लिङ्गपुराणम्

खिन्नस्य धारणायोगाद् वायुरूर्ध्वं प्रवर्तते ततश्चापूरयेद् देहम् ओङ्कारेण समन्वितः

जो ध्यानाच्या अभावामुळे थकतो, त्याचा श्वास वर जातो; मग ओंकारासहित शरीर भरून घ्यावे.

तथौंकारमयो योगी अक्षरे त्वक्षरी भवेत् अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि ओङ्कारप्राप्तिलक्षणम्

अशा प्रकारे, योगी ओंकारमय होतो; अक्षरात तोही अक्षर होतो. आता मी ओंकारप्राप्तीची लक्षणे सांगतो.

एष त्रिमात्रो विज्ञेयो व्यञ्जनं चात्र चेश्वरः प्रथमा विद्युती मात्रा द्वितीया तामसी स्मृता

हे तीन मात्रांनी ओळखावे, आणि त्यातील व्यंजन म्हणजेच ईश्वर. पहिली मात्रा वीजेसारखी, दुसरी तामसिक समजली जाते.

तृतीयां निर्गुणां चैव मात्रामक्षरगामिनीम् गान्धारी चैव विज्ञेया गान्धारस्वरसंभवा

तिसरी मात्रा निर्गुण आहे, ती अक्षराकडे नेणारी आहे; तिला गान्धारी असेही ओळखावे, जी गान्धार स्वरातून उत्पन्न होते.

पिपीलिकागतिस्पर्शा प्रयुक्ता मूर्ध्नि लक्ष्यते यथा प्रयुक्त ओङ्कारः प्रतिनिर्याति मूर्धनि

मुंगीच्या चालीसारखा स्पर्श करून, ती डोक्यावर जाणवते; जसे ओंकार लावला, तसे तो डोक्यावरून बाहेर जातो.

तथौंकारमयो योगी त्व् अक्षरी त्वक्षरी भवेत् प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्मलक्षणमुच्यते

अशा प्रकारे, योगी ओंकारमय होतो; अक्षरात तोही अक्षर होतो. प्रणव म्हणजे धनुष्य, आत्मा बाण, आणि ब्रह्म हे लक्ष्य आहे असे सांगितले आहे.

अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ओमित्येकाक्षरं ह्येतद् गुहायां निहितं पदम्

सावधपणे, बाणासारखे त्याला भेदावे; आणि त्याच्याशी एकरूप व्हावे. हे एकाक्षरी 'ओं' गुहेत लपलेले अंतिम स्थान आहे.

ओमित्येतत्त्रयो लोकास् त्रयो वेदास्त्रयो ऽग्नयः विष्णुक्रमास्त्रयस्त्वेते ऋक्सामानि यजूंषि च

'ओं' म्हणजेच तीन लोक, तीन वेद, तीन अग्नी; तसेच विष्णूची तीन पावले, आणि ऋच, साम, यजुर्वेदही.

मात्रा चार्धं च तिस्रस्तु विज्ञेयाः परमार्थतः तत्प्रयुक्तस्तु यो योगी तस्य सालोक्यमाप्नुयात्

तीन मात्रा आणि अर्धी मात्रा हे खरे अर्थाने समजावे. जो योगी हे वापरतो, त्याला त्या लोकात एकरूपता मिळते.

अकारो ह्यक्षरो ज्ञेय उकारः सहितः स्मृतः मकारसहितौंकारस् त्रिमात्र इति संज्ञितः

'अ' ही अक्षर आहे असे जाणावे, 'उ' त्याच्याशी जोडलेले आहे, आणि 'म' हे 'अ' व 'उ' सोबत मिळून, ओंकार तीन मात्रांचा म्हणतात.

अकारस् त्वेष भूर्लोक उकारो भुव उच्यते सव्यञ्जनो मकारस्तु स्वर्लोक इति गीयते

'अ' म्हणजे भुलोक, 'उ' म्हणजे भुवर्लोक, आणि 'म' हे स्वरलोक म्हणून गायले जाते.

ओङ्कारस्तु त्रयो लोकाः शिरस्तस्य त्रिविष्टपम् भुवनाङ्गं च तत्सर्वं ब्राह्मं तत्पदमुच्यते

ओंकार म्हणजे तीन लोक; त्याचे शिर म्हणजे स्वर्गलोक. सर्व लोकांचे अवयव हेच ब्रह्म, तेच परमपद आहे.

मात्रापादो रुद्रलोको ह्य् अमात्रं तु शिवं पदम् एवं ज्ञानविशेषेण तत्पदं समुपास्यते

मात्रेचा भाग म्हणजे रुद्रलोक, मात्रारहित भाग म्हणजे शिवपद. अशा विशेष ज्ञानाने ते पद उपासावे.

तस्माद्ध्यानरतिर्नित्यम् अमात्रं हि तदक्षरम् उपास्यं हि प्रयत्नेन शाश्वतं सुखमिच्छता

म्हणून जो नेहमी ध्यानात रमतो, त्याने त्या मात्रारहित, अक्षर ओंकाराची प्रयत्नपूर्वक उपासना करावी, शाश्वत सुखाची इच्छा ठेवून.

ह्रस्वा तु प्रथमा मात्रा ततो दीर्घा त्वनन्तरम् ततः प्लुतवती चैव तृतीया चोपदिश्यते

पहिली मात्रा लहान आहे, त्यानंतर दुसरी मोठी, आणि तिसरी मात्र दीर्घ सांगितली जाते.

