लिङ्गपुराणम्

इदं गुह्यतमं क्षेत्रं सदा वाराणसी मम सर्वेषामेव जन्तूनां हेतुर्मोक्षस्य सर्वदा

ही माझी सर्वात गुप्त व महत्त्वाची भूमी म्हणजे वाराणसी, जी सर्व जीवांना मुक्ती देणारी आहे.

अस्मिन्सिद्धाः सदा देवि मदीयं व्रतमास्थिताः नानालिङ्गधरा नित्यं मम लोकाभिकाङ्क्षिणः

इथे, देवी, जे माझ्या व्रतात नेहमी स्थिर राहतात, वेगवेगळ्या लिंगांची पूजा करतात आणि माझ्या लोकांची इच्छा धरतात, असे सिद्ध लोक वास करतात.

अभ्यस्यन्ति परं योगं युक्तात्मानो जितेन्द्रियाः नानावृक्षसमाकीर्णे नानाविहगशोभिते

हे लोक इथेच, अनेक झाडांनी वेढलेल्या आणि विविध पक्ष्यांनी शोभलेल्या ठिकाणी, मन एकाग्र करून, इंद्रियांवर विजय मिळवून, श्रेष्ठ योगाचा सराव करतात.

कमलोत्पलपुष्पाढ्यैः सरोभिः समलंकृते अप्सरोगणगन्धर्वैः सदा संसेविते शुभे

कमळ आणि निलकमळांनी भरलेल्या सरोवरांनी सजलेली, आणि अप्सरा व गंधर्वांच्या सेवेमुळे नेहमीच पावन झालेली ही पुण्यभूमी शोभून दिसते.

रोचते मे सदा वासो येन कार्येण तच्छृणु मन्मना मम भक्तश् च मयि नित्यार्पितक्रियः

मला इथे राहायला नेहमीच आवडते; त्याचे कारण ऐक, माझे मन इथेच आहे आणि माझा भक्त नेहमी आपली सर्व कर्मे मला अर्पण करतो.

यथा मोक्षमवाप्नोति अन्यत्र न तथा क्वचित् कामं ह्यत्र मृतो देवि जन्तुर्मोक्षाय कल्पते

देवी, इथे जशी मुक्ती मिळते तशी दुसरीकडे कुठेच मिळत नाही; इथे जर कोणी इच्छा करूनही मेला, तरी त्याला मुक्ती मिळते.

एतन्मम पुरं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं महत् ब्रह्मादयो विजानन्ति ये च सिद्धा मुमुक्षवः

ही माझी दिव्य नगरी, सर्वात गुप्त आणि महान आहे; ब्रह्मा व इतर देव, तसेच सिद्ध आणि मुक्तीची इच्छा असणारे लोक याला ओळखतात.

अतः परमिदं क्षेत्रं परा चेयं गतिर्मम विमुक्तं न मया यस्मान् मोक्ष्यते वा कदाचन

म्हणूनच ही भूमी श्रेष्ठ आहे आणि हीच माझी सर्वोच्च प्राप्ती; तिला अविमुक्त म्हणतात, कारण मी कधीच तिला सोडत नाही किंवा त्यातून मुक्त करत नाही.

मम क्षेत्रमिदं तस्माद् अविमुक्तमिति स्मृतम् नैमिषे च कुरुक्षेत्रे गङ्गाद्वारे च पुष्करे

म्हणूनच ही माझी भूमी 'अविमुक्त' म्हणून ओळखली जाते; नैमिष, कुरुक्षेत्र, गंगाद्वार किंवा पुष्कर याठिकाणी नाही—

स्नानात्संसेवनाद्वापि न मोक्षः प्राप्यते यतः इह सम्प्राप्यते येन तत एतद्विशिष्यते

त्या ठिकाणी स्नान किंवा सेवा करून मुक्ती मिळत नाही; पण इथे जी प्राप्ती होते, त्यामुळे हे स्थान त्यांच्यापेक्षा श्रेष्ठ आहे.

प्रयागे वा भवेन्मोक्ष इह वा मत्परिग्रहात् प्रयागादपि तीर्थाग्र्याद् अविमुक्तमिदं शुभम्

प्रयागात किंवा इथे, माझ्या कृपेने मुक्ती मिळू शकते; तरीही, सर्व तीर्थांमध्ये श्रेष्ठ असलेल्या प्रयागापेक्षा हे शुभ अविमुक्त अधिक श्रेष्ठ आहे.

धर्मस्योपनिषत् सत्यं मोक्षस्योपनिषच् छमः क्षेत्रतीर्थोपनिषदं न विदुर्बुधसत्तमाः

धर्माची खरी उपनिषद म्हणजे सत्य, मुक्तीची उपनिषद म्हणजे शांती; पण या क्षेत्राची आणि तीर्थाची उपनिषद श्रेष्ठ ज्ञानी लोकांनाही ठाऊक नाही.

कामं भुञ्जन् स्वपन् क्रीडन् कुर्वन् हि विविधाः क्रियाः अविमुक्ते त्यजेत्प्राणान् जन्तुर्मोक्षाय कल्पते

कोणीही इथे अविमुक्तात, भोगत, झोपत, खेळत किंवा विविध कृती करत असताना प्राण सोडला, तरी त्याला मुक्ती मिळते.

कृत्वा पापसहस्राणि पिशाचत्वं वरं नृणाम् न तु शक्रसहस्रत्वं स्वर्गे काशीपुरीं विना

हजारो पापं केली असली, तरी काशी नगरीशिवाय हजारो इंद्रांची सत्ता मिळवण्यापेक्षा भूत होणंही माणसाला अधिक चांगलं आहे.

