रुचिकेश्वरकं चैव धारैषा कपिला शुभा एतेषु देवि स्थानेषु तीर्थेषु विविधेषु च
रुचिकेश्वराचे स्थान आणि ही शुभ कपिला नदी — देवी, या सर्व स्थळांमध्ये आणि विविध तीर्थांमध्ये,
पूजयेन्मां सदा भक्त्या मया सार्धं हि मोदते श्रीशैले संत्यजेद् देहं ब्राह्मणो दग्धकिल्बिषः
नेहमी भक्तीने माझी पूजा करावी. माझ्यासोबत तो आनंदी होतो. जो ब्राह्मण पापमुक्त होऊन श्रीशैलावर देह सोडतो,
मुच्यते नात्र संदेहो ह्य् अविमुक्ते यथा शुभम् महास्नानं च यः कुर्याद् घृतेन विधिनैव तु
तो मुक्त होतो — यात शंका नाही — जसे अविमुक्त क्षेत्रात होते. आणि जो विधिपूर्वक तुपाने महाअभिषेक करतो,
स याति मम सायुज्यं स्थानेष्वेतेषु सुव्रते स्नानं पलशतं ज्ञेयम् अभ्यङ्गं पञ्चविंशति
तो या सर्व स्थळी माझ्याशी एकरूप होतो, हे सुशील स्त्री. स्नान शंभर पळांचे असावे, आणि अभ्यंग पंचवीस पळांचे.
पलानां द्वे सहस्रे तु महास्नानं प्रकीर्तितम् स्नाप्य लिङ्गं मदीयं तु गव्येनैव घृतेन च
महाअभिषेक दोन हजार पळांचा सांगितला आहे. माझ्या लिंगाचे स्नान गायीच्या दूधाने आणि तुपाने करावे.
विशोध्य सर्वद्रव्यैस्तु वारिभिर् अभिषिञ्चति संमार्ज्य शतयज्ञानां स्नानेन प्रयुतं तथा
सर्व वस्तूंनी शुद्ध करून, पाण्याने अभिषेक करावा. स्वच्छता केल्याने शंभर यज्ञांचे पुण्य मिळते, आणि स्नान केल्याने दहा लाख पुण्य मिळते.
पूजया शतसाहस्रम् अनन्तं गीतवादिनाम् महास्नाने प्रसक्तं तु स्नानमष्टगुणं स्मृतम्
शंभर हजार गीते आणि वाद्यांनी पूजा केल्याने महाअभिषेकाचे विशेष महत्त्व आहे; स्नानाचे पुण्य आठपट अधिक मानले जाते.
जलेन केवलेनैव गन्धतोयेन भक्तितः अनुलेपनं तु तत् सर्वं पञ्चविंशत्पलेन वै
फक्त पाण्याने किंवा सुगंधी पाण्याने, भक्तीने, सर्व अभ्यंग पंचवीस पळांनी करावे.
शमीपुष्पं च विधिना बिल्वपत्रं च पङ्कजम् अन्यान्यपि च पुष्पाणि बिल्वपत्रं न संत्यजेत्
शमीचे फूल, विधिप्रमाणे, बिल्वपत्र, कमळ आणि इतर फुले — पण बिल्वपत्र कधीही वगळू नये.
चतुर्द्रोणैर् महादेवम् अष्टद्रोणैरथापि वा दशद्रोणैस् तु नैवेद्यम् अष्टद्रोणैरथापि वा
महादेवासाठी चार द्रोण, किंवा आठ द्रोण, किंवा नैवेद्यासाठी दहा द्रोण, किंवा आठ द्रोणही चालतात.
शतद्रोणसमं पुण्यम् आढके ऽपि विधीयते वित्तहीनस्य विप्रस्य नात्र कार्या विचारणा
शंभर द्रोणाइतके पुण्य एक आढका दिल्यावरही मिळते. गरीब ब्राह्मणासाठी येथे काहीच विचार करायची गरज नाही.
भेरीमृदङ्गमुरजतिमिरापटहादिभिः वादित्रैर्विविधैश्चान्यैर् निनादैर्विविधैरपि
भेरी, मृदंग, मृदुंग, तूर्य, पखवाज आणि इतर अनेक वाद्ये, तसेच विविध प्रकारच्या नादांनी,
जागरं कारयेद्यस्तु प्रार्थयेच्च यथाक्रमम् स भृत्यपुत्रदारैश् च तथा संबन्धिबान्धवैः
जो कोणी जागरण करतो आणि योग्य क्रमाने प्रार्थना करतो, तो आपल्या नोकर, मुलं, बायका आणि नातेवाईकांसह,
सार्धं प्रदक्षिणं कृत्वा प्रार्थयेल्लिङ्गम् उत्तमम् द्रव्यहीनं क्रियाहीनं श्रद्धाहीनं सुरेश्वर
सर्वांनी मिळून प्रदक्षिणा करून, त्या श्रेष्ठ लिंगाची प्रार्थना करावी, जरी त्याच्याकडे धन, विधी किंवा श्रद्धा नसली तरी, हे देवाधिदेव.
कृतं वा न कृतं वापि क्षन्तुमर्हसि शङ्कर इत्युक्त्वा वै जपेद्रुद्रं त्वरितं शान्तिमेव च
हे शंकरा, मी केले असो वा न केले असो, तू मला क्षमा कर. असे म्हणून, लगेच रुद्र मंत्र आणि शांती मंत्र म्हणावा.
