्थम् आपतत्

'श्रीमंत मंदार, सुंदर नील, आणि मेरू हे पर्वत माझ्या भुजांनी केवळ खाजेच्या कारणासाठी घासले गेले.'

गङ्गा निरुद्धा बाहुभ्यां लीलार्थं हिमवद्गिरौ नारीणां मम भृत्यैश् च वज्रो बद्धो दिवौकसाम्

'हिमालयावर खेळ म्हणून मी गंगेचा प्रवाह माझ्या हातांनी अडवला; माझ्या स्त्री सेविकांसाठी, देवांचा वज्र बांधून ठेवला.'

वडवाया मुखं भग्नं गृहीत्वा वै करेण तु तत्क्षणादेव सकलं चैकार्णवमभूदिदम्

'वडवाग्नीचे तोंड मी हाताने तोडले आणि पकडले, आणि त्या क्षणीच हे सर्व एकच समुद्र झाले.'

ऐरावतादयो नागाः क्षिप्ताः सिन्धुजलोपरि सरथो भगवानिन्द्रः क्षिप्तश् च शतयोजनम्

'ऐरावतासारखे हत्ती मी समुद्राच्या पाण्यावर फेकले, आणि भगवंत इंद्रालाही त्याच्या रथासह शंभर योजन दूर फेकले.'

गरुडो ऽपि मया बद्धो नागपाशेन विष्णुना उर्वश्याद्या मया नीता नार्यः कारागृहान्तरम्

गरुडालाही मी नागांच्या फासाने बांधले होते, हे विष्णू. उर्वशीसारख्या श्रेष्ठ स्त्रियाही मी दुसऱ्या कैदेत नेल्या होत्या.

कथंचिल्लब्धवान् शक्रः शचीमेकां प्रणम्य माम् मां न जानासि दैत्येन्द्रं जलन्धरमुमापते

कसेबसे इंद्राला फक्त शची एकटीच पत्नी परत मिळाली, तीही मला वंदन केल्यावर. 'तू मला ओळखत नाहीस का, दैत्यांचा राजा जलंधर मीच आहे, हे उमा-पती.'

एवमुक्तो महादेवः प्रादहद्वै रथं तदा तस्य नेत्राग्निभागैककलार्धार्धेन चाकुलम्

असं ऐकून महादेवांनी आपल्या डोळ्यातील अग्नीच्या केवळ एका अंशाने तो रथ निर्माण केला, जो प्रचंड अशांत झाला.

दैत्यानामतुलबलैर्हयैश् च नागैर् दैत्येन्द्रास् त्रिपुररिपोर् निरीक्षणेन नागाद् वैशसम् अनुसंवृतश् च नागैर् देवेशं वचनमुवाच चाल्पबुद्धिः

दैत्यांच्या अतुल बलवान घोड्यांनी आणि हत्तीने, तसेच नागांनी वेढलेला दैत्यांचा राजा, त्रिपुराचा शत्रू समोर दिसताच, त्या देवाधिदेवाला, जरी त्याची बुद्धी कमी असली तरी, असे म्हणाला.

किं कार्यं मम युधि देवदैत्यसंघैर् हन्तुं यत्सकलमिदं क्षणात्समर्थः यत्तस्माद्भयमिहनास्ति योद्धुम् ईश वाञ्छैषा विपुलतरा न संशयो ऽत्र

माझ्या दृष्टीने देव आणि दैत्यांच्या सैन्यांशी युद्ध करण्याची काही गरज नाही. मी हे सगळं क्षणात नष्ट करू शकतो. म्हणून, या युद्धात मला भीती नाही, पण लढायची इच्छा मात्र खूप मोठी आहे—यात शंका नाही.

तस्मात्त्वं मम मदनारिदक्षशत्रो यज्ञारे त्रिपुररिपो ममैव वीरैः भूतेन्द्रैर्हरिवदनेन देवसंघैर् योद्धुं ते बलमिह चास्ति चेद्धि तिष्ठ

म्हणून, हे मदनाचा, दक्षाचा आणि यज्ञाचा शत्रू, त्रिपुराचा शत्रू, जर तुझ्यात माझ्या वीरांशी, भूतांचे अधिपती, हरि आणि देवांच्या सैन्यांसह इथे लढण्याचं बळ असेल, तर उभा राहा.

इत्युक्त्वाथ महादेवं महादेवारिनन्दनः न चचाल न सस्मार निहतान्बान्धवान्युधि

असं म्हणून, महादेवाच्या शत्रूचा पुत्र महादेवाला उद्देशून काही हलला नाही, किंवा युद्धात मारलेल्या आप्तांची आठवणही काढली नाही.

दुर्मदेनाविनीतात्मा दोर्भ्यामास्फोट्य दोर्बलात् सुदर्शनाख्यं यच्चक्रं तेन हन्तुं समुद्यतः

अहंकाराने आणि वाईट वृत्तीने, तो आपल्या हातांनी टाळ्या वाजवत, दुर्बलतेने, 'सुदर्शन' नावाचं चक्र घेऊन मारण्यासाठी सज्ज झाला.