लिङ्गपुराणम्

प्रयागे वा भवेन्मोक्ष इह वा मत्परिग्रहात् प्रयागादपि तीर्थाग्र्याद् अविमुक्तमिदं शुभम्

प्रयागात किंवा इथे, माझ्या कृपेने मुक्ती मिळू शकते; तरीही, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रयागापेक्षा हे शुभ अविमुक्त अधिक श्रेष्ठ आहे.

धर्मस्योपनिषत् सत्यं मोक्षस्योपनिषच् छमः क्षेत्रतीर्थोपनिषदं न विदुर्बुधसत्तमाः

धर्माची खरी उपनिषद म्हणजे सत्य, मुक्तीची उपनिषद म्हणजे शांती; पण या क्षेत्राची आणि तीर्थाची उपनिषद श्रेष्ठ ज्ञानी लोकांनाही ठाऊक नाही.

कामं भुञ्जन् स्वपन् क्रीडन् कुर्वन् हि विविधाः क्रियाः अविमुक्ते त्यजेत्प्राणान् जन्तुर्मोक्षाय कल्पते

कोणीही इथे अविमुक्तात, भोगत, झोपत, खेळत किंवा विविध कृती करत असताना प्राण सोडला, तरी त्याला मुक्ती मिळते.

कृत्वा पापसहस्राणि पिशाचत्वं वरं नृणाम् न तु शक्रसहस्रत्वं स्वर्गे काशीपुरीं विना

हजारो पापं केली असली, तरी काशी नगरीशिवाय हजारो इंद्रांची सत्ता मिळवण्यापेक्षा भूत होणंही माणसाला अधिक चांगलं आहे.

तस्मात्संसेवनीयं हि अविमुक्तं हि मुक्तये जैगीषव्यः परां सिद्धिं गतो यत्र महातपाः

म्हणूनच मुक्तीसाठी अविमुक्ताची सेवा करावी; इथेच महान तपस्वी जैगीषव्याने सर्वोच्च सिद्धी मिळवली.

अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद् भक्त्या च मम भावितः जैगीषव्यगुहा श्रेष्ठा योगिनां स्थानमिष्यते

या क्षेत्राच्या महिमेमुळे आणि माझ्यावरच्या भक्तीमुळे, जैगीषव्याची गुहा योग्यांसाठी सर्वात श्रेष्ठ आणि इच्छित स्थान मानली जाते.

ध्यायन्तस्तत्र मां नित्यं योगाग्निर्दीप्यते भृशम् कैवल्यं परमं याति देवानामपि दुर्लभम्

तिथे, जे नेहमी माझे ध्यान करतात, त्यांचा योगाचा अग्नि प्रखरतेने जळतो; आणि ते देवांनाही दुर्मिळ असं परम कैवल्य प्राप्त करतात.

अव्यक्तलिङ्गैर्मुनिभिः सर्वसिद्धान्तवेदिभिः इह सम्प्राप्यते मोक्षो दुर्लभो ऽन्यत्र कर्हिचित्

इथे सर्व तत्त्वांचा जाणकार असलेल्या ऋषींना सूक्ष्म लिंगचिन्हांमुळेच मुक्ती मिळते; दुसरीकडे ती फारच दुर्मिळ असते.

तेभ्यश्चाहं प्रवक्ष्यामि योगैश्वर्यमनुत्तमम् आत्मनश्चैव सायुज्यम् ईप्सितं स्थानमेव च

त्यांना मी श्रेष्ठ योगशक्ती, आत्म्याशी एकरूप होणे आणि इच्छित स्थान सांगणार आहे.

कुबेरो ऽत्र मम क्षेत्रे मयि सर्वार्पितक्रियः क्षेत्रसंसेवनादेव गणेशत्वमवाप ह

या क्षेत्रात कुबेराने आपली सर्व कर्मे मला अर्पण केली आणि फक्त या स्थळाची सेवा करून गणाधिपतीपद मिळवले.

संवर्तो भविता यश् च सो ऽपि भक्तो ममैव तु इहैवाराध्य मां देवि सिद्धिं यास्यत्यनुत्तमाम्

संवर्त नावाचा जो होईल तोही माझा भक्त आहे; देवी, इथे माझी पूजा करून तोही श्रेष्ठ सिद्धी प्राप्त करेल.

पराशरसुतौ योगी ऋषिर्व्यासो महातपाः मम भक्तो भविष्यश् च वेदसंस्थाप्रवर्तकः

पराशराचा पुत्र, योगी आणि महान तपस्वी व्यास ऋषी, वेदसंस्थेचा प्रचारक आणि माझा भक्त होईल.

रंस्यते सो ऽपि पद्माक्षि क्षेत्रे ऽस्मिन्मुनिपुङ्गवः ब्रह्मा देवर्षिभिः सार्द्धं विष्णुर्वापि दिवाकरः

पद्माक्षी, तो ऋषिपुंगवही या पवित्र स्थळी ब्रह्मा, देवर्षी, विष्णू किंवा सूर्य यांच्यासह आनंदाने वावरत राहील.

देवराजस्तथा शक्रो ये ऽपि चान्ये दिवौकसः उपासते महात्मानः सर्वे मामिह सुव्रते

देवांचा राजा इंद्र आणि इतर स्वर्गवासी हे सर्व महात्मे, सुव्रते, इथे माझीच उपासना करतात.

