लिङ्गपुराणम्

अनुगृह्य गणत्वं च प्रापयामास लीलया एतद्वः कथितं सर्वं कथासर्वस्वमादरात्

आणि आपल्या लीलाखेळीत त्याला गणपदही दिले. ही सर्व कथा, तिचा सारांश मी तुम्हाला आदराने सांगितला.

यः पठेच्छृणुयाद्वापि क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् सर्वक्षेत्रेषु यत्पुण्यं तत्सर्वं सहसा लभेत्

जो कोणी हे क्षेत्राचे उत्तम माहात्म्य वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला सर्व पवित्र स्थळी मिळणारे पुण्य त्वरित मिळते.

श्रावयेद्वा द्विजान्सर्वान् कृतशौचान् जितेन्द्रियान् स एव सर्वयज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः

किंवा, जो सर्व शुद्ध आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या द्विजांना हे ऐकवतो, त्या माणसाला सर्व यज्ञांचे फळ मिळते.

अन्धको नाम दैत्येन्द्रो मन्दरे चारुकन्दरे दमितस्तु कथं लेभे गाणपत्यं महेश्वरात्

मंदार पर्वताच्या सुंदर गुहेत ज्या अंधक नावाच्या दैत्यराजाला जिंकले, त्याला महेश्वराकडून गणपद कसे मिळाले?

वक्तुमर्हसि चास्माकं यथावृत्तं यथाश्रुतम् अन्धकानुग्रहं चैव मन्दरे शोषणं तथा

आम्हाला जसे घडले तसे, आणि जसे ऐकले तसे, मंदार येथे अंधकाला दिलेला वर आणि तेथील कोरडेपणा याविषयी सांगावे.

वरलाभमशेषं च प्रवदामि समासतः हिरण्याक्षस्य तनयो हिरण्यनयनोपमः

त्याला मिळालेले सर्व वर मी थोडक्यात सांगतो: हिरण्याक्षाचा पुत्र, जो सोन्यासारखा तेजस्वी होता,

पुरान्धक इति ख्यातस् तपसा लब्धविक्रमः प्रसादाद्ब्रह्मणः साक्षाद् अवध्यत्वमवाप्य च

पूर्वी अंधक या नावाने प्रसिद्ध होता. त्याने तप करून मोठी शक्ती मिळवली आणि ब्रह्मदेवाच्या कृपेने त्याला अमरत्व मिळाले.

त्रैलोक्यमखिलं भुक्त्वा जित्वा चेन्द्रपुरं पुरा लीलया चाप्रयत्नेन त्रासयामास वासवम्

त्याने संपूर्ण त्रैलोक्याचा उपभोग घेतला आणि पूर्वी इंद्रपुरी जिंकली. सहजपणे आणि खेळता खेळता त्याने वासवाला घाबरवले.

बाधितास्ताडिता बद्धाः पातितास्तेन ते सुराः विविशुर्मन्दरं भीता नारायणपुरोगमाः

त्या दैत्याने देवांना त्रास दिला, त्यांना मारले, बांधले आणि खाली पाडले. घाबरलेले सर्व देव, नारायणासह, मंदारात गेले.

एवं संपीड्य वै देवान् अन्धको ऽपि महासुरः यदृच्छया गिरिं प्राप्तो मन्दरं चारुकन्दरम्

अशा प्रकारे देवांना छळून, अंधक हा महादैत्य योगायोगाने मंदार पर्वताच्या सुंदर गुहेत पोहोचला.

ततस्ते समस्ताः सुरेन्द्राः ससाध्याः सुरेशं महेशं पुरेत्याहुरेवम् द्रुतं चाल्पवीर्यप्रभिन्नाङ्गभिन्ना वयं दैत्यराजस्य शस्त्रैर्निकृत्ताः

तेव्हा सर्व देवेंद्र आणि साध्यांसह सर्व देवांनी महेशाच्या नगरीत जाऊन म्हटले: 'आम्ही, ज्यांचे अंग मोडले आहे आणि शक्ती कमी झाली आहे, आम्हाला त्या दैत्यराजाच्या शस्त्रांनी जखमी केले आहे.'

इतीदमखिलं श्रुत्वा दैत्यागमम् अनौपमम् गणेश्वरैश् च भगवान् अन्धकाभिमुखं ययौ

हे सर्व अद्वितीय असुराचं आगमन ऐकून, भगवंत आणि गणेश्वरांसह भगवान अंधकाच्या समोर गेले.

जयेति वाचा भगवन्तम् ऊचुः किरीटबद्धाञ्जलयः समन्तात्

सर्व बाजूंनी मुकुटधारी, दोन्ही हात जोडून, विजयाच्या घोषात भगवंताला संबोधू लागले.

अथाशेषासुरांस्तस्य कोटिकोटिशतैस् ततः भस्मीकृत्य महादेवो निर्बिभेदान्धकं तदा

मग महादेवांनी त्या असंख्य असुरांना भस्म करून, त्या क्षणी अंधकाला भेदले.

शूलेन शूलिना प्रोतं दग्धकल्मषकञ्चुकम् दृष्ट्वान्धकं ननादेशं प्रणम्य स पितामहः

शूळधारीने अंधकाला शूळावर चढवलेला, त्याचे पाप जळून गेलेले पाहून, पितामहाने वाकून मोठ्याने गर्जना केली.

