लिङ्गपुराणम्

हरहारलतामध्ये मुग्ध कस्मान्न बुध्यसे विस्मृतं किं तदंशेन दंष्ट्रोत्पातनपीडितः

मूढा, हराच्या हारात असताना तुला समजत नाही का? दात उगवताना झालेल्या वेदनेमुळे तू तो अंश विसरलास का?

वाराहविग्रहस्ते ऽद्य साक्रोशं तारकारिणा दग्धो ऽसि यस्य शूलाग्रे विष्वक्सेनच्छलाद्भवान्

आज, वराह रूपात, तारकाचा शत्रू मोठ्याने ओरडून, त्याच्या त्रिशूळाच्या टोकावर तुला, विष्वक्सेन, कपटाने जाळून टाकलं.

दक्षयज्ञे शिरश्छिन्नं मया ते यज्ञरूपिणः अद्यापि तव पुत्रस्य ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः

दक्षयज्ञात, मी तुझं, यज्ञरूप असलेलं, डोकं छाटलं; आजही तुझ्या पुत्र ब्रह्माचा पाचवा शिर उरलेला आहे.

छिन्नं तमेनाभिसंधं तदंशं तस्य तद्बलम् निर्जितस्त्वं दधीचेन संग्रामे समरुद्गणः

त्याने जाणीवपूर्वक तो भाग, ती शक्ती छाटली; दधीचीकडून युद्धात तू आणि मरुतगण पराभूत झालात.

कण्डूयमाने शिरसि कथं तद्विस्मृतं त्वया चक्रं विक्रमतो यस्य चक्रपाणे तव प्रियम्

तुझं डोकं खाजवत असताना, ज्याचं चक्र होतं आणि जो पराक्रमी होता, त्याचं ते प्रिय चक्र तू कसं विसरलास, हे चक्रधारी?

कुतः प्राप्तं कृतं केन त्वया तदपि विस्मृतम् ते मया सकला लोका गृहीतास्त्वं पयोनिधौ

ते तुला कुठून मिळालं आणि कोणी बनवलं, हेही तू विसरलास का? मी सर्व लोकांना ताब्यात घेतलं, आणि तू दूधाच्या समुद्रात होतास.

निद्रापरवशः शेषे स कथं सात्त्विको भवान् त्वदादिस्तम्बपर्यन्तं रुद्रशक्तिविजृम्भितम्

झोपेच्या अधीन होऊन तू झोपलेला असताना, स्तंभाच्या तळापासून टोकापर्यंत रुद्राची शक्ती पसरते, मग तुला सात्त्विक कसं म्हणावं?

शक्तिमानभितस्त्वं च ह्य् अनलस्त्वं च मोहितः तत्तेजसो ऽपि माहात्म्यं युवां द्रष्टुं न हि क्षमौ

तुला शक्ती आहे, अग्नीप्रमाणे तेज आहे, तरीही तू मोहात पडलास; त्या तेजाचं खरं मोठेपण पाहण्यास तुम्ही दोघंही समर्थ नाही.

स्थूला ये हि प्रपश्यन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् द्यावापृथिव्या इन्द्राग्नियमस्य वरुणस्य च

जे लोक विष्णूचं ते परमपद, म्हणजेच आकाश, पृथ्वी, इंद्र, अग्नी, यम आणि वरुण यांचं ठिकाण, स्थूल स्वरूपात पाहतात—

ध्वान्तोदरे शशाङ्कस्य जनित्वा परमेश्वरः कालो ऽसि त्वं महाकालः कालकालो महेश्वरः

अंधाराच्या गर्भात जसा चंद्र जन्मतो, तसाच तू काळ आहेस, परमेश्वर आहेस, तू महाकाळ आहेस, काळाचा ही काळ, महेश्वर आहेस.

अतस्त्वमुग्रकलया मृत्योर्मृत्युर्भविष्यसि स्थिरधन्वा क्षयो वीरो वीरो विश्वाधिकः प्रभुः

म्हणूनच, तुझ्या उग्र रूपामुळे, तू मृत्यूच्याही मृत्यू होशील—धनुष्य हातात घट्ट धरून, संहार करणारा, वीर, आणि सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ प्रभू.

उपहस्ता ज्वरं भीमो मृगपक्षिहिरण्मयः शास्ताशेषस्य जगतो न त्वं नैवचतुर्मुखः

हात उंचावून, तू भयंकर ज्वर आहेस, सोन्याचा पशू आणि पक्षी आहेस; तू साऱ्या जगाचा दंडक आहेस—ना तू, ना चतुर्मुख ब्रह्मा.

इत्थं सर्वं समालोक्य संहरात्मानम् आत्मना नो चेदिदानीं क्रोधस्य महाभैरवरूपिणः

हे सर्व पाहून, तू तुझं स्वरूप स्वतःमध्ये परत घे; नाहीतर आता महाभैरवाच्या रागाचा प्रकोप ओढवेल.

वज्राशनिरिव स्थाणोस् त्व् एवं मृत्युः पतिष्यति इत्युक्तो वीरभद्रेण नृसिंहः क्रोधविह्वलः

स्थाणूच्या वज्रासारखा मृत्यू तुझ्यावर कोसळेल—असं वीरभद्राने सांगितल्यावर, नरसिंह रागाने भरून गेला.

ननाद तनुवेगेन तं गृहीतुं प्रचक्रमे अत्रान्तरे महाघोरं विपक्षभयकारणम्

त्याने प्रचंड वेगाने गर्जना केली आणि त्याला पकडायला धावला; त्याच वेळी, अत्यंत भयंकर आणि शत्रूंना भयभीत करणारे रूप प्रकट झाले.

