लिङ्गपुराणम्

संहर्तुर् न हि संहारः स्वतो वा परतो ऽपि वा शासितं मम सर्वत्र शास्ता को ऽपि न विद्यते

संहार करणाऱ्याचं संहार कुणीच करू शकत नाही, स्वतःही नाही किंवा दुसऱ्यानेही नाही. माझी आज्ञा सर्वत्र चालते, आणि माझा स्वामी कोणीच नाही.

मत्प्रसादेन सकलं समर्यादं प्रवर्तते अहं हि सर्वशक्तीनां प्रवर्तकनिवर्तकः

माझ्या कृपेने सर्व काही मर्यादेत चालतं. मीच सर्व शक्तींचा उद्गम आणि संहार करणारा आहे.

यद् यद् विभूतिमत् सत्त्वं श्रीमदूर्जितमेव वा तत्तद्विद्धि गणाध्यक्ष मम तेजोविजृम्भितम्

ज्या कोणत्याही सत्त्वात तेज, श्रीमंती किंवा सामर्थ्य आहे, हे गणाधिपती, ते माझ्या तेजाचंच प्रकट रूप आहे असं समज.

देवतापरमार्थज्ञा ममैव परमं विदुः मदंशाः शक्तिसम्पन्ना ब्रह्मशक्रादयः सुराः

देवतांच्या परम सत्याची ज्यांना जाणीव आहे, ते माझ्यालाच सर्वोच्च मानतात. ब्रह्मा, इंद्र आणि इतर देवताही माझ्याच अंशाने सामर्थ्यवान आहेत.

मन्नाभिपङ्कजाज्जातः पुरा ब्रह्मा चतुर्मुखः तल्ललाटसमुत्पन्नो भगवान्वृषभध्वजः

पूर्वी माझ्या नाभिकमळातून चतुर्मुख ब्रह्मा उत्पन्न झाला. आणि माझ्या कपाळातून वृषभध्वज, म्हणजेच महादेव, प्रकट झाला.

रजसाधिष्ठितः स्रष्टा रुद्रस्तामस उच्यते अहं नियन्ता सर्वस्य मत्परं नास्ति दैवतम्

सृष्टीकर्ता रजोगुणी आहे, रुद्र तमोगुणी म्हणतात; पण मी सर्वांचा नियंता आहे—माझ्यापेक्षा श्रेष्ठ असं कोणतंच दैवत नाही.

विश्वाधिकः स्वतन्त्रश् च कर्ता हर्ताखिलेश्वरः इदं तु मत्परं तेजः कः पुनः श्रोतुमिच्छति

मी विश्वापलीकडे असलेला, स्वतंत्र, कर्ता आणि संहार करणारा, सर्वांचा स्वामी आहे; माझं हे सर्वोच्च तेज—याचं वर्णन कोणाला ऐकायचं आहे?

अतो मां शरणं प्राप्य गच्छ त्वं विगतज्वरः अवेहि परमं भावम् इदं भूतमहेश्वरः

म्हणून माझ्या शरण ये, चिंता सोडून पुढे जा; हेच परम अवस्थाचं ज्ञान घे—हा सर्व भूतांचा महेश्वर आहे.

कालो ऽस्म्यहं कालविनाशहेतुर् लोकान् समाहर्तुम् अहं प्रवृत्तः मृत्योर्मृत्युं विद्धि मां वीरभद्र जीवन्त्येते मत्प्रसादेन देवाः

मीच काळ आहे, काळाचा नाश करणारा कारण आहे; मी या जगांचा संहार करण्यासाठी उभा राहिलो आहे. वीरभद्र, मला मृत्यूच्या मृत्यू म्हणून ओळख; हे देव माझ्या कृपेनेच जिवंत आहेत.

साहङ्कारमिदं श्रुत्वा हरेर् अमितविक्रमः विहस्योवाच सावज्ञं ततो विस्फुरिताधरः

हे गर्विष्ठ बोल ऐकून, अपरिमित पराक्रम असलेल्या हरिने हसून, ओठ वाकवून, तिरस्काराने बोलायला सुरुवात केली.

किं न जानासि विश्वेशं संहर्तारं पिनाकिनम् असद्वादो विवादश् च विनाशस्त्वयि केवलः

तुला विश्वाचा स्वामी, संहार करणारा, पिनाकधारी ओळखत नाहीस का? तुझे खोटे वाद आणि भांडण शेवटी तुझ्याच विनाशाला कारणीभूत ठरतील.

तवान्योन्यावताराणि कानि शेषाणि सांप्रतम् कृतानि येन केनापि कथाशेषो भविष्यति

तुझ्या आणि त्याच्या अजून कोणत्या अवतारांची उरली आहेत? ती कोणी केली? या कथा कुणीतरी संपवतीलच.

दोषं त्वं पश्य एतत्त्वम् अवस्थामीदृशीं गतः तेन संहारदक्षेण क्षणात्संक्षयमेष्यसि

तुझा दोष स्वतः पाहा, तू अशा अवस्थेला पोहोचला आहेस; जो संहार करण्यात कुशल आहे, तो तुला क्षणात नष्ट करील.

प्रकृतिस्त्वं पुमान् रुद्रस् त्वयि वीर्यं समाहितम् त्वन्नाभिपङ्कजाज्जातः पञ्चवक्त्रः पितामहः

तू प्रकृती आहेस, रुद्र पुरुष आहे, त्याचं सामर्थ्य तुझ्यात आहे; तुझ्या नाभीच्या कमळातून पाच मुख असलेला पितामह उत्पन्न झाला.

