लिङ्गपुराणम्

रात्रौ चेन्द्रधनुः पश्येद् दिवा नक्षत्रमण्डलम् परनेत्रेषु चात्मानं न पश्येन्न स जीवति

कोणी जर रात्री इंद्रधनुष्य पाहतो, किंवा दिवसा ताऱ्यांचा गोळा दिसतो, किंवा दुसऱ्याच्या डोळ्यात आपला प्रतिबिंब दिसत नाही, तर तो माणूस जिवंत राहत नाही.

नेत्रमेकं स्रवेद्यस्य कर्णौ स्थानाच्च भ्रश्यतः वक्रा च नासा भवति विज्ञेयो गतजीवितः

ज्याच्या एका डोळ्यातून पाणी येते, कान जागेवरून हलतात, किंवा नाक वाकडी होते, त्याचे प्राण गेले आहेत असे समजावे.

यस्य कृष्णा खरा जिह्वा पद्माभासं च वै मुखम् गण्डे वा पिण्डिकारक्ते तस्य मृत्युरुपस्थितः

ज्याची जीभ काळी आणि खरखरीत आहे, तोंड कमळासारखे दिसते, किंवा गालावर लाल गाठ येते, त्याचा मृत्यू जवळ आला आहे.

मुक्तकेशो हसंश्चैव गायन्नृत्यंश् च यो नरः याम्यामभिमुखं गच्छेत् तदन्तं तस्य जीवितम्

जो माणूस केस मोकळे करून हसतो, गातो किंवा नाचतो, आणि दक्षिणेकडे तोंड करून चालतो, त्याचे आयुष्य संपते.

यस्य श्वेतघनाभासा श्वेतसर्षपसंनिभा श्वेता च मूर्तिर्ह्यसकृत् तस्य मृत्युरुपस्थितः

ज्याचे शरीर पुन्हा पुन्हा दाट पांढऱ्यासारखे, पांढऱ्या मोहरीसारखे किंवा पूर्णपणे पांढरे दिसते, त्याचा मृत्यू जवळ आहे.

उष्ट्रा वा रासभा वाभियुक्ताः स्वप्ने रथे शुभाः यस्य सो ऽपि न जीवेत्तु दक्षिणाभिमुखो गतः

स्वप्नात जर कोणाला उंट किंवा गाढवे सुंदर रथाला जुंपलेली दिसतात, आणि तो दक्षिणेकडे जातो, तर तो माणूस जिवंत राहत नाही.

द्वे वाथ परमे ऽरिष्टे एकीभूतः परं भवेत् घोषं न शृणुयात्कर्णे ज्योतिर् नेत्रे न पश्यति

दोन किंवा फार भयंकर अपशकुन एकत्र आले, आणि त्या माणसाला कानाने आवाज ऐकू येत नाही किंवा डोळ्यांनी प्रकाश दिसत नाही, तर ते गंभीर लक्षण आहे.

श्वभ्रे यो निपतेत्स्वप्ने द्वारं चापि पिधीयते न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात् तदन्तं तस्य जीवितम्

कोणी स्वप्नात खड्ड्यात पडतो, किंवा दार बंद होते आणि तो खड्ड्यातून उठत नाही, तर त्याचे आयुष्य संपते.

मुखस्य शोषः सुषिरा च नाभिरत्युष्णमूत्रो विषमस्थ एव

ज्याच्या तोंडाला कोरडे पडते, नाभी आत गेलेली असते, आणि लघवी खूप गरम असते, तो माणूस धोक्यात आहे.

दिवा वा यदि वा रात्रौ प्रत्यक्षं यो निहन्यते हन्तारं न च पश्येच्च स गतायुर्न जीवति

दिवसा किंवा रात्री कोणी उघडपणे मारला जातो, आणि त्याला मारणारा दिसत नाही, तर त्याचे प्राण गेले आहेत.

अग्निप्रवेशं कुरुते स्वप्नान्ते यस्तु मानवः स्मृतिं नोपलभेच्चापि तदन्तं तस्य जीवितम्

कोणी स्वप्नाच्या शेवटी आगीत शिरतो किंवा त्याला आठवण येत नाही, तर त्याचे आयुष्य संपते.

यस्तु प्रावरणं शुक्लं स्वकं पश्यति मानवः कृष्णं रक्तमपि स्वप्ने तस्य मृत्युरुपस्थितः

जो माणूस स्वप्नात आपले पांढरे, काळे किंवा लाल वस्त्र पाहतो, त्याचा मृत्यू जवळ आला आहे.

अरिष्टे सूचिते देहे तस्मिन्काल उपस्थिते त्यक्त्वा खेदं विषादं च उपेक्षेद् बुद्धिमान् नरः

शरीरात असे अपशकुन दिसले आणि वेळ आली, तर बुद्धिमान माणसाने दुःख आणि निराशा सोडून दुर्लक्ष करावे.

प्राचीं वा यदि वोदीचीं दिशं निष्क्रम्य वै शुचिः समे ऽतिस्थावरे देशे विविक्ते जन्तुवर्जिते

पूर्वेकडे किंवा उत्तरेकडे जाऊन, स्वच्छ, सम, स्थिर, एकांत आणि प्राण्यांशिवाय अशा जागी राहावे.

