लिङ्गपुराणम्

किं न जानासि विश्वेशं संहर्तारं पिनाकिनम् असद्वादो विवादश् च विनाशस्त्वयि केवलः

तुला विश्वाचा स्वामी, संहार करणारा, पिनाकधारी ओळखत नाहीस का? तुझे खोटे वाद आणि भांडण शेवटी तुझ्याच विनाशाला कारणीभूत ठरतील.

तवान्योन्यावताराणि कानि शेषाणि सांप्रतम् कृतानि येन केनापि कथाशेषो भविष्यति

तुझ्या आणि त्याच्या अजून कोणत्या अवतारांची उरली आहेत? ती कोणी केली? या कथा कुणीतरी संपवतीलच.

दोषं त्वं पश्य एतत्त्वम् अवस्थामीदृशीं गतः तेन संहारदक्षेण क्षणात्संक्षयमेष्यसि

तुझा दोष स्वतः पाहा, तू अशा अवस्थेला पोहोचला आहेस; जो संहार करण्यात कुशल आहे, तो तुला क्षणात नष्ट करील.

प्रकृतिस्त्वं पुमान् रुद्रस् त्वयि वीर्यं समाहितम् त्वन्नाभिपङ्कजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः

तू प्रकृती आहेस, रुद्र पुरुष आहे, त्याचं सामर्थ्य तुझ्यात आहे; तुझ्या नाभीच्या कमळातून पाच मुख असलेला पितामह उत्पन्न झाला.

सृष्ट्यर्थेन जगत्पूर्वं शङ्करं नीललोहितम् ललाटे चिन्तयामास तपस्युग्रे व्यवस्थितः

सृष्टीसाठी, जगाची कल्पना प्रथम निळ्या-तांबड्या शंकराने केली, जो कठोर तपश्चर्येत मग्न होता आणि कपाळावर ध्यान करत होता.

तल्ललाटादभूच्छंभोः सृष्ट्यर्थं तन्न दूषणम् अंशो ऽहं देवदेवस्य महाभैरवरूपिणः

त्या शंभूच्या कपाळातून सृष्टीसाठी तो (अंश) प्रकट झाला; यात काही दोष नाही. मी देवांचा देव, महाभैरवरूपाचा एक अंश आहे.

त्वत्संहारे नियुक्तो ऽस्मि विनयेन बलेन च एवं रक्षो विदार्यैव त्वं शक्तिकलया युतः

तुझ्या संहारासाठी मला नम्रतेने आणि बळाने नेमलं आहे; अशा प्रकारे, राक्षसाचा नाश करून, तू शक्तीच्या अंशाने युक्त आहेस.

अहङ्कारावलेपेन गर्जसि त्वमतन्द्रितः उपकारो ह्यसाधूनाम् अपकाराय केवलम्

तू अहंकार आणि गर्वाने थांबता थांबत नाहीस; तुझी दुष्टांना केलेली मदत शेवटी त्यांच्याच अपयशासाठी असते.

यदि सिंह महेशानं स्वपुनर्भूत मन्यसे न त्वं स्रष्टा न संहर्ता न स्वतन्त्रो हि कुत्रचित्

जर सिंहा, तू स्वतःला पुन्हा जन्मलेला महेश्वर समजतोस, तर तू ना सृष्टीकर्ता, ना संहारकर्ता, ना कधीच स्वतंत्र आहेस.

कुलालचक्रवच्छक्त्या प्रेरितो ऽसि पिनाकिना अद्यापि तव निक्षिप्तं कपालं कूर्मरूपिणः

मडकी बनवणाऱ्या चाकासारखा, पिनाकधारीने तुला फिरवायला लावलं आहे; आजही कूर्मरूप असलेल्या त्याचं कवटी तुझ्यावर ठेवलेलं आहे.

हरहारलतामध्ये मुग्ध कस्मान्न बुध्यसे विस्मृतं किं तदंशेन दंष्ट्रोत्पातनपीडितः

मूढा, हराच्या हारात असताना तुला समजत नाही का? दात उगवताना झालेल्या वेदनेमुळे तू तो अंश विसरलास का?

वाराहविग्रहस्ते ऽद्य साक्रोशं तारकारिणा दग्धो ऽसि यस्य शूलाग्रे विष्वक्सेनच्छलाद्भवान्

आज, वराह रूपात, तारकाचा शत्रू मोठ्याने ओरडून, त्याच्या त्रिशूळाच्या टोकावर तुला, विष्वक्सेन, कपटाने जाळून टाकलं.

दक्षयज्ञे शिरश्छिन्नं मया ते यज्ञरूपिणः अद्यापि तव पुत्रस्य ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः

दक्षयज्ञात, मी तुझं, यज्ञरूप असलेलं, डोकं छाटलं; आजही तुझ्या पुत्र ब्रह्माचा पाचवा शिर उरलेला आहे.

छिन्नं तमेनाभिसंधं तदंशं तस्य तद्बलम् निर्जितस्त्वं दधीचेन संग्रामे समरुद्गणः

त्याने जाणीवपूर्वक तो भाग, ती शक्ती छाटली; दधीचीकडून युद्धात तू आणि मरुतगण पराभूत झालात.

कण्डूयमाने शिरसि कथं तद्विस्मृतं त्वया चक्रं विक्रमतो यस्य चक्रपाणे तव प्रियम्

तुझं डोकं खाजवत असताना, ज्याचं चक्र होतं आणि जो पराक्रमी होता, त्याचं ते प्रिय चक्र तू कसं विसरलास, हे चक्रधारी?