अन्ये ऽपि योगिनो दिव्याश् छन्नरूपा महात्मनः अनन्यमनसो भूत्वा मामिहोपासते सदा

इतर दिव्य योगी, जे आपली रूपे लपवतात आणि एकचित्ताने असतात, तेही नेहमी इथे माझी उपासना करतात.

विषयासक्तचित्तो ऽपि त्यक्तधर्मरतिर्नरः इह क्षेत्रे मृतः सो ऽपि संसारे न पुनर्भवेत्

ज्याचे मन विषयांमध्ये गुंतलेले आहे आणि ज्याने धर्मात रस सोडला आहे, तोही या क्षेत्रात मेला तर पुन्हा जन्म घेत नाही.

ये पुनर्निर्ममा धीराः सत्त्वस्था विजितेन्द्रियाः व्रतिनश् च निरारम्भाः सर्वे ते मयि भाविताः

पण जे धीराचे, निःस्वार्थ, शुद्ध, इंद्रियांवर विजय मिळवलेले, व्रती आणि कोणतेही नवीन कर्म न करणारे आहेत, ते सर्व माझ्यातच लीन होतात.

देवदेवं समासाद्य धीमन्तः संगवर्जिताः गता इह परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

देवतांचा देव गाठून, जे बुद्धिमान आणि आसक्तिरहित आहेत, ते इथे माझ्या कृपेने परम मुक्ती मिळवतात, सुव्रते.

जन्मान्तरसहस्रेषु यं न योगी समाप्नुयात् तमिहैव परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

योग्यांना हजारो जन्मांतही जी परम मुक्ती मिळत नाही, ती इथे माझ्या कृपेने सहज मिळते, सुव्रते.

गोप्रेक्षकम् इदं क्षेत्रं ब्रह्मणा स्थापितं पुरा कैलासभवनं चात्र पश्य दिव्यं वरानने

गोप्रेक्षक हे क्षेत्र ब्रह्मदेवाने पूर्वी स्थापले; इथेच, सुंदर मुखी, कैलासाचे दिव्य निवासस्थान बघ.

गोप्रेक्षकम् अथागम्य दृष्ट्वा मामत्र मानवः न दुर्गतिमवाप्नोति कल्मषैश् च विमुच्यते

जो मनुष्य गोप्रेक्षक येथे येतो आणि मला इथे पाहतो, त्याला कधीही दुर्दशा येत नाही आणि तो पापांपासून मुक्त होतो.

कपिलाह्रदम् इत्येवं तथा वै ब्रह्मणा कृतम् गवां स्तन्यजतोयेन तीर्थं पुण्यतमं महत्

हेच क्षेत्र कपिलाह्रद म्हणूनही ओळखले जाते; ब्रह्मदेवाने गायींच्या दूधाने हे सर्वात पवित्र आणि मोठे तीर्थ केले आहे.

अत्रापि स्वयमेवाहं वृषध्वज इति स्मृतः सान्निध्यं कृतवान् देवि सदाहं दृश्यते त्वया

इथेही मला वृषध्वज म्हणून ओळखतात; देवी, मी इथे आपली उपस्थिती ठेवली आहे आणि तू मला नेहमी पाहतेस.

भद्रतोयं च पश्येह ब्रह्मणा च कृतं ह्रदम् सर्वैर्देवैरहं देवि अस्मिन्देशे प्रसादितः

इथेच हे शुभ पाणी आणि ब्रह्मदेवाने केलेले सरोवर पाहा; देवी, या भूमीत सर्व देवांनी मला संतुष्ट केले आहे.

गच्छोपशमम् ईशेति उपशान्तः शिवस् तथा अत्राहं ब्रह्मणानीय स्थापितः परमेष्ठिना

शांततेच्या स्थळी जा, असं ब्रह्मदेवाने म्हटलं आणि शांत झालेला शंकर इथेच परमेच्छाने स्थापला.

ब्रह्मणा चापि संगृह्य विष्णुना स्थापितः पुनः ब्रह्मणापि ततो विष्णुः प्रोक्तः संविग्नचेतसा

ब्रह्मदेवांनी ते एकत्र करून, पुन्हा विष्णूंनी ते स्थापित केले. त्यानंतर, विष्णूंचं मन अस्वस्थ झालं, तेव्हा ब्रह्मदेवांनी त्यांना संबोधून बोलले.

मयानीतमिदं लिङ्गं कस्मात् स्थापितवान् असि तमुवाच पुनर् विष्णुर् ब्रह्माणं कुपिताननम्

ब्रह्मदेव म्हणाले, 'हे लिंग मी आणलेलं असताना, तू ते का स्थापित केलंस?' तेव्हा विष्णू रागाने भरलेला चेहरा करून ब्रह्मदेवांना उत्तर दिलं.

रुद्रे देवे ममात्यन्तं परा भक्तिर्महत्तरा मयैव स्थापितं लिङ्गं तव नाम्ना भविष्यति

देवतांमध्ये माझी रुद्रावरची भक्ती सर्वांत मोठी आणि श्रेष्ठ आहे. हे लिंग मीच स्थापित केलं आहे आणि ते तुझ्या नावाने ओळखलं जाईल.

हिरण्यगर्भ इत्येवं ततो ऽत्राहं समास्थितः दृष्ट्वैनमपि देवेशं मम लोकं व्रजेन्नरः

म्हणून मी इथे हिरण्यगर्भ म्हणून स्थिर झालो आहे. जो कोणी या देवाधिदेवाचं दर्शन करतो, तो माझ्या लोकात पोहोचतो.