गगनव्यापि दुर्धर्षशैवतेजःसमुद्भवम् वीरभद्रस्य तद्रूपं तत्क्षणादेव दृश्यते

ते रूप आकाश व्यापणारे, कोणाच्याही आवाक्याबाहेरचं, शिवाच्या तेजातून उत्पन्न झालेलं होतं; वीरभद्राचं ते रूप त्या क्षणी दिसलं.

न तद्धिरण्मयं सौम्यं न सौरं नाग्निसंभवम् न तडिच्चन्द्रसदृशम् अनौपम्यं महेश्वरम्

ते ना सोन्यासारखं होतं, ना सौम्य, ना सूर्याप्रमाणे, ना अग्नितून जन्मलेलं, ना वीज किंवा चंद्रासारखं—महेश्वराचं ते अद्वितीय रूप होतं.

तदा तेजांसि सर्वाणि तस्मिन् लीनानि शाङ्करे ततो व्यक्तो महातेजा व्यक्ते संभवतस्ततः

त्या वेळी सर्व तेजं त्या शंकरमूर्तीमध्ये विलीन झाली; त्यातून प्रकट झालेलं महान तेज स्पष्टपणे दिसू लागलं.

रुद्रसाधारणं चैव चिह्नितं विकृताकृति ततः संहाररूपेण सुव्यक्तः परमेश्वरः

त्यात रुद्राला साम्य असलेली चिन्हं आणि विकृत रूप होतं; मग संहाराच्या रूपात परमेश्वर स्पष्टपणे प्रकट झाला.

पश्यतां सर्वदेवानां जयशब्दादिमङ्गलैः सहस्रबाहुर् जटिलश् चन्द्रार्धकृतशेखरः

सर्व देवता पाहत असताना, विजयाच्या आणि मंगल घोषात, तो हजारो हातांनी, जटांमध्ये, आणि अर्धचंद्र मुकुट घालून प्रकट झाला.

स मृगार्धशरीरेण पक्षाभ्यां चञ्चुना द्विजाः अतितीक्ष्णमहादंष्ट्रो वज्रतुल्यनखायुधः

तो अर्धा पशुरूपात, पंख आणि चोच असलेला, द्विजांनो, अतिशय तीक्ष्ण मोठ्या दातांनी आणि वज्रासारख्या नखांच्या शस्त्रांनी युक्त होता.

कण्ठे कालो महाबाहुश् चतुष्पाद् वह्निसंभवः युगान्तोद्यतजीमूतभीमगंभीरनिःस्वनः

त्याच्या गळ्यात काळ आहे, तो बलवान आहे, चार पायांचा, अग्नीपासून जन्मलेला, आणि युगाच्या शेवटी उठणाऱ्या मेघांच्या गडगडाटासारखा भीषण, खोल आवाज करणारा आहे.

समं कुपितवृत्ताग्निव्यावृत्तनयनत्रयः स्पष्टदंष्ट्रो ऽधरोष्ठश् च हुङ्कारेण युतो हरः

त्याचा रूप रौद्र आहे, त्याची तीन डोळे संतापाने जणू ज्वाळांनी चमकत आहेत, त्याचे दात बाहेर आलेले, खालचा ओठ फुगलेला, आणि तो हर, हुंकाराने भरलेला उभा आहे.

हरिस्तद्दर्शनादेव विनष्टबलविक्रमः बिभ्रद् और्म्यं सहस्रांशोर् अधः खद्योतविभ्रमम्

हराचे ते रूप पाहून हरीचे सर्व बळ आणि पराक्रम नाहीसे झाले; त्याचा तेज सूर्यासारखा होता, पण खाली तो काजव्यांच्या चमकण्यासारखा दिसत होता.

अथ विभ्रम्य पक्षाभ्यां नाभिपादे ऽभ्युदारयन् पादावाबध्य पुच्छेन बाहुभ्यां बाहुमण्डलम्

मग त्याने आपल्या पंखांनी फिरवत, हरीला नाभी आणि पायांनी वर उचलले, त्याचे पाय आपल्या शेपटाने बांधले आणि हातांना आपल्या हातांनी वेढले.

भिन्दन्नुरसि बाहुभ्यां निजग्राह हरो हरिम् ततो जगाम गगनं देवैः सह महर्षिभिः

आपल्या हातांनी हरीच्या छातीवर प्रहार करून, हराने त्याला पकडले; मग तो देव आणि महर्षींसह आकाशात गेला.

सहसैव भयाद्विष्णुं विहगश् च यथोरगम् उत्क्षिप्योत्क्षिप्य संगृह्य निपात्य च निपात्य च

अचानक, भीतीमुळे, त्या पक्ष्याने विष्णूला पुन्हा पुन्हा उचलले, घट्ट पकडले आणि खाली फेकले, पुन्हा पुन्हा खाली फेकले.

उड्डीयोड्डीय भगवान् पक्षाघातविमोहितम् हरिं हरन्तं वृषभं विश्वेशानं तमीश्वरम्

पंखांच्या प्रहाराने गोंधळलेला भगवंत उडत उडत हरीला घेऊन गेला, तो वृषध्वज, सर्वांचा स्वामी, तोच ईश्वर.

अनुयान्ति सुराः सर्वे नमोवाक्येन तुष्टुवुः नीयमानः परवशो दीनवक्त्रः कृताञ्जलिः

सर्व देव त्याच्या मागे गेले, नम्रतेने त्याचे स्तवन करू लागले; विष्णू, पराधीन, दु:खी चेहरा करून, हात जोडून नेत असताना.