तन्नादश्रवणान्नेदुर् देवा देवं प्रणम्य तम् ननृतुर्मुनयः सर्वे मुमुदुर्गणपुङ्गवाः

ती गर्जना ऐकून, देवांनी आनंदाने देवाला वाकून जयजयकार केला; सर्व ऋषी नृत्य करू लागले आणि गणांच्या प्रमुखांनी आनंद व्यक्त केला.

ससृजुः पुष्पवर्षाणि देवाः शंभोस्तदोपरि त्रैलोक्यमखिलं हर्षान् ननन्द च ननाद च

देवांनी शंभूवर फुलांचा वर्षाव केला आणि संपूर्ण त्रैलोक्य आनंदाने नादून उठले.

दग्धो ऽग्निना च शूलेन प्रोतः प्रेत इवान्धकः सात्त्विकं भावमास्थाय चिन्तयामास चेतसा

अंधक, अग्नीने जळून आणि शूळावर चढवून, प्रेतासारखा पडला; पण त्याने सात्त्विक भाव धारण करून मनात विचार करू लागला.

जन्मान्तरे ऽपि देवेन दग्धो यस्माच्छिवेन वै आराधितो मया शंभुः पुरा साक्षान्महेश्वरः

माझ्या मागील जन्मातही मी शंकराने जळून गेलो होतो, कारण मी पूर्वी महेश्वराची प्रत्यक्ष पूजा केली होती.

तस्मादेतन्मया लब्धम् अन्यथा नोपपद्यते यः स्मरेन्मनसा रुद्रं प्राणान्ते सकृदेव वा

म्हणूनच हे मला मिळाले, अन्यथा शक्यच नव्हते. जो कोणी मृत्यूसमयी एकदाही मनाने रुद्राचे स्मरण करतो—

स याति शिवसायुज्यं किं पुनर्बहुशः स्मरन् ब्रह्मा च भगवान्विष्णुः सर्वे देवाः सवासवाः

तो शिवाशी एकरूप होतो; मग जो वारंवार स्मरण करतो, त्याचे काय सांगावे! ब्रह्मा, भगवान विष्णू आणि सर्व देव, इंद्रासह—

शरणं प्राप्य तिष्ठन्ति तमेव शरणं व्रजेत् एवं संचिन्त्य तुष्टात्मा सो ऽन्धकश् चान्धकार्दनम्

ते सर्व त्याच्यातच आश्रय घेतात; आपणही त्याचाच आश्रय घ्यावा. असे मनाशी ठरवून अंधक, अंधकांचा संहार करणारा, समाधानी झाला.

सगणं शिवमीशानम् अस्तुवत्पुण्यगौरवात् प्रार्थितस्तेन भगवान् परमार्तिहरो हरः

आपल्या गणांसह त्याने पुण्याच्या सन्मानाने शंकराची स्तुती केली. त्याच्या विनंतीवरून, भगवंत हर, सर्व दुःख दूर करणारा, प्रसन्न झाला.

हिरण्यनेत्रतनयं शूलाग्रस्थं सुरेश्वरः प्रोवाच दानवं प्रेक्ष्य घृणया नीललोहितः

हिरण्यनेत्राचा मुलगा शूळाच्या टोकावर असलेला पाहून, देवांचा स्वामी, निळा व लाल वर्णाचा, त्या दानवाकडे दयाळूपणे बोलला.

तुष्टो ऽस्मि वत्स भद्रं ते कामं किं करवाणि ते वरान्वरय दैत्येन्द्र वरदो ऽहं तवान्धक

माझा आनंद झाला आहे, बाळा; तुझ्या कल्याणासाठी आशीर्वाद असो. तुला काय वर हवे आहे? दैत्यराजा अंधका, मी तुझा वरदाता आहे, वर माग.

श्रुत्वा वाक्यं तदा शंभोर् हिरण्यनयनात्मजः हर्षगद्गदया वाचा प्रोवाचेदं महेश्वरम्

शंभूंचे हे बोल ऐकून, हिरण्यनेत्राचा पुत्र आनंदाने गदगदलेल्या स्वरात महेश्वराला म्हणाला:

भगवन्देवदेवेश भक्तार्तिहर शङ्कर त्वयि भक्तिः प्रसीदेश यदि देयो वरश् च मे

भगवंत, देवांचा स्वामी, भक्तांचे दुःख दूर करणारे शंकरा, जर तुम्ही प्रसन्न असाल आणि मला वर द्यायचा असेल, तर मला तुमच्यावर अखंड भक्ती लाभो.

श्रुत्वा भवो ऽपि वचनम् अन्धकस्य महात्मनः प्रददौ दुर्लभां श्रद्धां दैत्येन्द्राय महाद्युतिः

महात्मा अंधकाचे हे शब्द ऐकून, तेजस्वी भवाने दैत्यराजाला दुर्मिळ श्रद्धा दिली.

गाणपत्यं च दैत्याय प्रददौ चावरोप्य तम् प्रणेमुस्तं सुरेन्द्राद्या गाणपत्ये प्रतिष्ठितम्

त्याला गणपत्यपदही दिले आणि त्याची स्थापना केली; गणपत्यपदात स्थित असलेल्या त्याला देवेंद्रादी सर्वांनी वाकून नमस्कार केला.