कुतः प्राप्तं कृतं केन त्वया तदपि विस्मृतम् ते मया सकला लोका गृहीतास्त्वं पयोनिधौ

ते तुला कुठून मिळालं आणि कोणी बनवलं, हेही तू विसरलास का? मी सर्व लोकांना ताब्यात घेतलं, आणि तू दूधाच्या समुद्रात होतास.

निद्रापरवशः शेषे स कथं सात्त्विको भवान् त्वदादिस्तम्बपर्यन्तं रुद्रशक्तिविजृम्भितम्

झोपेच्या अधीन होऊन तू झोपलेला असताना, स्तंभाच्या तळापासून टोकापर्यंत रुद्राची शक्ती पसरते, मग तुला सात्त्विक कसं म्हणावं?

शक्तिमानभितस्त्वं च ह्य् अनलस्त्वं च मोहितः तत्तेजसो ऽपि माहात्म्यं युवां द्रष्टुं न हि क्षमौ

तुला शक्ती आहे, अग्नीप्रमाणे तेज आहे, तरीही तू मोहात पडलास; त्या तेजाचं खरं मोठेपण पाहण्यास तुम्ही दोघंही समर्थ नाही.

स्थूला ये हि प्रपश्यन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् द्यावापृथिव्या इन्द्राग्नियमस्य वरुणस्य च

जे लोक विष्णूचं ते परमपद, म्हणजेच आकाश, पृथ्वी, इंद्र, अग्नी, यम आणि वरुण यांचं ठिकाण, स्थूल स्वरूपात पाहतात—

ध्वान्तोदरे शशाङ्कस्य जनित्वा परमेश्वरः कालो ऽसि त्वं महाकालः कालकालो महेश्वरः

अंधाराच्या गर्भात जसा चंद्र जन्मतो, तसाच तू काळ आहेस, परमेश्वर आहेस, तू महाकाळ आहेस, काळाचा ही काळ, महेश्वर आहेस.

अतस्त्वमुग्रकलया मृत्योर्मृत्युर्भविष्यसि स्थिरधन्वा क्षयो वीरो वीरो विश्वाधिकः प्रभुः

म्हणूनच, तुझ्या उग्र रूपामुळे, तू मृत्यूच्याही मृत्यू होशील—धनुष्य हातात घट्ट धरून, संहार करणारा, वीर, आणि सर्वांपेक्षा श्रेष्ठ प्रभू.

उपहस्ता ज्वरं भीमो मृगपक्षिहिरण्मयः शास्ताशेषस्य जगतो न त्वं नैवचतुर्मुखः

हात उंचावून, तू भयंकर ज्वर आहेस, सोन्याचा पशू आणि पक्षी आहेस; तू साऱ्या जगाचा दंडक आहेस—ना तू, ना चतुर्मुख ब्रह्मा.

इत्थं सर्वं समालोक्य संहरात्मानम् आत्मना नो चेदिदानीं क्रोधस्य महाभैरवरूपिणः

हे सर्व पाहून, तू तुझं स्वरूप स्वतःमध्ये परत घे; नाहीतर आता महाभैरवाच्या रागाचा प्रकोप ओढवेल.

वज्राशनिरिव स्थाणोस् त्व् एवं मृत्युः पतिष्यति इत्युक्तो वीरभद्रेण नृसिंहः क्रोधविह्वलः

स्थाणूच्या वज्रासारखा मृत्यू तुझ्यावर कोसळेल—असं वीरभद्राने सांगितल्यावर, नरसिंह रागाने भरून गेला.

ननाद तनुवेगेन तं गृहीतुं प्रचक्रमे अत्रान्तरे महाघोरं विपक्षभयकारणम्

त्याने प्रचंड वेगाने गर्जना केली आणि त्याला पकडायला धावला; त्याच वेळी, अत्यंत भयंकर आणि शत्रूंना भयभीत करणारे रूप प्रकट झाले.

गगनव्यापि दुर्धर्षशैवतेजःसमुद्भवम् वीरभद्रस्य तद्रूपं तत्क्षणादेव दृश्यते

ते रूप आकाश व्यापणारे, कोणाच्याही आवाक्याबाहेरचं, शिवाच्या तेजातून उत्पन्न झालेलं होतं; वीरभद्राचं ते रूप त्या क्षणी दिसलं.

न तद्धिरण्मयं सौम्यं न सौरं नाग्निसंभवम् न तडिच्चन्द्रसदृशम् अनौपम्यं महेश्वरम्

ते ना सोन्यासारखं होतं, ना सौम्य, ना सूर्याप्रमाणे, ना अग्नितून जन्मलेलं, ना वीज किंवा चंद्रासारखं—महेश्वराचं ते अद्वितीय रूप होतं.

तदा तेजांसि सर्वाणि तस्मिन् लीनानि शाङ्करे ततो व्यक्तो महातेजा व्यक्ते संभवतस्ततः

त्या वेळी सर्व तेजं त्या शंकरमूर्तीमध्ये विलीन झाली; त्यातून प्रकट झालेलं महान तेज स्पष्टपणे दिसू लागलं.

रुद्रसाधारणं चैव चिह्नितं विकृताकृति ततः संहाररूपेण सुव्यक्तः परमेश्वरः

त्यात रुद्राला साम्य असलेली चिन्हं आणि विकृत रूप होतं; मग संहाराच्या रूपात परमेश्वर स्पष्टपणे प्रकट झाला.