वामदेवं ततो ब्रह्मा ब्रह्म वै समचिन्तयत् तथा स्तुतो महादेवो ब्रह्मणा परमेश्वरः
यानंतर ब्रह्माने वामदेवाला ब्रह्मरूप मानून चिंतन केलं; अशा प्रकारे ब्रह्माच्या स्तुतीने परमेश्वर महादेवाची पूजा झाली.
प्रतीतहृदयः सर्व इदमाह पितामहम् ध्यायता पुत्रकामेन यस्मात्ते ऽहं पितामह
पूर्णपणे समजून घेतलेल्या अंतःकरणाने, त्याने पितामहाला सांगितलं: 'हे पितामहा, पुत्रप्राप्तीच्या इच्छेने तू माझं ध्यान केलंस—'
दृष्टः परमया भक्त्या स्तुतश् च ब्रह्मपूर्वकम् तस्माद्ध्यानबलं प्राप्य कल्पे कल्पे प्रयत्नतः
'तू अत्यंत भक्तीने मला पाहिलंस आणि ब्रह्मानुसार माझी स्तुती केलीस; म्हणून ध्यानाच्या बळावर, प्रत्येक कल्पात, प्रयत्नपूर्वक—'
वेत्स्यसे मां प्रसंख्यातं लोकधातारमीश्वरम् ततस्तस्य महात्मानश् चत्वारस्ते कुमारकाः
'तू मला गणलेला, लोकांचा आधार असलेला ईश्वर म्हणून ओळखशील.' त्यानंतर त्या महात्म्यापासून चार कुमार जन्मले.
संबभूवुर्महात्मानो विशुद्धा ब्रह्मवर्चसः विरजाश् च विबाहुश् च विशोको विश्वभावनः
ते चारही कुमार महान आत्मे, शुद्ध, ब्रह्मतेजाने उजळलेले होते: विरजा, विबाहु, विशोक आणि विश्वभावन.
ब्रह्मण्या ब्रह्मणस्तुल्या वीरा अध्यवसायिनः रक्तांबरधराः सर्वे रक्तमाल्यानुलेपनाः
ब्रह्मनिष्ठ, ब्रह्मासारखे, शूर आणि दृढनिश्चयी, हे सर्वजण लाल वस्त्र घालणारे, लाल फुलांच्या माळा आणि लेप लावलेले होते.
रक्तकुङ्कुमलिप्ताङ्गा रक्तभस्मानुलेपनाः ततो वर्षसहस्रान्ते ब्रह्मत्वे ऽध्यवसायिनः
त्यांच्या अंगावर लाल कुंकवाचा लेप लावलेला असतो, लाल भस्माने अंग सजवलेले असते. अशा प्रकारे, हजार वर्षांच्या शेवटी, ते ब्रह्मपद प्राप्त करतात.
गृणन्तश् च महात्मानो ब्रह्म तद्वामदैविकम् अनुग्रहार्थं लोकानां शिष्याणां हितकाम्यया
ते महान आत्म्यांनी त्या सर्वोच्च, द्वैत आणि दैवी ब्रह्माची स्तुती करतात, लोकांचे आणि आपल्या शिष्यांचे कल्याण व्हावे म्हणून, दयाळूपणाने.
धर्मोपदेशमखिलं कृत्वा ते ब्रह्मणः प्रियाः पुनरेव महादेवं प्रविष्टा रुद्रमव्ययम्
सर्व धर्माचे उपदेश करून, ब्रह्माला प्रिय असणारे हे लोक पुन्हा एकदा अविनाशी रुद्र, महादेवामध्ये विलीन होतात.
ये ऽपि चान्ये द्विजश्रेष्ठा युञ्जाना वाममीश्वरम् प्रपश्यन्ति महादेवं तद्भक्तास् तत्परायणाः
इतरही श्रेष्ठ द्विज, जे वाम भागातील ईश्वराची उपासना करतात, ते महादेवाचे दर्शन घेतात. त्याच्या भक्तीत आणि त्याच्याच आश्रयात राहतात.
