लिङ्गपुराणम्

नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च

नारायण, सर्वांचा, ब्रह्मा, परात्मा, सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता, पृथ्वी उचलणारा, देवशत्रूंचा नाश करणारा, देवांचा स्वामी, सर्व शास्त्रांचा कर्ता, यांना नमस्कार.

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो

तू अष्टमूर्ती, तू अनंत रूपांचा, तू आदिदेव, अनंतांनी ओळखलेला, हे सर्व तुझ्यामुळेच घडलं आहे—हे सुरेश, लोकनाथ, वराह, विष्णू, प्रसन्न हो.

तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः

एकाच दाताच्या तोंडाच्या टोकाच्या अगदी लहान भागाने, क्षणात, कामना पूर्ण करणाऱ्या विष्णू, तू असुरप्रमुख, त्यांचे पुत्र व सेवक यांना ठार केलेस.

त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र

हे धरेश्वर, तुझ्या दातावर पर्वत धरून, सर्व लोक, समुद्र, देव व असुर तुझ्या चंद्रासारख्या मुखाची सेवा करत, तुझ्यामुळेच पृथ्वी उचलली गेली.

त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय

हे देवेश, हे विभु, तुझ्यामुळेच देवांना असुरराजांवर विजय मिळाला; आणि वरही दिला गेला—कमळातून जन्मलेल्या वाणीदेवीवर कृपा कर.

निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः

पृथ्वी, पाताळात ठेवलेली, तुझ्या मागे ठेवली गेली, सर्व तारे व इतरांसह.

जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो

जगाच्या हितासाठी, भगवंत, तू पृथ्वीला पाताळात नेलीस आणि मग, प्रभु, तुच तिला वर उचललीस; खरंच, जगगुरु, सर्व काही तुझ्यामुळेच धरून आहे.

इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्

म्हणून वाणीचा स्वामी, अमरांसह विष्णूची अनेक प्रकारे स्तुती करून, नमस्कार करून, प्रजापतीने हरि — ज्याच्या नाभीतून कमळ उमलले आहे — त्याच्या कृपेने विविध वर मिळवले.

अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा

मग देव आणि मोठे ऋषी, त्या पृथ्वीला उचलून, आपल्या डोक्यावर ठेवून, चक्रधारी विष्णूच्या उपस्थितीत आदराने वाकले.

अनेनैव वराहेण चोद्धृतासि वरप्रदे कृष्णेनाक्लिष्टकार्येण शतहस्तेन विष्णुना

हे वर देणाऱ्या देवी, या वराहानेच, कृष्णाने — ज्याचे सर्व कार्य सहज आहे, आणि ज्याला शंभर हात आहेत — तुझा उध्दार केला.

धरणि त्वं महाभोगे भूमिस्त्वं धेनुरव्यये लोकानां धारिणी त्वं हि मृत्तिके हर पातकम्

हे पृथ्वी, तू मोठ्या रूपाची आहेस, तूच भूमी आहेस, अक्षय गाय आहेस, सर्व लोकांची आधार आहेस. हे माती, आमचे पाप दूर कर.

मनसा कर्मणा वाचा वरदे वारिजेक्षणे त्वया हतेन पापेन जीवामस्त्वत्प्रसादतः

हे वर देणारी, कमळासारख्या डोळ्यांची देवी, मनाने, कर्माने आणि वाणीने, तुझ्या कृपेने पाप नष्ट झाल्यामुळे आम्ही जगतो.

इत्युक्ता सा तदा देवी धरा देवैर् अथाब्रवीत् वराहदंष्ट्राभिन्नायां धरायां मृत्तिकां द्विजाः

अशा प्रकारे देवांनी विचारल्यावर, त्या वेळी पृथ्वी देवीने सांगितले — वराहाच्या दातांनी भेदलेल्या पृथ्वीतील मातीबद्दल.

मन्त्रेणानेन यो बिभ्रत् मूर्ध्नि पापात्प्रमुच्यते आयुष्मान् बलवान् धन्यः पुत्रपौत्रसमन्वितः

जो कोणी हा मंत्र म्हणून ती माती डोक्यावर धारण करतो, तो पापातून मुक्त होतो, दीर्घायुषी, बलवान, भाग्यवान आणि मुलाबाळांसह सुखी होतो.

क्रमाद्भुवि दिवं प्राप्य कर्मान्ते मोदते सुरैः अथ देवे गते त्यक्त्वा वराहे क्षीरसागरम्

क्रमाने, पृथ्वीवर स्वर्ग मिळवून, कर्माच्या शेवटी तो देवांसोबत आनंद करतो. मग देवाने वराह रूप सोडून क्षीरसागरात प्रवेश केला.

वाराहरूपमनघं चचाल च धरा पुनः तस्य दंष्ट्राभराक्रान्ता देवदेवस्य धीमतः

पापरहित वराह रूपातील देवदेवतांचा स्वामी, ज्याच्या दातांच्या भाराने छाती दाबली गेली, त्यावेळी पृथ्वी पुन्हा हलली.

