लिङ्गपुराणम्

दारिद्र्यार्णवमग्नं च तनयं सा प्रसूयते कन्यार्थिनैव गन्तव्या पञ्चम्यां विधिवत्पुनः

ती मुलाला दारिद्र्याच्या समुद्रात बुडवणारा जन्म देते; मुलगी हवी असेल तर पाचव्या दिवशी, योग्य रीतीनेच तिच्याकडे जावं.

रक्ताधिक्याद्भवेन्नारी शुक्राधिक्ये भवेत्पुमान् समे नपुंसकं चैव पञ्चम्यां कन्यका भवेत्

रक्त जास्त असेल तर मुलगी होते; वीर्य जास्त असेल तर मुलगा होतो; दोन्ही सारखं असेल तर नपुंसक जन्मतो; पाचव्या दिवशी मुलगी होते.

षष्ठ्यां गम्या महाभागा सत्पुत्रजननी भवेत् पुत्रत्वं व्यञ्जयेत्तस्य जातपुत्रो महाद्युतिः

सहाव्या दिवशी, हे भाग्यवानांनो, तिच्याकडे गेल्यास ती उत्तम पुत्राला जन्म देते; तो पुत्र तेजस्वी आणि खऱ्या अर्थाने पुत्र होतो.

पुमिति नरकस्याख्या दुःखं च नरकं विदुः पुंसस्त्राणान्वितं पुत्रं तथाभूतं प्रसूयते

'पुम्' या शब्दाचा अर्थ नरक असा सांगितला आहे, आणि नरक म्हणजे दुःख; पण असा पुत्र जन्माला येतो की तो खऱ्या अर्थाने पुरुषार्थाने युक्त असतो.

सप्तम्यां चैव कन्यार्थी गच्छेत्सैव प्रसूयते अष्टम्यां सर्वसम्पन्नं तनयं सम्प्रसूयते

सातव्या दिवशी मुलगी हवी असेल तर तिच्याकडे जावं, ती मुलगी जन्माला घालते; आठव्या दिवशी सर्व प्रकारच्या संपत्तीने युक्त असा मुलगा जन्मतो.

नवम्यां दारिकायार्थी दशम्यां पण्डितो भवेत् एकादश्यां तथा नारीं जनयेत्सैव पूर्ववत्

नवव्या दिवशी ज्याला मुलगी हवी असेल त्याने संग करावा; दहाव्या दिवशी विद्वान होतो; आणि एकादशीला पूर्वीप्रमाणेच स्त्री जन्मते.

द्वादश्यां धर्मतत्त्वज्ञं श्रौतस्मार्तप्रवर्तकम् त्रयोदश्यां जडां नारीं सर्वसंकरकारिणीम्

द्वादशीला धर्माचं तत्त्व जाणणारा, वेद आणि स्मृती यांचे आचरण करणारा जन्मतो; त्रयोदशीला मूर्ख आणि सगळ्या गोंधळाची कारणीभूत अशी स्त्री जन्मते.

जनयत्यङ्गना यस्मान् न गच्छेत्सर्वयत्नतः चतुर्दश्यां यदा गच्छेत् सा पुत्रजननी भवेत्

म्हणून त्रयोदशीला स्त्रीने कधीच संग करू नये; पण जर ती चौदाव्या दिवशी संग करते, तर ती मुलाचा जन्म देते.

पञ्चदश्यां च धर्मिष्ठां षोडश्यां ज्ञानपारगम् स्त्रीणां वै मैथुने काले वामपार्श्वे प्रभञ्जनः

पंधराव्या दिवशी धर्मनिष्ठ स्त्री जन्मते; सोळाव्या दिवशी ज्ञानसंपन्न स्त्री जन्मते. स्त्रियांसोबत संग करताना डाव्या बाजूला वारा प्रबळ असतो.