एतास्तु मात्रा विज्ञेया यथावदनुपूर्वशः यावदेव तु शक्यन्ते धार्यन्ते तावदेव हि

या प्रमाणांची नीट आणि योग्य क्रमाने समज करून घ्यावी. जशी सहन करता येईल तितकीच कृती करावी.

इन्द्रियाणि मनो बुद्धिं ध्यायन्नात्मनि यः सदा अर्धं तन्मात्रम् अपि चेच् छृणु यत् फलमाप्नुयात्

जो मनुष्य नेहमी आपल्या अंतर्यामी इंद्रिये, मन आणि बुद्धी यांचा ध्यान करतो, अगदी अर्ध्या प्रमाणाने जरी केले, तरी त्याला काय फळ मिळते ते ऐक.

मासे मासे ऽश्वमेधेन यो यजेत शतं समाः तेन यत्प्राप्यते पुण्यं मात्रया तदवाप्नुयात्

जो दर महिन्याला शंभर वर्षे अश्वमेध यज्ञ करतो, त्याला जे पुण्य मिळते, तेवढेच पुण्य या प्रमाणाचे पालन केल्याने मिळते.

न तथा तपसोग्रेण न यज्ञैर्भूरिदक्षिणैः यत्फलं प्राप्यते सम्यङ् मात्रया तदवाप्नुयात्

कठोर तप किंवा मोठ्या दानाने युक्त यज्ञांनी जे फळ मिळत नाही, ते प्रमाणाचे योग्य पालन केल्याने मिळते.

तत्र चैषा तु या मात्रा प्लुता नामोपदिश्यते एषा एव भवेत्कार्या गृहस्थानां तु योगिनाम्

या सर्वांत 'प्लुत' नावाची जी प्रमाण आहे, तीच गृहस्थ आणि योग्यांनी अवश्य करावी.

एषां चैव विशेषेण ऐश्वर्ये ह्यष्टलक्षणे अणिमाद्ये तु विज्ञेया तस्माद्युञ्जीत तां द्विजाः

या सर्वांमध्ये, विशेषतः अष्टसिद्धींपैकी अणिमा इत्यादींमध्ये, ही प्रमाण ओळखावी. म्हणून, हे द्विजांनो, ती प्रमाण अवश्य पाळा.

एवं हि योगसंयुक्तः शुचिर् दान्तो जितेन्द्रियः आत्मानं विद्यते यस्तु स सर्वं विन्दते द्विजाः

जो योगाने एकरूप, शुद्ध, संयमी आणि इंद्रियांवर विजय मिळवणारा आहे, आणि स्वतःला ओळखतो, तो सर्व काही प्राप्त करतो, हे द्विजांनो.

तस्मात्पाशुपतैर्योगैर् आत्मानं चिन्तयेद्बुधः आत्मानं जानते ये तु शुचयस्ते न संशयः

म्हणून बुद्धिमानांनी पाशुपत योगांनी आत्म्याचा विचार करावा. जे शुद्ध लोक आत्म्याला ओळखतात, त्यांच्याबद्दल काही शंका नाही.

ऋचो यजूंषि सामानि वेदोपनिषदस् तथा योगज्ञानादवाप्नोति ब्राह्मणो ऽध्यात्मचिन्तकः

जो ब्राह्मण आत्मचिंतनात मग्न असतो, तो ऋग्वेद, यजुर्वेद, सामवेद, उपनिषद आणि योगातून मिळणारे ज्ञान प्राप्त करतो.

सर्वदेवमयो भूत्वा अभूतः स तु जायते योनिसंक्रमणं त्यक्त्वा याति वै शाश्वतं पदम्

जो सर्व देवांचा स्वरूप होतो, तो पुन्हा जन्म घेत नाही; गर्भातून येणे सोडून तो शाश्वत पदाला पोहोचतो.

यथा वृक्षात् फलं पक्वं पवनेन समीरितम् नमस्कारेण रुद्रस्य तथा पापं प्रणश्यति

जसा पिकलेला फळ वाऱ्याने झाडावरून खाली पडतो, तसंच रुद्राला नमस्कार केल्याने पाप नष्ट होते.

यत्र रुद्रनमस्कारः सर्वकर्मफलो ध्रुवः अन्यदेवनमस्कारान् न तत्फलमवाप्नुयात्

जिथे रुद्राला नमस्कार आहे, तिथे सर्व कर्मांचे फळ निश्चित मिळते; इतर देवांना नमस्कार केल्याने ते फळ मिळत नाही.

तस्मात्त्रिःप्रवणं योगी उपासीत महेश्वरम् दशविस्तारकं ब्रह्म तथा च ब्रह्मविस्तरैः

म्हणून योग्याने दिवसातून तीन वेळा महेश्वराची उपासना करावी, तसेच दहा प्रकारच्या ब्रह्माचे आणि ब्रह्मविस्तारांनीही पूजन करावे.

एवं ध्यानसमायुक्तः स्वदेहं यः परित्यजेत् स याति शिवसायुज्यं समुद्धृत्य कुलत्रयम्

जो ध्यानयुक्त होऊन आपले शरीर सोडतो, तो शिवसायुज्य प्राप्त करतो आणि आपल्या तीन पिढ्यांना उध्दारतो.