सृष्ट्यर्थेन जगत्पूर्वं शङ्करं नीललोहितम् ललाटे चिन्तयामास तपस्युग्रे व्यवस्थितः

सृष्टीसाठी, जगाची कल्पना प्रथम निळ्या-तांबड्या शंकराने केली, जो कठोर तपश्चर्येत मग्न होता आणि कपाळावर ध्यान करत होता.

तल्ललाटादभूच्छंभोः सृष्ट्यर्थं तन्न दूषणम् अंशो ऽहं देवदेवस्य महाभैरवरूपिणः

त्या शंभूच्या कपाळातून सृष्टीसाठी तो (अंश) प्रकट झाला; यात काही दोष नाही. मी देवांचा देव, महाभैरवरूपाचा एक अंश आहे.

त्वत्संहारे नियुक्तो ऽस्मि विनयेन बलेन च एवं रक्षो विदार्यैव त्वं शक्तिकलया युतः

तुझ्या संहारासाठी मला नम्रतेने आणि बळाने नेमलं आहे; अशा प्रकारे, राक्षसाचा नाश करून, तू शक्तीच्या अंशाने युक्त आहेस.

अहङ्कारावलेपेन गर्जसि त्वमतन्द्रितः उपकारो ह्यसाधूनाम् अपकाराय केवलम्

तू अहंकार आणि गर्वाने थांबता थांबत नाहीस; तुझी दुष्टांना केलेली मदत शेवटी त्यांच्याच अपयशासाठी असते.

यदि सिंह महेशानं स्वपुनर्भूत मन्यसे न त्वं स्रष्टा न संहर्ता न स्वतन्त्रो हि कुत्रचित्

जर सिंहा, तू स्वतःला पुन्हा जन्मलेला महेश्वर समजतोस, तर तू ना सृष्टीकर्ता, ना संहारकर्ता, ना कधीच स्वतंत्र आहेस.

कुलालचक्रवच्छक्त्या प्रेरितो ऽसि पिनाकिना अद्यापि तव निक्षिप्तं कपालं कूर्मरूपिणः

मडकी बनवणाऱ्या चाकासारखा, पिनाकधारीने तुला फिरवायला लावलं आहे; आजही कूर्मरूप असलेल्या त्याचं कवटी तुझ्यावर ठेवलेलं आहे.

हरहारलतामध्ये मुग्ध कस्मान्न बुध्यसे विस्मृतं किं तदंशेन दंष्ट्रोत्पातनपीडितः

मूढा, हराच्या हारात असताना तुला समजत नाही का? दात उगवताना झालेल्या वेदनेमुळे तू तो अंश विसरलास का?

वाराहविग्रहस्ते ऽद्य साक्रोशं तारकारिणा दग्धो ऽसि यस्य शूलाग्रे विष्वक्सेनच्छलाद्भवान्

आज, वराह रूपात, तारकाचा शत्रू मोठ्याने ओरडून, त्याच्या त्रिशूळाच्या टोकावर तुला, विष्वक्सेन, कपटाने जाळून टाकलं.

दक्षयज्ञे शिरश्छिन्नं मया ते यज्ञरूपिणः अद्यापि तव पुत्रस्य ब्रह्मणः पञ्चमं शिरः

दक्षयज्ञात, मी तुझं, यज्ञरूप असलेलं, डोकं छाटलं; आजही तुझ्या पुत्र ब्रह्माचा पाचवा शिर उरलेला आहे.

छिन्नं तमेनाभिसंधं तदंशं तस्य तद्बलम् निर्जितस्त्वं दधीचेन संग्रामे समरुद्गणः

त्याने जाणीवपूर्वक तो भाग, ती शक्ती छाटली; दधीचीकडून युद्धात तू आणि मरुतगण पराभूत झालात.

कण्डूयमाने शिरसि कथं तद्विस्मृतं त्वया चक्रं विक्रमतो यस्य चक्रपाणे तव प्रियम्

तुझं डोकं खाजवत असताना, ज्याचं चक्र होतं आणि जो पराक्रमी होता, त्याचं ते प्रिय चक्र तू कसं विसरलास, हे चक्रधारी?

कुतः प्राप्तं कृतं केन त्वया तदपि विस्मृतम् ते मया सकला लोका गृहीतास्त्वं पयोनिधौ

ते तुला कुठून मिळालं आणि कोणी बनवलं, हेही तू विसरलास का? मी सर्व लोकांना ताब्यात घेतलं, आणि तू दूधाच्या समुद्रात होतास.

निद्रापरवशः शेषे स कथं सात्त्विको भवान् त्वदादिस्तम्बपर्यन्तं रुद्रशक्तिविजृम्भितम्

झोपेच्या अधीन होऊन तू झोपलेला असताना, स्तंभाच्या तळापासून टोकापर्यंत रुद्राची शक्ती पसरते, मग तुला सात्त्विक कसं म्हणावं?

शक्तिमानभितस्त्वं च ह्य् अनलस्त्वं च मोहितः तत्तेजसो ऽपि माहात्म्यं युवां द्रष्टुं न हि क्षमौ

तुला शक्ती आहे, अग्नीप्रमाणे तेज आहे, तरीही तू मोहात पडलास; त्या तेजाचं खरं मोठेपण पाहण्यास तुम्ही दोघंही समर्थ नाही.

स्थूला ये हि प्रपश्यन्ति तद्विष्णोः परमं पदम् द्यावापृथिव्या इन्द्राग्नियमस्य वरुणस्य च

जे लोक विष्णूचं ते परमपद, म्हणजेच आकाश, पृथ्वी, इंद्र, अग्नी, यम आणि वरुण यांचं ठिकाण, स्थूल स्वरूपात पाहतात—