लिङ्गपुराणम्

धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्

हे पृथ्वी, तू मोठ्या रूपाची आहेस, तूच भूमी आहेस, अक्षय गाय आहेस, सर्व लोकांची आधार आहेस. हे माती, आमचे पाप दूर कर.

मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः

हे वर देणारी, कमळासारख्या डोळ्यांची देवी, मनाने, कर्माने आणि वाणीने, तुझ्या कृपेने पाप नष्ट झाल्यामुळे आम्ही जगतो.

इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः

अशा प्रकारे देवांनी विचारल्यावर, त्या वेळी पृथ्वी देवीने सांगितले — वराहाच्या दातांनी भेदलेल्या पृथ्वीतील मातीबद्दल.

मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः

जो कोणी हा मंत्र म्हणून ती माती डोक्यावर धारण करतो, तो पापातून मुक्त होतो, दीर्घायुषी, बलवान, भाग्यवान आणि मुलाबाळांसह सुखी होतो.

क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्

क्रमाने, पृथ्वीवर स्वर्ग मिळवून, कर्माच्या शेवटी तो देवांसोबत आनंद करतो. मग देवाने वराह रूप सोडून क्षीरसागरात प्रवेश केला.

वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः

पापरहित वराह रूपातील देवदेवतांचा स्वामी, ज्याच्या दातांच्या भाराने छाती दाबली गेली, त्यावेळी पृथ्वी पुन्हा हलली.

यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः

योगायोगाने, भव — जगाचा स्वामी — हे पाहून, स्वतःच्या अलंकारासाठी त्या दाताला उचलला.

दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्

मग महादेवाने तो दात आपल्या जटांच्या टोकाशी, मोठ्या छातीवर धारण केला. आणि देवांनी, इंद्रासह, देवाधिदेवाच्या वैभवाची स्तुती केली.

धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्

अशा प्रकारे, देवाधिदेवाने खेळातच पृथ्वी स्थिर केली, जीवांच्या प्रलयात आणि विष्णूच्या देहातही.

ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः

ब्रह्मा आणि इतर देवांच्या लीलेनेही, प्रभू त्यांच्या देहाच्या विभागांनी अलंकृत होतो, जोपर्यंत प्रभू स्वतः तसे इच्छित नाही.

कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः

म्हणून, महेश्वराने तो दात धारण केला नसता, तर ब्राह्मणांना मुक्ती कशी मिळाली असती?

नृसिंहेन हतः पूर्वं हिरण्याक्षाग्रजः श्रुतम् कथं निषूदितस्तेन हिरण्यकशिपुर्वद

पूर्वी नरसिंहाने हिरण्याक्षाचा मोठा भाऊ मारला, असे ऐकले आहे. मग हिरण्यकशिपू कसा मारला गेला, ते सांग.

हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्राद इति विश्रुतः धर्मज्ञः सत्यसम्पन्नस् तपस्वी चाभवत्सुधीः

हिरण्यकशिपूचा मुलगा प्रह्लाद म्हणून प्रसिद्ध झाला. तो धर्म जाणणारा, सत्यव्रती, तपस्वी आणि अत्यंत बुद्धिमान होता.

जन्मप्रभृति देवेशं पूजयामास चाव्ययम् सर्वज्ञं सर्वगं विष्णुं सर्वदेवभवोद्भवम्

त्याने जन्मापासूनच अविनाशी देवाधिदेव, सर्वज्ञ, सर्वत्र असणारा, सर्व देवांचा मूळ असलेला विष्णू याची भक्तीपूर्वक पूजा केली.

तमादिपुरुषं भक्त्या परब्रह्मस्वरूपिणम् ब्रह्मणो ऽधिपतिं सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्

त्या आदिपुरुषाची — जो परब्रह्मस्वरूप आहे, ब्रह्माचा स्वामी आहे, सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचा कारण आहे — त्याने भक्तीने पूजा केली.

सो ऽपि विष्णोस्तथाभूतं दृष्ट्वा पुत्रं समाहितम् नमो नारायणायेति गोविन्देति मुहुर्मुहुः

त्यानेही आपल्या मुलाला असा एकाग्र आणि शांत पाहून, पुन्हा पुन्हा 'नारायणाला नमस्कार!' 'गोविंदाला नमस्कार!' असे उच्चारले.

स्तुवन्तं प्राह देवारिः प्रदहन्निव पापधीः न मां जानासि दुर्बुद्धे सर्वदैत्यामरेश्वरम्

त्याला असे स्तुती करताना पाहून, देवांचा शत्रू, वाईट विचारांनी पेटून, म्हणाला: 'अरे मूर्खा, तुला माझी ओळख नाही. मी सर्व दैत्यांचा आणि देवांचा शाश्वत स्वामी आहे.'