उदङ्मुखः प्राङ्मुखो वा स्वस्थश् चाचान्त एव च स्वस्तिकेनोपविष्टस्तु नमस्कृत्वा महेश्वरम्

उत्तर किंवा पूर्वेकडे तोंड करून, शांतपणे, स्वस्तिकासनात बसून, महेश्वराला नमस्कार करावा.

समकायशिरोग्रीवो धारयन् नावलोकयेत् यथा दीपो निवातस्थो नेङ्गते सोपमा स्मृता

शरीर, डोके आणि मान सरळ ठेवून, इकडे तिकडे न पाहता, जसा वाऱ्याशिवाय दिवा हलत नाही, तशी स्थिती ठेवावी.

प्रागुदक्प्रवणे देशे तथा युञ्जीत शास्त्रवित् कामं वितर्कं प्रीतिं च सुखदुःखे उभे तथा

पूर्व किंवा उत्तर दिशेला थोडा उतार असलेल्या जागी, शास्त्र जाणणाऱ्याने इच्छा, शंका, आनंद आणि दुःख दोन्ही सोडून साधना करावी.

निगृह्य मनसा सर्वं शुक्लं ध्यानम् अनुस्मरेत् घ्राणे च रसने नित्यं चक्षुषी स्पर्शने तथा

मनाने सर्व इंद्रियां आवरून, मनुष्याने नेहमी शुद्ध ध्यान आठवत राहावे. नाक, जिभ, डोळे आणि स्पर्श या सर्व ठिकाणी तो ध्यान ठेवावे.

श्रोत्रे मनसि बुद्धौ च तत्र वक्षसि धारयेत् कालकर्माणि विज्ञाय समूहेष्वेव नित्यशः

कान, मन, बुद्धी आणि छाती येथेही ते ध्यान धरावे. काळ आणि कर्म समजून, नेहमी समूहांमध्येच ते ध्यान ठेवावे.

द्वादशाध्यात्ममित्येवं योगधारणमुच्यते शतमर्धशतं वापि धारणां मूर्ध्नि धारयेत्

ही बारा प्रकारची अंतर्गत साधना योगधारणा म्हणून ओळखली जाते. शंभर किंवा पन्नास वेळा ही धारणा डोक्यावर ठेवावी.

खिन्नस्य धारणायोगाद् वायुरूर्ध्वं प्रवर्तते ततश्चापूरयेद् देहम् ओङ्कारेण समन्वितः

जो ध्यानाच्या अभावामुळे थकतो, त्याचा श्वास वर जातो; मग ओंकारासहित शरीर भरून घ्यावे.

तथौंकारमयो योगी अक्षरे त्वक्षरी भवेत् अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि ओङ्कारप्राप्तिलक्षणम्

अशा प्रकारे, योगी ओंकारमय होतो; अक्षरात तोही अक्षर होतो. आता मी ओंकारप्राप्तीची लक्षणे सांगतो.

एष त्रिमात्रो विज्ञेयो व्यञ्जनं चात्र चेश्वरः प्रथमा विद्युती मात्रा द्वितीया तामसी स्मृता

हे तीन मात्रांनी ओळखावे, आणि त्यातील व्यंजन म्हणजेच ईश्वर. पहिली मात्रा वीजेसारखी, दुसरी तामसिक समजली जाते.

तृतीयां निर्गुणां चैव मात्रामक्षरगामिनीम् गान्धारी चैव विज्ञेया गान्धारस्वरसंभवा

तिसरी मात्रा निर्गुण आहे, ती अक्षराकडे नेणारी आहे; तिला गान्धारी असेही ओळखावे, जी गान्धार स्वरातून उत्पन्न होते.

पिपीलिकागतिस्पर्शा प्रयुक्ता मूर्ध्नि लक्ष्यते यथा प्रयुक्त ओङ्कारः प्रतिनिर्याति मूर्धनि

मुंगीच्या चालीसारखा स्पर्श करून, ती डोक्यावर जाणवते; जसे ओंकार लावला, तसे तो डोक्यावरून बाहेर जातो.

तथौंकारमयो योगी त्व् अक्षरी त्वक्षरी भवेत् प्रणवो धनुः शरो ह्यात्मा ब्रह्मलक्षणमुच्यते

अशा प्रकारे, योगी ओंकारमय होतो; अक्षरात तोही अक्षर होतो. प्रणव म्हणजे धनुष्य, आत्मा बाण, आणि ब्रह्म हे लक्ष्य आहे असे सांगितले आहे.

अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरवत् तन्मयो भवेत् ओमित्येकाक्षरं ह्येतद् गुहायां निहितं पदम्

सावधपणे, बाणासारखे त्याला भेदावे; आणि त्याच्याशी एकरूप व्हावे. हे एकाक्षरी 'ओं' गुहेत लपलेले अंतिम स्थान आहे.

ओमित्येतत्त्रयो लोकास् त्रयो वेदास्त्रयो ऽग्नयः विष्णुक्रमास्त्रयस्त्वेते ऋक्सामानि यजूंषि च

'ओं' म्हणजेच तीन लोक, तीन वेद, तीन अग्नी; तसेच विष्णूची तीन पावले, आणि ऋच, साम, यजुर्वेदही.

मात्रा चार्धं च तिस्रस्तु विज्ञेयाः परमार्थतः तत्प्रयुक्तस्तु यो योगी तस्य सालोक्यमाप्नुयात्

तीन मात्रा आणि अर्धी मात्रा हे खरे अर्थाने समजावे. जो योगी हे वापरतो, त्याला त्या लोकात एकरूपता मिळते.