लिङ्गपुराणम्

गोप्रेक्षकम् अथागम्य दृष्ट्वा मामत्र मानवः न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश् च विमुच्यते

जो मनुष्य गोप्रेक्षक येथे येतो आणि मला इथे पाहतो, त्याला कधीही दुर्दशा येत नाही आणि तो पापांपासून मुक्त होतो.

कपिलाह्रदम् इत्येवं तथा वै ब्रह्मणा कृतम् गवां स्तन्यजतोयेन तीर्थं पुण्यतमं महत्

हेच क्षेत्र कपिलाह्रद म्हणूनही ओळखले जाते; ब्रह्मदेवाने गायींच्या दूधाने हे सर्वात पवित्र आणि मोठे तीर्थ केले आहे.

अत्रापि स्वयमेवाहं वृषध्वज इति स्मृतः सान्निध्यं कृतवान् देवि सदाहं दृश्यते त्वया

इथेही मला वृषध्वज म्हणून ओळखतात; देवी, मी इथे आपली उपस्थिती ठेवली आहे आणि तू मला नेहमी पाहतेस.

भद्रतोयं च पश्येह ब्रह्मणा च कृतं ह्रदम् सर्वैर्देवैरहं देवि अस्मिन्देशे प्रसादितः

इथेच हे शुभ पाणी आणि ब्रह्मदेवाने केलेले सरोवर पाहा; देवी, या भूमीत सर्व देवांनी मला संतुष्ट केले आहे.

गच्छोपशमम् ईशेति उपशान्तः शिवस् तथा अत्राहं ब्रह्मणानीय स्थापितः परमेष्ठिना

शांततेच्या स्थळी जा, असं ब्रह्मदेवाने म्हटलं आणि शांत झालेला शंकर इथेच परमेच्छाने स्थापला.

ब्रह्मणा चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः ब्रह्मणापि ततो विष्णुः प्रोक्तः संविग्नचेतसा

ब्रह्मदेवांनी ते एकत्र करून, पुन्हा विष्णूंनी ते स्थापित केले. त्यानंतर, विष्णूंचं मन अस्वस्थ झालं, तेव्हा ब्रह्मदेवांनी त्यांना संबोधून बोलले.

मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवान् असि तमुवाच पुनर् विष्णुर् ब्रह्माणं कुपिताननम्

ब्रह्मदेव म्हणाले, 'हे लिंग मी आणलेलं असताना, तू ते का स्थापित केलंस?' तेव्हा विष्णू रागाने भरलेला चेहरा करून ब्रह्मदेवांना उत्तर दिलं.

रुद्रे देवे ममात्यन्तं परा भक्तिर्महत्तरा मयैव स्थापितं लिङ्गं तव नाम्ना भविष्यति

देवतांमध्ये माझी रुद्रावरची भक्ती सर्वांत मोठी आणि श्रेष्ठ आहे. हे लिंग मीच स्थापित केलं आहे आणि ते तुझ्या नावाने ओळखलं जाईल.

हिरण्यगर्भ इत्येवं ततो ऽत्राहं समास्थितः दृष्ट्वैनमपि देवेशं मम लोकं व्रजेन्नरः

म्हणून मी इथे हिरण्यगर्भ म्हणून स्थिर झालो आहे. जो कोणी या देवाधिदेवाचं दर्शन करतो, तो माझ्या लोकात पोहोचतो.

ततः पुनरपि ब्रह्मा मम लिङ्गमिदं शुभम् स्थापयामास विधिवद् भक्त्या परमया युतः

नंतर पुन्हा ब्रह्मदेवांनी माझं हे शुभ लिंग इथे विधिपूर्वक आणि अत्यंत भक्तीने स्थापित केलं.

स्वर्लीनेश्वर इत्येवम् अत्राहं स्वयमागतः प्राणान् इह नरस्त्यक्त्वा न पुनर्जायते क्वचित्

इथे मी स्वतः स्वरलीनेश्वर म्हणून आलो आहे. जो माणूस इथे प्राण सोडतो, तो कधीच पुन्हा जन्म घेत नाही.

अनन्या सा गतिस्तस्य योगिनां चैव या स्मृता अस्मिन्नपि मया देशे दैत्यो दैवतकण्टकः

हीच त्याची एकमेव वाट आहे आणि योग्यांसाठीही ती स्मरणात ठेवली जाते. याच ठिकाणी मी त्या दैत्याचा, जो देवतांसाठी त्रासदायक होता, नाश केला.

व्याघ्ररूपं समास्थाय निहतो दर्पितो बली व्याघ्रेश्वर इति ख्यातो नित्यमत्राहमास्थितः

मी वाघाचं रूप धारण केलं आणि गर्विष्ठ, बलवान दैत्याचा वध केला. म्हणून मी इथे कायम वाघेश्वर म्हणून वास करतो.

न पुनर्दुर्गतिं याति दृष्ट्वैनं व्याघ्रमीश्वरम् उत्पलो विदलश्चैव यौ दैत्यौ ब्रह्मणा पुरा

जो कोणी या वाघमूर्ती ईश्वराचं दर्शन करतो, त्याला पुन्हा कधीच दुर्दशा येत नाही. उत्कल आणि विदल हे दोन दैत्य पूर्वी ब्रह्मदेवांनी मारले होते.

स्त्रीवध्यौ दर्पितौ दृष्ट्वा त्वयैव निहतौ रणे सावज्ञं कन्दुकेनात्र तस्येदं देहमास्थितम्

त्या दोन गर्विष्ठ, स्त्रीहत्यारे दैत्यांना तू युद्धात मारलेस. त्यांच्यावर तुच्छतेने चेंडू फेकून, इथे हे शरीर धारण केलं गेलं.

