लिङ्गपुराणम्

स याति शिवसायुज्यं किं पुनर्बहुशः स्मरन् ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः सर्वे देवाः सवासवाः

तो शिवाशी एकरूप होतो; मग जो वारंवार स्मरण करतो, त्याचे काय सांगावे! ब्रह्मा, भगवान विष्णू आणि सर्व देव, इंद्रासह—

शरणं प्राप्य तिष्ठन्ति तमेव शरणं व्रजेत् एवं संचिन्त्य तुष्टात्मा सो ऽन्धकश् चान्धकार्दनम्

ते सर्व त्याच्यातच आश्रय घेतात; आपणही त्याचाच आश्रय घ्यावा. असे मनाशी ठरवून अंधक, अंधकांचा संहार करणारा, समाधानी झाला.

सगणं शिवमीशानम् अस्तुवत्पुण्यगौरवात् प्रार्थितस्तेन भगवान् परमार्तिहरो हरः

आपल्या गणांसह त्याने पुण्याच्या सन्मानाने शंकराची स्तुती केली. त्याच्या विनंतीवरून, भगवंत हर, सर्व दुःख दूर करणारा, प्रसन्न झाला.

हिरण्यनेत्रतनयं शूलाग्रस्थं सुरेश्वरः प्रोवाच दानवं प्रेक्ष्य घृणया नीललोहितः

हिरण्यनेत्राचा मुलगा शूळाच्या टोकावर असलेला पाहून, देवांचा स्वामी, निळा व लाल वर्णाचा, त्या दानवाकडे दयाळूपणे बोलला.

तुष्टो ऽस्मि वत्स भद्रं ते कामं किं करवाणि ते वरान्वरय दैत्येन्द्र वरदो ऽहं तवान्धक

माझा आनंद झाला आहे, बाळा; तुझ्या कल्याणासाठी आशीर्वाद असो. तुला काय वर हवे आहे? दैत्यराजा अंधका, मी तुझा वरदाता आहे, वर माग.

श्रुत्वा वाक्यं तदा शंभोर् हिरण्यनयनात्मजः हर्षगद्गदया वाचा प्रोवाचेदं महेश्वरम्

शंभूंचे हे बोल ऐकून, हिरण्यनेत्राचा पुत्र आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात महेश्वराला म्हणाला:

भगवन्देवदेवेश भक्तार्तिहर शङ्कर त्वयि भक्तिः प्रसीदेश यदि देयो वरश् च मे

भगवंत, देवांचा स्वामी, भक्तांचे दुःख दूर करणारे शंकरा, जर तुम्ही प्रसन्न असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर मला तुमच्यावर अखंड भक्ती लाभो.

श्रुत्वा भवो ऽपि वचनम् अन्धकस्य महात्मनः प्रददौ दुर्लभां श्रद्धां दैत्येन्द्राय महाद्युतिः

महात्मा अंधकाचे हे शब्द ऐकून, तेजस्वी भवाने दैत्यराजाला दुर्मिळ श्रद्धा दिली.

गाणपत्यं च दैत्याय प्रददौ चावरोप्य तम् प्रणेमुस्तं सुरेन्द्राद्या गाणपत्ये प्रतिष्ठितम्

त्याला गणपत्यपदही दिले आणि त्याची स्थापना केली; गणपत्यपदात स्थित असलेल्या त्याला देवेंद्रादी सर्वांनी वाकून नमस्कार केला.

कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः

त्याचा वडील, अत्यंत भयंकर असुर हिरण्याक्ष, विष्णूंनी कसा मारला? विष्णूंनी वराहाचं रूप कसं घेतलं?

तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि

त्याच्या दाताचं महेशाच्या अलंकारात रूपांतर कसं झालं? सूत, हे सर्व तू इथे सविस्तर सांगावंस.

हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः

हिरण्यकशिपूचा भाऊ हिरण्याक्ष म्हणून ओळखला जातो, आणि तो अंधक असुरांचा राजा, याचा वडील होता, जो काळासारखा भयंकर होता.

देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्

देवतांना जिंकून, त्या असुरराजाने पृथ्वीला बांधून खाली पाताळात नेलं आणि निळ्या कमळासारखी तेजस्वी असलेली पृथ्वी त्याने बंदी केली.

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै

मग ब्रह्मासह सर्व देवतांचे चेहरे मलूल झाले, कारण हिरण्याक्षाने त्यांना त्रास दिला, मारहाण केली आणि बांधून टाकलं.

बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्

त्या बलाढ्य, क्रूर आणि दुष्ट असुरप्रमुखामुळे, सर्व देवांनी आपली माने वाकवून, कोट्यवधी असुरांचा संहार करणाऱ्या विष्णूला वंदन केलं.

सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः

सर्वांनी मिळून पृथ्वीच्या बंधनाबद्दल विष्णूला विनंती केली; हे ऐकून भगवान विष्णूंनी पृथ्वीच्या बंदिस्त अवस्थेची बातमी घेतली.

भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्

तेव्हा त्यांनी यज्ञातील वराहाचं रूप घेतलं, जसं लिंगोद्भवाच्या वेळी केलं होतं, आणि असुरांसह त्या बलाढ्य हिरण्याक्ष असुरराजाशी सामना केला.

दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्

आपल्या दाताच्या टोकाने त्याला ठार मारलं; असुरांचा संहार करणारा तो प्रभू तेजाने उजळला आणि पूर्वीप्रमाणे कल्पाच्या सुरुवातीला पाताळात गेला.

आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः

त्यांनी पृथ्वीदेवीला वर आणून आपल्या मांडीवर बसवलं, आणि मग देवांचा देव, पितामह, त्या प्रभूचं स्तुती करू लागला.

शक्राद्यैः सहितो भूत्वा हर्षगद्गदया गिरा शाश्वताय वराहाय दंष्ट्रिणे दण्डिने नमः

इंद्र व इतरांसह, आनंदाने गदगदलेल्या आवाजात, त्यांनी शाश्वत वराह, दात असलेला, दंडधारी याला वंदन केलं.

नारायणाय सर्वाय ब्रह्मणे परमात्मने कर्त्रे धर्त्रे धरायास्तु हर्त्रे देवारिणां स्वयम् कर्त्रे नेत्रे सुरेन्द्राणां शास्त्रे च सकलस्य च

नारायण, सर्वांचा, ब्रह्मा, परात्मा, सृष्टीकर्ता, पालनकर्ता, पृथ्वी उचलणारा, देवशत्रूंचा नाश करणारा, देवांचा स्वामी, सर्व शास्त्रांचा कर्ता, यांना नमस्कार.

त्वमष्टमूर्तिस्त्वमनन्तमूर्तिस् त्वमादिदेवस्त्वमनन्तवेदितः त्वया कृतं सर्वमिदं प्रसीद सुरेश लोकेश वराह विष्णो

तू अष्टमूर्ती, तू अनंत रूपांचा, तू आदिदेव, अनंतांनी ओळखलेला, हे सर्व तुझ्यामुळेच घडलं आहे—हे सुरेश, लोकनाथ, वराह, विष्णू, प्रसन्न हो.

तथैकदंष्ट्राग्रमुखाग्रकोटिभागैकभागार्धतमेन विष्णो हताः क्षणात् कामद दैत्यमुख्याः स्वदंष्ट्रकोट्या सह पुत्रभृत्यैः

एकाच दाताच्या तोंडाच्या टोकाच्या अगदी लहान भागाने, क्षणात, कामना पूर्ण करणाऱ्या विष्णू, तू असुरप्रमुख, त्यांचे पुत्र व सेवक यांना ठार केलेस.

त्वयोद्धृता देव धरा धरेश धराधराकार धृताग्रदंष्ट्रे धराधरैः सर्वजनैः समुद्रैः सुरासुरैः सेवितचन्द्रवक्त्र

हे धरेश्वर, तुझ्या दातावर पर्वत धरून, सर्व लोक, समुद्र, देव व असुर तुझ्या चंद्रासारख्या मुखाची सेवा करत, तुझ्यामुळेच पृथ्वी उचलली गेली.

त्वयैव देवेश विभो कृतश् च जयः सुराणामसुरेश्वराणाम् अहो प्रदत्तस्तु वरः प्रसीद वाग्देवता वारिजसंभवाय

हे देवेश, हे विभु, तुझ्यामुळेच देवांना असुरराजांवर विजय मिळाला; आणि वरही दिला गेला—कमळातून जन्मलेल्या वाणीदेवीवर कृपा कर.

निहिता रसातलगता वसुंधरा तव पृष्ठतः सकलतारकादयः

पृथ्वी, पाताळात ठेवलेली, तुझ्या मागे ठेवली गेली, सर्व तारे व इतरांसह.

जगतां हिताय भवता वसुंधरा भगवन् रसातलपुटं गता तदा अबलोद्धृता च भगवंस्तवैव सकलं त्वयैव हि धृतं जगद्गुरो

जगाच्या हितासाठी, भगवंत, तू पृथ्वीला पाताळात नेलीस आणि मग, प्रभु, तुच तिला वर उचललीस; खरंच, जगगुरु, सर्व काही तुझ्यामुळेच धरून आहे.

इति वाक्पतिर्बहुविधैस्तवार्चनैः प्रणिपत्य विष्णुममरैः प्रजापतिः विविधान्वरान् हरिमुखात्तु लब्धवान् हरिनाभिवारिजदेहभृत् स्वयम्

म्हणून वाणीचा स्वामी, अमरांसह विष्णूची अनेक प्रकारे स्तुती करून, नमस्कार करून, प्रजापतीने हरि — ज्याच्या नाभीतून कमळ उमलले आहे — त्याच्या कृपेने विविध वर मिळवले.

अथ तामुद्धृतां तेन धरां देवा मुनीश्वराः मूर्ध्न्यारोप्य नमश्चक्रुश् चक्रिणः संनिधौ तदा

मग देव आणि मोठे ऋषी, त्या पृथ्वीला उचलून, आपल्या डोक्यावर ठेवून, चक्रधारी विष्णूच्या उपस्थितीत आदराने वाकले.