तस्मात्संसेवनीयं हि अविमुक्तं हि मुक्तये जैगीषव्यः परां सिद्धिं गतो यत्र महातपाः

म्हणूनच मुक्तीसाठी अविमुक्ताची सेवा करावी; इथेच महान तपस्वी जैगीषव्याने सर्वोच्च सिद्धी मिळवली.

अस्य क्षेत्रस्य माहात्म्याद् भक्त्या च मम भावितः जैगीषव्यगुहा श्रेष्ठा योगिनां स्थानमिष्यते

या क्षेत्राच्या महिमेमुळे आणि माझ्यावरच्या भक्तीमुळे, जैगीषव्याची गुहा योग्यांसाठी सर्वात श्रेष्ठ आणि इच्छित स्थान मानली जाते.

ध्यायन्तस्तत्र मां नित्यं योगाग्निर्दीप्यते भृशम् कैवल्यं परमं याति देवानामपि दुर्लभम्

तिथे, जे नेहमी माझे ध्यान करतात, त्यांचा योगाचा अग्नि प्रखरतेने जळतो; आणि ते देवांनाही दुर्मिळ असं परम कैवल्य प्राप्त करतात.

अव्यक्तलिङ्गैर्मुनिभिः सर्वसिद्धान्तवेदिभिः इह सम्प्राप्यते मोक्षो दुर्लभो ऽन्यत्र कर्हिचित्

इथे सर्व तत्त्वांचा जाणकार असलेल्या ऋषींना सूक्ष्म लिंगचिन्हांमुळेच मुक्ती मिळते; दुसरीकडे ती फारच दुर्मिळ असते.

तेभ्यश्चाहं प्रवक्ष्यामि योगैश्वर्यमनुत्तमम् आत्मनश्चैव सायुज्यम् ईप्सितं स्थानमेव च

त्यांना मी श्रेष्ठ योगशक्ती, आत्म्याशी एकरूप होणे आणि इच्छित स्थान सांगणार आहे.

कुबेरो ऽत्र मम क्षेत्रे मयि सर्वार्पितक्रियः क्षेत्रसंसेवनादेव गणेशत्वमवाप ह

या क्षेत्रात कुबेराने आपली सर्व कर्मे मला अर्पण केली आणि फक्त या स्थळाची सेवा करून गणाधिपतीपद मिळवले.

संवर्तो भविता यश् च सो ऽपि भक्तो ममैव तु इहैवाराध्य मां देवि सिद्धिं यास्यत्यनुत्तमाम्

संवर्त नावाचा जो होईल तोही माझा भक्त आहे; देवी, इथे माझी पूजा करून तोही श्रेष्ठ सिद्धी प्राप्त करेल.

पराशरसुतौ योगी ऋषिर्व्यासो महातपाः मम भक्तो भविष्यश् च वेदसंस्थाप्रवर्तकः

पराशराचा पुत्र, योगी आणि महान तपस्वी व्यास ऋषी, वेदसंस्थेचा प्रचारक आणि माझा भक्त होईल.

रंस्यते सो ऽपि पद्माक्षि क्षेत्रे ऽस्मिन्मुनिपुङ्गवः ब्रह्मा देवर्षिभिः सार्द्धं विष्णुर्वापि दिवाकरः

पद्माक्षी, तो ऋषिपुंगवही या पवित्र स्थळी ब्रह्मा, देवर्षी, विष्णू किंवा सूर्य यांच्यासह आनंदाने वावरत राहील.

देवराजस्तथा शक्रो ये ऽपि चान्ये दिवौकसः उपासते महात्मानः सर्वे मामिह सुव्रते

देवांचा राजा इंद्र आणि इतर स्वर्गवासी हे सर्व महात्मे, सुव्रते, इथे माझीच उपासना करतात.

अन्ये ऽपि योगिनो दिव्याश् छन्नरूपा महात्मनः अनन्यमनसो भूत्वा मामिहोपासते सदा

इतर दिव्य योगी, जे आपली रूपे लपवतात आणि एकचित्ताने असतात, तेही नेहमी इथे माझी उपासना करतात.

विषयासक्तचित्तो ऽपि त्यक्तधर्मरतिर्नरः इह क्षेत्रे मृतः सो ऽपि संसारे न पुनर्भवेत्

ज्याचे मन विषयांमध्ये गुंतलेले आहे आणि ज्याने धर्मात रस सोडला आहे, तोही या क्षेत्रात मेला तर पुन्हा जन्म घेत नाही.

ये पुनर्निर्ममा धीराः सत्त्वस्था विजितेन्द्रियाः व्रतिनश् च निरारम्भाः सर्वे ते मयि भाविताः

पण जे धीराचे, निःस्वार्थ, शुद्ध, इंद्रियांवर विजय मिळवलेले, व्रती आणि कोणतेही नवीन कर्म न करणारे आहेत, ते सर्व माझ्यातच लीन होतात.

देवदेवं समासाद्य धीमन्तः संगवर्जिताः गता इह परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

देवतांचा देव गाठून, जे बुद्धिमान आणि आसक्तिरहित आहेत, ते इथे माझ्या कृपेने परम मुक्ती मिळवतात, सुव्रते.

जन्मान्तरसहस्रेषु यं न योगी समाप्नुयात् तमिहैव परं मोक्षं प्रसादान्मम सुव्रते

योग्यांना हजारो जन्मांतही जी परम मुक्ती मिळत नाही, ती इथे माझ्या कृपेने सहज मिळते, सुव्रते.