लिङ्गपुराणम्

ततस्ते समस्ताः सुरेन्द्राः ससाध्याः सुरेशं महेशं पुरेत्याहुरेवम् द्रुतं चाल्पवीर्यप्रभिन्नाङ्गभिन्ना वयं दैत्यराजस्य शस्त्रैर्निकृत्ताः

तेव्हा सर्व देवेंद्र आणि साध्यांसह सर्व देवांनी महेशाच्या नगरीत जाऊन म्हटले: 'आम्ही, ज्यांचे अंग मोडले आहे आणि शक्ती कमी झाली आहे, आम्हाला त्या दैत्यराजाच्या शस्त्रांनी जखमी केले आहे.'

इतीदमखिलं श्रुत्वा दैत्यागमम् अनौपमम् गणेश्वरैश् च भगवान् अन्धकाभिमुखं ययौ

हे सर्व अद्वितीय असुराचं आगमन ऐकून, भगवंत आणि गणेश्वरांसह भगवान अंधकाच्या समोर गेले.

जयेति वाचा भगवन्तम् ऊचुः किरीटबद्धाञ्जलयः समन्तात्

सर्व बाजूंनी मुकुटधारी, दोन्ही हात जोडून, विजयाच्या घोषात भगवंताला संबोधू लागले.

अथाशेषासुरांस्तस्य कोटिकोटिशतैस् ततः भस्मीकृत्य महादेवो निर्बिभेदान्धकं तदा

मग महादेवांनी त्या असंख्य असुरांना भस्म करून, त्या क्षणी अंधकाला भेदले.

शूलेन शूलिना प्रोतं दग्धकल्मषकञ्चुकम् दृष्ट्वान्धकं ननादेशं प्रणम्य स पितामहः

शूळधारीने अंधकाला शूळावर चढवलेला, त्याचे पाप जळून गेलेले पाहून, पितामहाने वाकून मोठ्याने गर्जना केली.

तन्नादश्रवणान्नेदुर् देवा देवं प्रणम्य तम् ननृतुर्मुनयः सर्वे मुमुदुर्गणपुङ्गवाः

ती गर्जना ऐकून, देवांनी आनंदाने देवाला वाकून जयजयकार केला; सर्व ऋषी नृत्य करू लागले आणि गणांच्या प्रमुखांनी आनंद व्यक्त केला.

ससृजुः पुष्पवर्षाणि देवाः शंभोस्तदोपरि त्रैलोक्यमखिलं हर्षान् ननन्द च ननाद च

देवांनी शंभूवर फुलांचा वर्षाव केला आणि संपूर्ण त्रैलोक्य आनंदाने नादून उठले.

दग्धो ऽग्निना च शूलेन प्रोतः प्रेत इवान्धकः सात्त्विकं भावमास्थाय चिन्तयामास चेतसा

अंधक, अग्नीने जळून आणि शूळावर चढवून, प्रेतासारखा पडला; पण त्याने सात्त्विक भाव धारण करून मनात विचार करू लागला.

जन्मान्तरे ऽपि देवेन दग्धो यस्माच्छिवेन वै आराधितो मया शंभुः पुरा साक्षान्महेश्वरः

माझ्या मागील जन्मातही मी शंकराने जळून गेलो होतो, कारण मी पूर्वी महेश्वराची प्रत्यक्ष पूजा केली होती.

तस्मादेतन्मया लब्धम् अन्यथा नोपपद्यते यः स्मरेन्मनसा रुद्रं प्राणान्ते सकृदेव वा

म्हणूनच हे मला मिळाले, अन्यथा शक्यच नव्हते. जो कोणी मृत्यूसमयी एकदाही मनाने रुद्राचे स्मरण करतो—

स याति शिवसायुज्यं किं पुनर्बहुशः स्मरन् ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः सर्वे देवाः सवासवाः

तो शिवाशी एकरूप होतो; मग जो वारंवार स्मरण करतो, त्याचे काय सांगावे! ब्रह्मा, भगवान विष्णू आणि सर्व देव, इंद्रासह—

शरणं प्राप्य तिष्ठन्ति तमेव शरणं व्रजेत् एवं संचिन्त्य तुष्टात्मा सो ऽन्धकश् चान्धकार्दनम्

ते सर्व त्याच्यातच आश्रय घेतात; आपणही त्याचाच आश्रय घ्यावा. असे मनाशी ठरवून अंधक, अंधकांचा संहार करणारा, समाधानी झाला.

सगणं शिवमीशानम् अस्तुवत्पुण्यगौरवात् प्रार्थितस्तेन भगवान् परमार्तिहरो हरः

आपल्या गणांसह त्याने पुण्याच्या सन्मानाने शंकराची स्तुती केली. त्याच्या विनंतीवरून, भगवंत हर, सर्व दुःख दूर करणारा, प्रसन्न झाला.

हिरण्यनेत्रतनयं शूलाग्रस्थं सुरेश्वरः प्रोवाच दानवं प्रेक्ष्य घृणया नीललोहितः

हिरण्यनेत्राचा मुलगा शूळाच्या टोकावर असलेला पाहून, देवांचा स्वामी, निळा व लाल वर्णाचा, त्या दानवाकडे दयाळूपणे बोलला.

तुष्टो ऽस्मि वत्स भद्रं ते कामं किं करवाणि ते वरान्वरय दैत्येन्द्र वरदो ऽहं तवान्धक

माझा आनंद झाला आहे, बाळा; तुझ्या कल्याणासाठी आशीर्वाद असो. तुला काय वर हवे आहे? दैत्यराजा अंधका, मी तुझा वरदाता आहे, वर माग.