यदृच्छया भवः पश्यन् जगाम जगदीश्वरः दंष्ट्रां जग्राह दृष्ट्वा तां भूषणार्थमथात्मनः

योगायोगाने, भव — जगाचा स्वामी — हे पाहून, स्वतःच्या अलंकारासाठी त्या दाताला उचलला.

दधार च महादेवः कूर्चान्ते वै महोरसि देवाश् च तुष्टुवुः सेन्द्रा देवदेवस्य वैभवम्

मग महादेवाने तो दात आपल्या जटांच्या टोकाशी, मोठ्या छातीवर धारण केला. आणि देवांनी, इंद्रासह, देवाधिदेवाच्या वैभवाची स्तुती केली.

धरा प्रतिष्ठिता ह्येवं देवदेवेन लीलया भूतानां संप्लवे चापि विष्णोश्चैव कलेवरम्

अशा प्रकारे, देवाधिदेवाने खेळातच पृथ्वी स्थिर केली, जीवांच्या प्रलयात आणि विष्णूच्या देहातही.

ब्रह्मणश् च तथान्येषां देवानामपि लीलया विभुरङ्गविभागेन भूषितो न यदि प्रभुः

ब्रह्मा आणि इतर देवांच्या लीलेनेही, प्रभू त्यांच्या देहाच्या विभागांनी अलंकृत होतो, जोपर्यंत प्रभू स्वतः तसे इच्छित नाही.

कथं विमुक्तिर्विप्राणां तस्माद्दंष्ट्री महेश्वरः

म्हणून, महेश्वराने तो दात धारण केला नसता, तर ब्राह्मणांना मुक्ती कशी मिळाली असती?

नृसिंहेन हतः पूर्वं हिरण्याक्षाग्रजः श्रुतम् कथं निषूदितस्तेन हिरण्यकशिपुर्वद

पूर्वी नरसिंहाने हिरण्याक्षाचा मोठा भाऊ मारला, असे ऐकले आहे. मग हिरण्यकशिपू कसा मारला गेला, ते सांग.

हिरण्यकशिपोः पुत्रः प्रह्राद इति विश्रुतः धर्मज्ञः सत्यसम्पन्नस् तपस्वी चाभवत्सुधीः

हिरण्यकशिपूचा मुलगा प्रह्लाद म्हणून प्रसिद्ध झाला. तो धर्म जाणणारा, सत्यव्रती, तपस्वी आणि अत्यंत बुद्धिमान होता.

जन्मप्रभृति देवेशं पूजयामास चाव्ययम् सर्वज्ञं सर्वगं विष्णुं सर्वदेवभवोद्भवम्

त्याने जन्मापासूनच अविनाशी देवाधिदेव, सर्वज्ञ, सर्वत्र असणारा, सर्व देवांचा मूळ असलेला विष्णू याची भक्तीपूर्वक पूजा केली.

तमादिपुरुषं भक्त्या परब्रह्मस्वरूपिणम् ब्रह्मणो ऽधिपतिं सृष्टिस्थितिसंहारकारणम्

त्या आदिपुरुषाची — जो परब्रह्मस्वरूप आहे, ब्रह्माचा स्वामी आहे, सृष्टी, स्थिती आणि संहाराचा कारण आहे — त्याने भक्तीने पूजा केली.

सो ऽपि विष्णोस्तथाभूतं दृष्ट्वा पुत्रं समाहितम् नमो नारायणायेति गोविन्देति मुहुर्मुहुः

त्यानेही आपल्या मुलाला असा एकाग्र आणि शांत पाहून, पुन्हा पुन्हा 'नारायणाला नमस्कार!' 'गोविंदाला नमस्कार!' असे उच्चारले.

स्तुवन्तं प्राह देवारिः प्रदहन्निव पापधीः न मां जानासि दुर्बुद्धे सर्वदैत्यामरेश्वरम्

त्याला असे स्तुती करताना पाहून, देवांचा शत्रू, वाईट विचारांनी पेटून, म्हणाला: 'अरे मूर्खा, तुला माझी ओळख नाही. मी सर्व दैत्यांचा आणि देवांचा शाश्वत स्वामी आहे.'

प्रह्राद वीर दुष्पुत्र द्विजदेवार्तिकारणम् को विष्णुः पद्मजो वापि शक्रश् च वरुणो ऽथवा

'प्रह्लाद, अरे वाईट मुला, ब्राह्मण आणि देवांना त्रास देणारा! कोण हा विष्णू, किंवा कमळातून जन्मलेला, किंवा इंद्र, किंवा वरुण?'

वायुः सोमस्तथेशानः पावको मम यः समः मामेवार्चय भक्त्या च स्वल्पं नारायणं सदा

'वायू, सोम, ईशान, पावक — हे सगळे माझ्यासारखेच आहेत. तू फक्त मला भक्तीने पूज. नारायणाला नेहमी तुच्छ समज.'