ते सर्वे पापनिर्मुक्ता विमला ब्रह्मचारिणः रुद्रलोकं गमिष्यन्ति पुनरावृत्तिदुर्लभम्
हे सर्वजण पापमुक्त, निर्मळ आणि ब्रह्मचर्याचे पालन करणारे असतात. ते रुद्राच्या लोकात जातात, जिथून पुन्हा परत येणे फार कठीण असते.
एकत्रिंशत्तमः कल्पः पीतवासा इति स्मृतः ब्रह्मा यत्र महाभागः पीतवासा बभूव ह
एकतीसावा कल्प 'पीतवासा' म्हणून ओळखला जातो, ज्यात तेजस्वी ब्रह्मा 'पीतवासा' झाले होते.
ध्यायतः पुत्रकामस्य ब्रह्मणः परमेष्ठिनः प्रादुर्भूतो महातेजाः कुमारः पीतवस्त्रधृक्
पुत्राची इच्छा ठेवून, परमेच्छ ब्रह्मा ध्यान करत असताना, प्रखर तेजाचा, पिवळे वस्त्र घातलेला एक कुमार प्रकट झाला.
पीतगन्धानुलिप्ताङ्गः पीतमाल्यांबरो युवा हेमयज्ञोपवीतश् च पीतोष्णीषो महाभुजः
त्याच्या अंगावर पिवळ्या सुवासिकाचा लेप लावलेला होता, पिवळ्या फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घातलेली होती, तो तरुण होता, सोन्याचा यज्ञोपवीत, पिवळा फेटा आणि बलवान भुजा असलेला होता.
तं दृष्ट्वा ध्यानसंयुक्तो ब्रह्मा लोकमहेश्वरम् मनसा लोकधातारं प्रपेदे शरणं विभुम्
त्याला पाहून, ध्यानात मग्न असलेला ब्रह्मा, त्या लोकांचा ईश्वर, विश्वाचा आधार असलेल्या प्रभूला मनाने शरण गेला.
ततो ध्यानगतस्तत्र ब्रह्मा माहेश्वरीं वराम् गां विश्वरूपां ददृशे महेश्वरमुखाच्च्युताम्
मग ध्यानात मग्न असताना, ब्रह्माने महादेवाच्या मुखातून प्रकट झालेली, सर्व विश्वाचा रूप असलेली, उत्तम अशी माहेश्वरी पृथ्वी पाहिली.
चतुष्पदां चतुर्वक्त्रां चतुर्हस्तां चतुःस्तनीम् चतुर्नेत्रां चतुःशृङ्गीं चतुर्दंष्ट्रां चतुर्मुखीम्
तिला चार पाय, चार तोंडे, चार हात, चार स्तन, चार डोळे, चार शिंगे, चार दात आणि चार तोंडे होती.
द्वात्रिंशद्गुणसंयुक्ताम् ईश्वरीं सर्वतोमुखीम् स तां दृष्ट्वा महातेजा महादेवीं महेश्वरीम्
ती बत्तीस गुणांनी युक्त, सर्व दिशांना तोंड असलेली ईश्वरी होती. त्या तेजस्वी, महादेवी, महेश्वरीला पाहून—
पुनराह महादेवः सर्वदेवनमस्कृतः मतिः स्मृतिर्बुद्धिरिति गायमानः पुनः पुनः
सर्व देवांनी वंदन केलेल्या महादेवाने पुन्हा पुन्हा 'बुद्धी, स्मरण, विवेक' असे गात सांगितले.
एह्येहीति महादेवि सातिष्ठत्प्राञ्जलिर्विभुम् विश्वमावृत्य योगेन जगत्सर्वं वशीकुरु
'ये, ये, हे महादेवी!' असे म्हणत, जोडलेल्या हातांनी प्रभूसमोर उभा राहिला आणि योगाच्या सामर्थ्याने संपूर्ण विश्व व्यापून, सर्व जगावर नियंत्रण मिळवले.
