लिङ्गपुराणम्

जगाम भगवान् ब्रह्मा तथान्ये च सुरोत्तमाः अथोत्थाय महादेवः शारभं रूपमास्थितः

तेव्हा भगवंत ब्रह्मा आणि इतर श्रेष्ठ देवही निघून गेले. मग महादेव उठून शरभ नावाचं भयंकर रूप घेतलं.

ययौ प्रान्ते नृसिंहस्य गर्वितस्य मृगाशिनः अपहृत्य तदा प्राणान् शरभः सुरपूजितः

तो गर्विष्ठ, पशुखाऊ नरसिंह जिथे होता तिथे शरभ गेला. मग देवांनी पूजिलेल्या शरभाने त्याचा प्राण घेतला.

सिंहात्ततो नरो भूत्वा जगाम च यथाक्रमम् एवं स्तुतस्तदा देवैर् जगाम स यथाक्रमम्

मग सिंहाचं रूप सोडून मनुष्यरूप घेऊन तो जसा होता तसा निघून गेला. त्या वेळी देवांनी त्याची स्तुती केली आणि तो पुढे गेला.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि संस्तवं शार्वमुत्तमम् रुद्रलोकमनुप्राप्य रुद्रेण सह मोदते

जो कोणी हा उत्तम शर्वाची स्तुती ऐकेल किंवा म्हणेल, तो रुद्रलोकात जाऊन रुद्रासोबत आनंदाने राहतो.

कथं देवो महादेवो विश्वसंहारकारकः शरभाख्यं महाघोरं विकृतं रूपमास्थितः

महादेव, जो विश्वाचा संहार करणारा आहे, त्याने शरभ नावाचं भयंकर आणि विकृत रूप कसं घेतलं?

किं किं धैर्यं कृतं तेन ब्रूहि सर्वम् अशेषतः एवमभ्यर्थितो देवैर् मतिं चक्रे कृपालयः

त्याने त्यात कोणती धैर्याची कृत्ये केली? सर्व काही पूर्णपणे सांग. देवांनी अशी विनंती केल्यावर कृपाळूने मनाशी ठरवलं.

यत्तेजस्तु नृसिंहाख्यं संहर्तुं परमेश्वरः तदर्थं स्मृतवान् रुद्रो वीरभद्रं महाबलम्

नरसिंह नावाच्या तेजाचा संहार करण्यासाठी परमेश्वर रुद्राने वीरभद्र या महान बलाढ्याचा स्मरण केला.

आत्मनो भैरवं रूपं महाप्रलयकारकम् आजगाम पुरा सद्यो गणानामग्रतो हसन्

स्वतःच भैरवरूप, जो महाप्रलय घडवतो, तो पूर्वी हसत-हसत गणांसमोर त्वरित प्रकट झाला.

साट्टहासैर् गणवरैर् उत्पतद्भिर् इतस्ततः नृसिंहरूपैरत्युग्रैः कोटिभिः परिवारितः

मुख्य गण मोठ्याने हसत, इकडून तिकडे उड्या मारत, आणि कोट्यवधी अत्यंत भयंकर नरसिंहरूपांनी त्याला वेढलं होतं.

तावद्भिर् अभितो वीरैर् नृत्यद्भिश् च मुदान्वितैः क्रीडद्भिश् च महाधीरैर् ब्रह्माद्यैः कन्दुकैरिव

अशा वीरांनी, आनंदाने नाचणाऱ्या, खेळणाऱ्या, आणि ब्रह्मा वगैरे धीरगंभीरांसह, जणू काही चेंडूंनी वेढलेलं होतं.

अदृष्टपूर्वैरन्यैश् च वेष्टितो वीरवन्दितः कल्पान्तज्वलनज्वालो विलसल्लोचनत्रयः

पूर्वी कधीही न पाहिलेल्यांनी वेढलेला, वीरांनी वंदिलेला, त्याची तीन डोळे कल्पांताच्या ज्वाळेसारखी चमकत होती.

आत्तशस्त्रो जटाजूटे ज्वलद्बालेन्दुमण्डितः बालेन्दुद्वितयाकारतीक्ष्णदंष्ट्राङ्कुरद्वयः

हातात शस्त्र, जटांमध्ये जळणाऱ्या अर्धचंद्राने शोभलेला, त्याच्या दोन तीक्ष्ण दातांमध्येही अर्धचंद्राचा आकार दिसत होता.

आखण्डलधनुःखण्डसंनिभभ्रूलतायुतः महाप्रचण्डहुङ्कारबधिरीकृतदिङ्मुखः

त्याच्या भुवया इंद्राच्या धनुष्याच्या तुकड्यांसारख्या होत्या आणि त्याच्या प्रचंड हुंकाराने सर्व दिशांना बहिरं केलं.

नीलमेघाञ्जनाकारभीषणश्मश्रुरद्भुतः वादखण्डम् अखण्डाभ्यां भ्रामयंस्त्रिशिखं मुहुः

त्याची दाढ काळ्या मेघासारखी किंवा काजळासारखी भयंकर होती, आणि तो दोन्ही अखंड हातांनी त्रिशूळ वारंवार फिरवत होता.

वीरभद्रो ऽपि भगवान् वीरशक्तिविजृम्भितः स्वयं विज्ञापयामास किमत्र स्मृतिकारणम्

वीरभद्रही, पराक्रम दाखवत, स्वतः विचारू लागला, 'हे स्मरण कशासाठी आहे?'

