लिङ्गपुराणम्

अकारस् त्वेष भूर्लोक उकारो भुव उच्यते सव्यञ्जनो मकारस्तु स्वर्लोक इति गीयते

'अ' म्हणजे भुलोक, 'उ' म्हणजे भुवर्लोक, आणि 'म' हे स्वरलोक म्हणून गायले जाते.

ओङ्कारस्तु त्रयो लोकाः शिरस्तस्य त्रिविष्टपम् भुवनाङ्गं च तत्सर्वं ब्राह्मं तत्पदमुच्यते

ओंकार म्हणजे तीन लोक; त्याचे शिर म्हणजे स्वर्गलोक. सर्व लोकांचे अवयव हेच ब्रह्म, तेच परमपद आहे.

मात्रापादो रुद्रलोको ह्य् अमात्रं तु शिवं पदम् एवं ज्ञानविशेषेण तत्पदं समुपास्यते

मात्रेचा भाग म्हणजे रुद्रलोक, मात्रारहित भाग म्हणजे शिवपद. अशा विशेष ज्ञानाने ते पद उपासावे.

तस्माद्ध्यानरतिर्नित्यम् अमात्रं हि तदक्षरम् उपास्यं हि प्रयत्नेन शाश्वतं सुखमिच्छता

म्हणून जो नेहमी ध्यानात रमतो, त्याने त्या मात्रारहित, अक्षर ओंकाराची प्रयत्नपूर्वक उपासना करावी, शाश्वत सुखाची इच्छा ठेवून.

ह्रस्वा तु प्रथमा मात्रा ततो दीर्घा त्वनन्तरम् ततः प्लुतवती चैव तृतीया चोपदिश्यते

पहिली मात्रा लहान आहे, त्यानंतर दुसरी मोठी, आणि तिसरी मात्र दीर्घ सांगितली जाते.

एतास्तु मात्रा विज्ञेया यथावदनुपूर्वशः यावदेव तु शक्यन्ते धार्यन्ते तावदेव हि

या प्रमाणांची नीट आणि योग्य क्रमाने समज करून घ्यावी. जशी सहन करता येईल तितकीच कृती करावी.

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिं ध्यायन्नात्मनि यः सदा अर्धं तन्मात्रम् अपि चेच् छृणु यत् फलमाप्नुयात्

जो मनुष्य नेहमी आपल्या अंतर्यामी इंद्रिये, मन आणि बुद्धी यांचा ध्यान करतो, अगदी अर्ध्या प्रमाणाने जरी केले, तरी त्याला काय फळ मिळते ते ऐक.

मासे मासे ऽश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः तेन यत्प्राप्यते पुण्यं मात्रया तदवाप्नुयात्

जो दर महिन्याला शंभर वर्षे अश्वमेध यज्ञ करतो, त्याला जे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य या प्रमाणाचे पालन केल्याने मिळते.

न तथा तपसोग्रेण न यज्ञैर्भूरिदक्षिणैः यत्फलं प्राप्यते सम्यङ् मात्रया तदवाप्नुयात्

कठोर तप किंवा मोठ्या दानाने युक्त यज्ञांनी जे फळ मिळत नाही, ते प्रमाणाचे योग्य पालन केल्याने मिळते.

तत्र चैषा तु या मात्रा प्लुता नामोपदिश्यते एषा एव भवेत्कार्या गृहस्थानां तु योगिनाम्

या सर्वांत 'प्लुत' नावाची जी प्रमाण आहे, तीच गृहस्थ आणि योग्यांनी अवश्य करावी.

एषां चैव विशेषेण ऐश्वर्ये ह्यष्टलक्षणे अणिमाद्ये तु विज्ञेया तस्माद्युञ्जीत तां द्विजाः

या सर्वांमध्ये, विशेषतः अष्टसिद्धींपैकी अणिमा इत्यादींमध्ये, ही प्रमाण ओळखावी. म्हणून, हे द्विजांनो, ती प्रमाण अवश्य पाळा.

एवं हि योगसंयुक्तः शुचिर् दान्तो जितेन्द्रियः आत्मानं विद्यते यस्तु स सर्वं विन्दते द्विजाः

जो योगाने एकरूप, शुद्ध, संयमी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा आहे, आणि स्वतःला ओळखतो, तो सर्व काही प्राप्त करतो, हे द्विजांनो.

तस्मात्पाशुपतैर्योगैर् आत्मानं चिन्तयेद्बुधः आत्मानं जानते ये तु शुचयस्ते न संशयः

म्हणून बुद्धिमानांनी पाशुपत योगांनी आत्म्याचा विचार करावा. जे शुद्ध लोक आत्म्याला ओळखतात, त्यांच्याबद्दल काही शंका नाही.

ऋचो यजूंषि सामानि वेदोपनिषदस् तथा योगज्ञानादवाप्नोति ब्राह्मणो ऽध्यात्मचिन्तकः

जो ब्राह्मण आत्मचिंतनात मग्न असतो, तो ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, उपनिषद आणि योगातून मिळणारे ज्ञान प्राप्त करतो.