अथ तामाह देवेशो रुद्राणी त्वं भविष्यसि ब्राह्मणानां हितार्थाय परमार्था भविष्यसि
मग देवांचा अधिपती तिला म्हणाला: 'तू रुद्राणी होशील, ब्राह्मणांच्या कल्याणासाठी, तूच सर्वोच्च हेतू होशील.'
तथैनां पुत्रकामस्य ध्यायतः परमेष्ठिनः प्रददौ देवदेवेशः चतुष्पादां जगद्गुरुः
मग पुत्राची इच्छा ठेवून ध्यान करणाऱ्या ब्रह्माला, देवांचा अधिपती, जगाचा गुरु, तिला चार पायांची स्वरूपात दिली.
ततस्तां ध्यानयोगेन विदित्वा परमेश्वरीम् ब्रह्मा लोकगुरोः सो ऽथ प्रतिपेदे महेश्वरीम्
मग ध्यानयोगाने त्या परमेेश्वरीला ओळखून, ब्रह्मा, जगाचा गुरु, त्या महेश्वरीला स्वीकारतो.
गायत्रीं तु ततो रौद्रीं ध्यात्वा ब्रह्मानुयन्त्रितः इत्येतां वैदिकीं विद्यां रौद्रीं गायत्रीमीरिताम्
मग ब्रह्माच्या प्रेरणेने त्याने रौद्री गायत्रीचे ध्यान केले; अशा प्रकारे ही वैदिक विद्या, रौद्री गायत्री म्हणून ओळखली जाते, प्रकट झाली.
जपित्वा तु महादेवीं ब्रह्मा लोकनमस्कृताम् प्रपन्नस्तु महादेवं ध्यानयुक्तेन चेतसा
महादेवीचे, जिला सर्व लोक वंदन करतात, जप करून ब्रह्मदेवाने ध्यानात मन लावून महादेवाची शरण घेतली.
ततस्तस्य महादेवो दिव्ययोगं बहुश्रुतम् ऐश्वर्यं ज्ञानसंपत्तिं वैराग्यं च ददौ प्रभुः
मग महादेवाने त्याला दिव्य योग, मोठे ज्ञान, प्रभुत्व, ज्ञानसंपत्ती आणि वैराग्य दिले.
ततो ऽस्य पार्श्वतो दिव्याः प्रादुर्भूताः कुमारकाः पीतमाल्यांबरधराः पीतस्रगनुलेपनाः
यानंतर त्याच्या बाजूला पिवळ्या फुलांच्या माळा आणि वस्त्रे घातलेले, पिवळ्या उटण्याने माखलेले दिव्य कुमार प्रकट झाले.
पीताभोष्णीषशिरसः पीतास्याः पीतमूर्धजाः ततो वर्षसहस्रान्त उषित्वा विमलौजसः
त्यांच्या डोक्यावर पिवळ्या फेट्या, पिवळे चेहरे आणि पिवळे केस होते. शुद्ध तेजाने उजळलेले ते हजारो वर्षे तिथे राहिले.
योगात्मानस्तपोह्लादाः ब्राह्मणानां हितैषिणः धर्मयोगबलोपेता मुनीनां दीर्घसत्त्रिणाम्
योगयुक्त, तपात आनंद मानणारे, ब्राह्मणांच्या हितासाठी इच्छुक, धर्म आणि योगाच्या बळाने युक्त, ते दीर्घ यज्ञ करणारे ऋषी होते.
उपदिश्य महायोगं प्रविष्टास्ते महेश्वरम् एवमेतेन विधिना ये प्रपन्ना महेश्वरम्
महायोग शिकवून त्यांनी महेश्वरात प्रवेश केला. ह्याच प्रकारे जे महेश्वराची शरण घेतात—