प्रह्राद वीर दुष्पुत्र द्विजदेवार्तिकारणम् को विष्णुः पद्मजो वापि शक्रश् च वरुणो ऽथवा

'प्रह्लाद, अरे वाईट मुला, ब्राह्मण आणि देवांना त्रास देणारा! कोण हा विष्णू, किंवा कमळातून जन्मलेला, किंवा इंद्र, किंवा वरुण?'

वायुः सोमस्तथेशानः पावको मम यः समः मामेवार्चय भक्त्या च स्वल्पं नारायणं सदा

'वायू, सोम, ईशान, पावक — हे सगळे माझ्यासारखेच आहेत. तू फक्त मला भक्तीने पूज. नारायणाला नेहमी तुच्छ समज.'

प्रह्राद जीविते वाञ्छा तवैषा शृणु चास्ति चेत् श्रुत्वापि तस्य वचनं हिरण्यकशिपोः सुधीः

'प्रह्लाद, तुला जर जगायचं असेल, तर ऐक — जर तुला काही इच्छा असेल.' हिरण्यकशिपूचे हे शब्द ऐकूनही, तो ज्ञानी —

प्रह्रादः पूजयामास नमो नारायणेति च नमो नारायणायेति सर्वदैत्यकुमारकान्

प्रह्लादाने 'नारायणाला नमस्कार!' असे म्हणत पूजा चालू ठेवली आणि सर्व दैत्यकुमारांना देखील तसेच शिकवले.

अध्यापयामास च तां ब्रह्मविद्यां सुशोभनाम् दुर्लङ्घ्यां चात्मनो दृष्ट्वा शक्रादिभिर् अपि स्वयम्

त्याने स्वतः अनुभवलेली, इंद्रादिक देवांनाही जिंकता न येणारी, सुंदर अशी ब्रह्मविद्या त्या सर्वांना शिकवली.

पुत्रेण लङ्घितामाज्ञां हिरण्यः प्राह दानवान् एतं नानाविधैर्वध्यं दुष्पुत्रं हन्तुमर्हथ

मुलाने आपली आज्ञा मोडली हे पाहून, हिरण्यकशिपूने दानवांना सांगितले: 'हा वाईट मुलगा अनेक प्रकारे मारण्यास योग्य आहे, तुम्ही त्याला ठार करा.'

एवमुक्तास्तदा तेन दैत्येन सुदुरात्मना निजघ्नुर्देवदेवस्य भृत्यं प्रह्रादमव्ययम्

त्या दुष्ट दैत्याने असे सांगितल्यावर, देवांचा देव ज्याचा सेवक आहे, त्या अविनाशी प्रह्लादावर त्यांनी हल्ला केला.

तत्र तत्प्रतिकृतं तदा सुरैर् दैत्यराजतनयं द्विजोत्तमाः क्षीरवारिनिधिशायिनः प्रभोर् निष्फलं त्वथ बभूव तेजसा

त्या वेळी, दैत्यराजाच्या मुलावर देवांनी जे काही केले, ते सर्व क्षीरसागरात शयन करणाऱ्या प्रभूच्या तेजामुळे व्यर्थ ठरले.

तदाथ गर्वभिन्नस्य हिरण्यकशिपोः प्रभुः तत्रैवाविरभूद्धन्तुं नृसिंहाकृतिमास्थितः

तेव्हा हिरण्यकशिपूचा गर्व चुरडला गेला आणि तिथेच प्रभू नरसिंहाचे रूप घेऊन त्याला मारण्यासाठी प्रकट झाले.

जघान च सुतं प्रेक्ष्य पितरं दानवाधमम् बिभेद तत्क्षणादेव करजैर् निशितैः शतैः

त्याने आपल्या मुलाकडे पाहून त्या नीच दैत्याला ठार मारले आणि त्या क्षणीच शेकडो तीक्ष्ण नखांनी त्याला फाडून टाकले.

ततो निहत्य तं दैत्यं सबान्धवमघापहः पीडयामास दैत्येन्द्रं युगान्ताग्निरिवापरः

त्या पापांचा नाश करणाऱ्याने त्या दैत्याला आणि त्याच्या नातेवाईकांना ठार मारून, दैत्यराजाला युगाच्या शेवटी येणाऱ्या अग्नीप्रमाणे छळू लागला.

नादैस्तस्य नृसिंहस्य घोरैर्वित्रासितं जगत् आ ब्रह्मभुवनाद् विप्राः प्रचचाल च सुव्रताः

त्या नरसिंहाच्या भयंकर गर्जनांनी सगळं जग घाबरलं; अगदी ब्रह्मलोकापर्यंत, हे ऋषीजन, सर्व स्थिरवृत्ती असलेले थरथरू लागले.