सर्वदेवमयो भूत्वा अभूतः स तु जायते योनिसंक्रमणं त्यक्त्वा याति वै शाश्वतं पदम्

जो सर्व देवांचा स्वरूप होतो, तो पुन्हा जन्म घेत नाही; गर्भातून येणे सोडून तो शाश्वत पदाला पोहोचतो.

यथा वृक्षात् फलं पक्वं पवनेन समीरितम् नमस्कारेण रुद्रस्य तथा पापं प्रणश्यति

जसा पिकलेला फळ वाऱ्याने झाडावरून खाली पडतो, तसंच रुद्राला नमस्कार केल्याने पाप नष्ट होते.

यत्र रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवः अन्यदेवनमस्कारान् न तत्फलमवाप्नुयात्

जिथे रुद्राला नमस्कार आहे, तिथे सर्व कर्मांचे फळ निश्चित मिळते; इतर देवांना नमस्कार केल्याने ते फळ मिळत नाही.

तस्मात्त्रिःप्रवणं योगी उपासीत महेश्वरम् दशविस्तारकं ब्रह्म तथा च ब्रह्मविस्तरैः

म्हणून योग्याने दिवसातून तीन वेळा महेश्वराची उपासना करावी, तसेच दहा प्रकारच्या ब्रह्माचे आणि ब्रह्मविस्तारांनीही पूजन करावे.

एवं ध्यानसमायुक्तः स्वदेहं यः परित्यजेत् स याति शिवसायुज्यं समुद्धृत्य कुलत्रयम्

जो ध्यानयुक्त होऊन आपले शरीर सोडतो, तो शिवसायुज्य प्राप्त करतो आणि आपल्या तीन पिढ्यांना उध्दारतो.

अथवारिष्टमालोक्य मरणे समुपस्थिते अविमुक्तेश्वरं गत्वा वाराणस्यां तु शोधनम्

किंवा मृत्यू जवळ आल्याचे पाहून, वाराणसीतील अविमुक्तेश्वराकडे गेल्यास शुद्धी मिळते.

येन केनापि वा देहं संत्यजेन् मुच्यते नरः श्रीपर्वते वा विप्रेन्द्राः संत्यजेत्स्वतनुं नरः

कोणत्याही प्रकारे मनुष्य शरीर सोडला, तरी तो मुक्त होतो; हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, श्रीपर्वतावरही शरीर सोडले तरी मुक्ती मिळते.

स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा अविमुक्तं परं क्षेत्रं जन्तूनां मुक्तिदं सदा

तो शिवसायुज्य प्राप्त करतो—यात काहीच शंका नाही; अविमुक्त हेच श्रेष्ठ क्षेत्र असून, ते नेहमी सर्व जीवांना मुक्ती देते.

सेवेत सततं धीमान् विशेषान्मरणान्तिके

म्हणून बुद्धिमानाने नेहमी, विशेषतः मृत्यू जवळ आला असता, त्याची सेवा करावी.

एवं वाराणसी पुण्या यदि सूत महामते वक्तुमर्हसि चास्माकं तत्प्रभावं हि सांप्रतम्

सूताजी, जर वाराणसी इतकी पवित्र असेल, तर तिच्या सामर्थ्याबद्दल आम्हाला आता सांगावे.

क्षेत्रस्यास्य च माहात्म्यम् अविमुक्तस्य शोभनम् विस्तरेण यथान्यायं श्रोतुं कौतूहलं हि नः

या अविमुक्त क्षेत्राचे सुंदर माहात्म्य, परंपरेनुसार आणि सविस्तरपणे ऐकण्याची आम्हाला फारच उत्सुकता आहे.

वक्ष्ये संक्षेपतः सम्यक् वाराणस्याः सुशोभनम् अविमुक्तस्य माहात्म्यं यथाह भगवान् भवः

मी वाराणसीतील अविमुक्त क्षेत्राचे माहात्म्य, भगवंत भव यांनी सांगितल्याप्रमाणे, थोडक्यात पण योग्य रीतीने सांगतो.

विस्तरेण मया वक्तुं ब्रह्मणा च महात्मना शक्यते नैव विप्रेन्द्रा वर्षकोटिशतैरपि

हे श्रेष्ठ ब्राह्मणांनो, अगदी कोट्यवधी वर्षे जरी दिली, तरी मी किंवा महान ब्रह्मादेखील या क्षेत्राचे संपूर्ण माहात्म्य सविस्तर सांगू शकणार नाही.

देवः पुरा कृतोद्वाहः शङ्करो नीललोहितः हिमवच्छिखराद्देव्या हैमवत्या गणेश्वरैः

पूर्वी शंकर, निळ्या व तांबड्या वर्णाचे, हिमालयाच्या शिखरावरून देवी पार्वती व गणेश्वरांसह, विवाहानंतर खाली आले.

वाराणसीमनुप्राप्य दर्शयामास शङ्करः अविमुक्तेश्वरं लिङ्गं वासं तत्र चकार सः

शंकर वाराणसीत पोहोचले आणि त्यांनी अविमुक्तेश्वराचे लिंग दाखवले, तसेच तिथेच आपला निवास केला.