श्रुत्वा वाक्यं तदा शंभोर् हिरण्यनयनात्मजः हर्षगद्गदया वाचा प्रोवाचेदं महेश्वरम्

शंभूंचे हे बोल ऐकून, हिरण्यनेत्राचा पुत्र आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात महेश्वराला म्हणाला:

भगवन्देवदेवेश भक्तार्तिहर शङ्कर त्वयि भक्तिः प्रसीदेश यदि देयो वरश् च मे

भगवंत, देवांचा स्वामी, भक्तांचे दुःख दूर करणारे शंकरा, जर तुम्ही प्रसन्न असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर मला तुमच्यावर अखंड भक्ती लाभो.

श्रुत्वा भवो ऽपि वचनम् अन्धकस्य महात्मनः प्रददौ दुर्लभां श्रद्धां दैत्येन्द्राय महाद्युतिः

महात्मा अंधकाचे हे शब्द ऐकून, तेजस्वी भवाने दैत्यराजाला दुर्मिळ श्रद्धा दिली.

गाणपत्यं च दैत्याय प्रददौ चावरोप्य तम् प्रणेमुस्तं सुरेन्द्राद्या गाणपत्ये प्रतिष्ठितम्

त्याला गणपत्यपदही दिले आणि त्याची स्थापना केली; गणपत्यपदात स्थित असलेल्या त्याला देवेंद्रादी सर्वांनी वाकून नमस्कार केला.

कथमस्य पिता दैत्यो हिरण्याक्षः सुदारुणः विष्णुना सूदितो विष्णुर् वाराहत्वं कथं गतः

त्याचा वडील, अत्यंत भयंकर असुर हिरण्याक्ष, विष्णूंनी कसा मारला? विष्णूंनी वराहाचं रूप कसं घेतलं?

तस्य शृङ्गं महेशस्य भूषणत्वं कथं गतम् एतत्सर्वं विशेषेण सूत वक्तुमिहार्हसि

त्याच्या दाताचं महेशाच्या अलंकारात रूपांतर कसं झालं? सूत, हे सर्व तू इथे सविस्तर सांगावंस.

हिरण्यकशिपोर्भ्राता हिरण्याक्ष इति स्मृतः पुरान्धकासुरेशस्य पिता कालान्तकोपमः

हिरण्यकशिपूचा भाऊ हिरण्याक्ष म्हणून ओळखला जातो, आणि तो अंधक असुरांचा राजा, याचा वडील होता, जो काळासारखा भयंकर होता.

देवाञ्जित्वाथ दैत्येन्द्रो बद्ध्वा च धरणीमिमाम् नीत्वा रसातलं चक्रे वन्दीम् इन्दीवरप्रभाम्

देवतांना जिंकून, त्या असुरराजाने पृथ्वीला बांधून खाली पाताळात नेलं आणि निळ्या कमळासारखी तेजस्वी असलेली पृथ्वी त्याने बंदी केली.

ततः सब्रह्मका देवाः परिम्लानमुखश्रियः बाधितास्ताडिता बद्ध्वा हिरण्याक्षेण तेन वै

मग ब्रह्मासह सर्व देवतांचे चेहरे मलूल झाले, कारण हिरण्याक्षाने त्यांना त्रास दिला, मारहाण केली आणि बांधून टाकलं.

बलिना दैत्यमुख्येन क्रूरेण सुदुरात्मना प्रणम्य शिरसा विष्णुं दैत्यकोटिविमर्दनम्

त्या बलाढ्य, क्रूर आणि दुष्ट असुरप्रमुखामुळे, सर्व देवांनी आपली माने वाकवून, कोट्यवधी असुरांचा संहार करणाऱ्या विष्णूला वंदन केलं.

सर्वे विज्ञापयामासुर् धरणीबन्धनं हरेः श्रुत्वैतद्भगवान् विष्णुर् धरणीबन्धनं हरिः

सर्वांनी मिळून पृथ्वीच्या बंधनाबद्दल विष्णूला विनंती केली; हे ऐकून भगवान विष्णूंनी पृथ्वीच्या बंदिस्त अवस्थेची बातमी घेतली.

भूत्वा यज्ञवराहो ऽसौ यथा लिङ्गोद्भवे तथा दैत्यैश् च सार्धं दैत्येन्द्रं हिरण्याक्षं महाबलम्

तेव्हा त्यांनी यज्ञातील वराहाचं रूप घेतलं, जसं लिंगोद्भवाच्या वेळी केलं होतं, आणि असुरांसह त्या बलाढ्य हिरण्याक्ष असुरराजाशी सामना केला.

दंष्ट्राग्रकोट्या हत्वैनं रेजे दैत्यान्तकृत्प्रभुः कल्पादिषु यथापूर्वं प्रविश्य च रसातलम्

आपल्या दाताच्या टोकाने त्याला ठार मारलं; असुरांचा संहार करणारा तो प्रभू तेजाने उजळला आणि पूर्वीप्रमाणे कल्पाच्या सुरुवातीला पाताळात गेला.

आनीय वसुधां देवीम् अङ्कस्थामकरोद्बहिः ततस् तुष्टाव देवेशं देवदेवः पितामहः

त्यांनी पृथ्वीदेवीला वर आणून आपल्या मांडीवर बसवलं, आणि मग देवांचा देव, पितामह, त्या प्रभूचं स्तुती करू लागला.