आदावत्राहमागम्य प्रस्थितो गणपैः सह ज्येष्ठस्थानमिदं तस्माद् एतन्मे पुण्यदर्शनम्

सुरुवातीला मी गणांसह इथे आलो आणि नंतर निघून गेलो. हेच सर्वश्रेष्ठ स्थान आहे, म्हणून हे माझं पवित्र दर्शन आहे.

देवैः समन्ताद् एतानि लिङ्गानि स्थापितान्यतः दृष्ट्वापि नियतो मर्त्यो देहभेदे गणो भवेत्

देवतांनी चहुबाजूंनी ही लिंगं स्थापित केली आहेत. जो मनुष्य श्रद्धेने त्यांचं दर्शन करतो, तो देहत्यागानंतर गण होतो.

पित्रा ते शैलराजेन पुरा हिमवता स्वयम् मम प्रियहितं स्थानं ज्ञात्वा लिङ्गं प्रतिष्ठितम्

पूर्वी तुझ्या वडिलांनी, म्हणजेच हिमालय राजाने, माझं प्रिय आणि मंगल स्थान ओळखून स्वतः लिंग स्थापित केलं.

शैलेश्वरमिति ख्यातं दृश्यतामिह चादरात् दृष्ट्वैतन्मनुजो देवि न दुर्गतिमतो व्रजेत्

हे शैलेश्वर म्हणून प्रसिद्ध आहे. इथे श्रद्धेने त्याचं दर्शन करावं. हे पाहिल्यावर, देवी, मनुष्याला कधीच दुर्दशा येत नाही.

नद्येषा वरुणा देवि पुण्या पापप्रमोचनी क्षेत्रमेतद् अलंकृत्य जाह्नव्या सह संगता

ही नदी, देवी, वरुणा आहे. ती पवित्र असून पाप दूर करणारी आहे. या क्षेत्राला अलंकारित करून ती जाह्नवीसोबत एकत्र झाली आहे.

स्थापितं ब्रह्मणा चापि संगमे लिङ्गमुत्तमम् संगमेश्वरम् इत्येवं ख्यातं जगति दृश्यताम्

ब्रह्मदेवांनी संगमावर हे उत्तम लिंग स्थापित केलं. ते जगात संगमेश्वर म्हणून ओळखलं जातं, त्याचं दर्शन करावं.

संगमे देवनद्या हि यः स्नात्वा मनुजः शुचिः अर्चयेत् संगमेश्वरं तस्य जन्मभयं कुतः

जो मनुष्य या दिव्य नद्यांच्या संगमावर स्नान करून, संगमेश्वराची पूजा करतो, त्याला पुन्हा जन्माची भीती राहत नाही.

इदं मन्ये महाक्षेत्रं निवासो योगिनां परम् क्षेत्रमध्ये च यत्राहं स्वयं भूत्वाग्रमास्थितः

हे क्षेत्र मला महान वाटतं, योग्यांचं श्रेष्ठ निवासस्थान आहे. या क्षेत्राच्या मध्यभागी मी स्वतः सर्वोच्च स्थान घेतलं आहे.

मध्यमेश्वरमित्येवं ख्यातः सर्वसुरासुरैः सिद्धानां स्थानमेतद्धि मदीयव्रतधारिणाम्

सर्व देव-दानव आणि सिद्ध लोक या ठिकाणाला 'मध्यमेेश्वर' म्हणून ओळखतात. माझ्या व्रताचे पालन करणाऱ्यांसाठी हेच खरे निवासस्थान आहे.

योगिनां मोक्षलिप्सूनां ज्ञानयोगरतात्मनाम् दृष्ट्वैनं मध्यमेशानं जन्म प्रति न शोचति

जे योगी मुक्तीची इच्छा करतात आणि ज्यांचे मन ज्ञानयोगात रमते, ते या मध्यमेेशानाचे दर्शन घेतल्यावर जन्माबद्दल दुःखी होत नाहीत.

स्थापितं लिङ्गमेतत्तु शुक्रेण भृगुसूनुना नाम्ना शुक्रेश्वरं नाम सर्वसिद्धामरार्चितम्

हे लिंग भृगुचा पुत्र शुक्र यांनी स्थापले आहे. याला 'शुक्रेश्वर' असे नाव आहे आणि सर्व सिद्ध व अमर लोक याची पूजा करतात.

दृष्ट्वैनं नियतः सद्यो मुच्यते सर्वकिल्बिषैः मृतश् च न पुनर्जन्तुः संसारी तु भवेन्नरः

जो कोणी नियमाने या लिंगाचे दर्शन करतो, तो लगेच सर्व पापांपासून मुक्त होतो. मृत्यूनंतर तो पुन्हा संसारात अडकत नाही.

पुरा जम्बूकरूपेण असुरो देवकण्टकः ब्रह्मणो हि वरं लब्ध्वा गोमायुर्बन्धशङ्कितः

पूर्वी देवकंटक नावाचा असुर जांभूळाच्या रूपात आला होता. ब्रह्मदेवाकडून वर मिळवून, गोमायूला बंधनाची भीती वाटत होती.

निहतो हिमवत्पुत्रि जम्बूकेशस्ततो ह्यहम् अद्यापि जगति ख्यातं सुरासुरनमस्कृतम्

मी हिमवानची कन्या, जांभूकेशाच्या रूपात त्या असुराचा वध केला. म्हणून आजही जगात मी देव-दानवांकडून पूजली जाते आणि प्रसिद्ध आहे.