आज्ञापय जगत्स्वामिन् प्रसादः क्रियतां मयि अकाले भयमुत्पन्नं देवानामपि भैरव

'जगाच्या स्वामी, आज्ञा द्या, तुमचा प्रसाद माझ्यावर होऊ द्या. या वेळी देवांनाही भीती वाटते आहे, हे भैरवा.'

ज्वलितः स नृसिंहाग्निः शमयैनं दुरासदम् सान्त्वयन् बोधयादौ तं तेन किं नोपशाम्यति

तो नरसिंहाचा ज्वाळेसारखा अग्नी प्रज्वलित झाला आहे; त्याला शांत करा, तो सहज गाठता येत नाही. सुरुवातीला त्याला समजावून सांगा—तो अजून शांत का होत नाही?

ततो मत्परमं भावं भैरवं संप्रदर्शय सूक्ष्मं सूक्ष्मेण संहृत्य स्थूलं स्थूलेन तेजसा

मग माझ्या अत्युच्च अवस्थेचा, सूक्ष्म भैरवाचा, प्रकटीकरण कर. स्थूल तेजाने स्थूल गोष्टी मागे घे आणि सूक्ष्मतेने सूक्ष्म गोष्टी मागे घे.

वक्त्रमानय कृत्तिं च वीरभद्र ममाज्ञया इत्यादिष्टो गणाध्यक्षः प्रशान्तवपुरास्थितः

माझ्या आज्ञेने, वीरभद्र, मुख आणि कातडी घेऊन ये. अशा रीतीने सांगितल्यावर, गणांचा प्रमुख शांतपणे उभा राहिला.

जगाम रंहसा तत्र यत्रास्ते नरकेसरी ततस्तं बोधयामास वीरभद्रो हरो हरिम्

तो वेगाने तिथे गेला जिथे नरसिंह राहतो. मग वीरभद्राने हरिला जागं केलं, आणि हरानेही हरिला जागं केलं.

उवाच वाक्यमीशानः पिता पुत्रमिवौरसम् जगत्सुखाय भगवन्न् अवतीर्णो ऽसि माधव

ईशानाने आपल्या पुत्राला जसं बोलावं तसं म्हणाला — हे भगवंत, जगाच्या सुखासाठी तू अवतार घेतलास, माधव.

स्थित्यर्थेन च युक्तो ऽसि परेण परमेष्ठिना जन्तुचक्रं भगवता रक्षितं मत्स्यरूपिणा

परमेश्वराच्या इच्छेने तू सृष्टीच्या पालनासाठी कार्यरत आहेस. भगवंताने मत्स्यरूप धारण करून सर्व जीवांचे रक्षण केले.

पुच्छेनैव समाबध्य भ्रमन्नेकार्णवे पुरा बिभर्षि कूर्मरूपेण वाराहेणोद्धृता मही

पूर्वी, एकाच समुद्रात तू शेपटीने बांधून फिरला होतास. कूर्मरूपात पृथ्वी उचललीस, आणि वाराहरूपात तिला वर काढलीस.

अनेन हरिरूपेण हिरण्यकशिपुर्हतः वामनेन बलिर्बद्धस् त्वया विक्रमता पुनः

हरिरूप धारण करून तू हिरण्यकशिपूचा वध केला. वामनरूपात पुन्हा बलीला आपल्या पावलांनी बांधून टाकले.

त्वम् एव सर्वभूतानां प्रभावः प्रभुर् अव्ययः यदा यदा हि लोकस्य दुःखं किंचित् प्रजायते

तूच सर्व सृष्टीचा सामर्थ्य आणि अविनाशी स्वामी आहेस. जेव्हा जेव्हा या जगात काही दुःख निर्माण होतं,

तदा तदावतीर्णस्त्वं करिष्यसि निरामयम् नाधिकस्त्वत्समो ऽप्यस्ति हरे शिवपरायण

तेव्हा तेव्हा तू अवतार घेतोस आणि जगाचं दुःख दूर करतोस. हर्या, शिवभक्त, तुझ्यापेक्षा श्रेष्ठ किंवा तुल्य कोणीच नाही.

त्वया धर्माश् च वेदाश् च शुभे मार्गे प्रतिष्ठिताः यदर्थम् अवतारो ऽयं निहतः सो ऽपि केशव

तुझ्यामुळे धर्म आणि वेद शुभ मार्गावर स्थिर झाले. ह्याच कारणासाठी तुझा अवतार झाला आणि तोही, केशवा, नष्ट झाला.

अत्यन्तघोरं भगवन् नरसिंह वपुस्तव उपसंहर विश्वात्मंस् त्वमेव मम संनिधौ

भगवंत, तुझं नरसिंहरूप फारच भयंकर आहे. ते मागे घे, कारण तूच विश्वाचा आत्मा आहेस आणि माझ्या सान्निध्यात राहा.

इत्युक्तो वीरभद्रेण नृसिंहः शान्तया गिरा ततो ऽधिकं महाघोरं कोपं प्रज्वालयद्धरिः

वीरभद्राने शांतपणे बोलल्यावरही नरसिंहाने, हरिने, अधिक भयंकर राग प्रकट केला.