जपित्वैवं महाबीजं तथा पञ्चाक्षरस्य वै स एवं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम्
अशा प्रकारे महाबीज आणि पंचाक्षरी मंत्र जपल्यावर, सर्व तीर्थांमध्ये आणि सर्व यज्ञांमध्ये मिळणारे फळ त्याला मिळते.
तत्फलं समवाप्नोति वाराणस्यां यथा मृतः तथैव मम सायुज्यं लभते नात्र संशयः
जसे वाराणसीत प्राण सोडल्यावर जे फळ मिळते, तेच फळ तो मिळवतो; आणि त्याचप्रमाणे माझ्याशी एकरूपता मिळते—यात काहीच शंका नाही.
मत्प्रियार्थमिदं कार्यं मद्भक्तैर्विधिपूर्वकम् ये न कुर्वन्ति ते भक्ता न भवन्ति न संशयः
माझ्या भक्तांनी, माझ्या प्रीत्यर्थ, नियमानुसार हे कृत्य करावे; जे हे करत नाहीत, ते माझे भक्त नाहीत—यात शंका नाही.
निशम्य वचनं देवी गत्वा वाराणसीं पुरीम् अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं पयसा च घृतेन च
हे ऐकून, देवी वाराणसी नगरीत जाऊन अविमुक्तेश्वराचे लिंग पाणी आणि तुपाने पूजले.
अर्चयामास देवेशं रुद्रं भुवननायकम् अविमुक्ते च तपसा मन्दरस्य महात्मनः
ती अविमुक्त येथे देवांचा स्वामी, रुद्र, जगाचा नाथ यांची पूजा करू लागली आणि मंदार या महात्म्याच्या तपासाठीही प्रयत्न केला.
कल्पयामास वै क्षेत्रं मन्दरे चारुकन्दरे तत्रान्धकं महादैत्यं हिरण्याक्षसुतं प्रभुः
तिने मंदार पर्वताच्या सुंदर गुहेत एक पवित्र क्षेत्र स्थापन केले. तेथे प्रभूने हिरण्याक्षाचा पुत्र, मोठा दैत्य अंधक, याला कृपापूर्वक वर दिला.
अनुगृह्य गणत्वं च प्रापयामास लीलया एतद्वः कथितं सर्वं कथासर्वस्वमादरात्
आणि आपल्या लीलाखेळीत त्याला गणपदही दिले. ही सर्व कथा, तिचा सारांश मी तुम्हाला आदराने सांगितला.
यः पठेच्छृणुयाद्वापि क्षेत्रमाहात्म्यमुत्तमम् सर्वक्षेत्रेषु यत्पुण्यं तत्सर्वं सहसा लभेत्
जो कोणी हे क्षेत्राचे उत्तम माहात्म्य वाचतो किंवा ऐकतो, त्याला सर्व पवित्र स्थळी मिळणारे पुण्य त्वरित मिळते.
श्रावयेद्वा द्विजान्सर्वान् कृतशौचान् जितेन्द्रियान् स एव सर्वयज्ञस्य फलं प्राप्नोति मानवः
किंवा, जो सर्व शुद्ध आणि इंद्रियांवर विजय मिळवलेल्या द्विजांना हे ऐकवतो, त्या माणसाला सर्व यज्ञांचे फळ मिळते.
अन्धको नाम दैत्येन्द्रो मन्दरे चारुकन्दरे दमितस्तु कथं लेभे गाणपत्यं महेश्वरात्
मंदार पर्वताच्या सुंदर गुहेत ज्या अंधक नावाच्या दैत्यराजाला जिंकले, त्याला महेश्वराकडून गणपद कसे मिळाले?
वक्तुमर्हसि चास्माकं यथावृत्तं यथाश्रुतम् अन्धकानुग्रहं चैव मन्दरे शोषणं तथा
आम्हाला जसे घडले तसे, आणि जसे ऐकले तसे, मंदार येथे अंधकाला दिलेला वर आणि तेथील कोरडेपणा याविषयी सांगावे.
वरलाभमशेषं च प्रवदामि समासतः हिरण्याक्षस्य तनयो हिरण्यनयनोपमः
त्याला मिळालेले सर्व वर मी थोडक्यात सांगतो: हिरण्याक्षाचा पुत्र, जो सोन्यासारखा तेजस्वी होता,
पुरान्धक इति ख्यातस् तपसा लब्धविक्रमः प्रसादाद्ब्रह्मणः साक्षाद् अवध्यत्वमवाप्य च
पूर्वी अंधक या नावाने प्रसिद्ध होता. त्याने तप करून मोठी शक्ती मिळवली आणि ब्रह्मदेवाच्या कृपेने त्याला अमरत्व मिळाले.
त्रैलोक्यमखिलं भुक्त्वा जित्वा चेन्द्रपुरं पुरा लीलया चाप्रयत्नेन त्रासयामास वासवम्
त्याने संपूर्ण त्रैलोक्याचा उपभोग घेतला आणि पूर्वी इंद्रपुरी जिंकली. सहजपणे आणि खेळता खेळता त्याने वासवाला घाबरवले.
बाधितास्ताडिता बद्धाः पातितास्तेन ते सुराः विविशुर्मन्दरं भीता नारायणपुरोगमाः
त्या दैत्याने देवांना त्रास दिला, त्यांना मारले, बांधले आणि खाली पाडले. घाबरलेले सर्व देव, नारायणासह, मंदारात गेले.