चरेद्यदि भवेन्नारी पुमांसं दक्षिणे लभेत् स्त्रीणां मैथुनकाले तु पापग्रहविवर्जिते

त्या वेळी संग केल्यास मुलगी होते; उजव्या बाजूला संग केल्यास मुलगा होतो. स्त्रियांसोबत संग करताना, जेव्हा वाईट ग्रहांचा प्रभाव नसतो—

उक्तकाले शुचिर्भूत्वा शुद्धां गच्छेच्छुचिस्मिताम् इत्येवं संप्रसंगेन यतीनां धर्मसंग्रहे

ठरलेल्या वेळी, स्वतः शुद्ध होऊन, शुद्ध आणि हसऱ्या स्त्रीकडे जावे. अशा प्रकारे, संन्याशांसाठी धर्मसंग्रहात संगासंबंधी हे सांगितले आहे.

सर्वेषामेव भूतानां सदाचारः प्रकीर्तितः यः पठेच्छृणुयाद् वापि सदाचारं शुचिर्नरः

सर्व प्राण्यांसाठी चांगला आचार सांगितला आहे. जो शुद्ध पुरुष हा आचार वाचतो किंवा ऐकतो—

श्रावयेद्वा यथान्यायं ब्राह्मणान् दग्धकिल्बिषान् ब्रह्मलोकमनुप्राप्य ब्रह्मणा सह मोदते

किंवा योग्य पद्धतीने पापमुक्त ब्राह्मणांना शिकवतो, तो ब्रह्मलोकात जाऊन ब्रह्मासोबत आनंद करतो.

अत ऊर्ध्वं प्रवक्ष्यामि यतीनामिह निश्चितम् प्रायश्चित्तं शिवप्रोक्तं यतीनां पापशोधनम्

आता मी इथे संन्याशांसाठी निश्चित केलेलं, शिवाने सांगितलेलं, पाप शुद्ध करणारे प्रायश्चित्त सांगतो.

पापं हि त्रिविधं ज्ञेयं वाङ्मनःकायसंभवम् सततं हि दिवा रात्रौ येनेदं वेष्ट्यते जगत्

पाप हे तीन प्रकारचं असतं—वाणी, मन आणि शरीरातून उत्पन्न होतं; दिवस-रात्र या पापामुळे जग व्यापलेलं असतं.

तत्कर्मणा विनाप्येष तिष्ठतीति परा श्रुतिः क्षणमेवं प्रयोज्यं तु आयुष्यं तु विधारणम्

कर्म केलं नाही तरी हे पाप टिकून राहतं—अशी श्रेष्ठ श्रुती सांगते. म्हणून नेहमी आयुष्य जपावं.

भवेद्योगो ऽप्रमत्तस्य योगो हि परमं बलम् न हि योगात्परं किंचिन् नराणां दृश्यते शुभम्

जो जागरूक असतो त्याला योग प्राप्त होतो; योग हेच सर्वात मोठं बळ आहे. माणसांसाठी योगापेक्षा शुभ दुसरं काहीच नाही.

तस्माद् योगं प्रशंसन्ति धर्मयुक्ता मनीषिणः अविद्यां विद्यया जित्वा प्राप्यैश्वर्यमनुत्तमम्

म्हणून धर्मयुक्त ज्ञानी लोक योगाची स्तुती करतात; अज्ञानावर विद्या मिळवून, श्रेष्ठ ऐश्वर्य प्राप्त करतात.

दृष्ट्वा परावरं धीराः परं गच्छन्ति तत्पदम् व्रतानि यानि भिक्षूणां तथैवोपव्रतानि च

जे धीर असतात ते वरच्या-खालच्या गोष्टी पाहून त्या श्रेष्ठ अवस्थेला पोहोचतात. भिक्षूंची व्रतं आणि त्यांची उपव्रतं देखील—

एकैकातिक्रमे तेषां प्रायश्चित्तं विधीयते उपेत्य तु स्त्रियं कामात् प्रायश्चित्तं विनिर्दिशेत्

त्यातील प्रत्येक नियमभंगासाठी प्रायश्चित्त सांगितले आहे. जर कोणी वासनेने स्त्रीकडे गेला, तर त्याचं वेगळं प्रायश्चित्त सांगावं.

प्राणायामसमायुक्तं चरेत्सांतपनं व्रतम् ततश्चरति निर्देशात् कृच्छ्रं चान्ते समाहितः

त्याने प्राणायामासह सांत्तपन व्रत करावं; त्यानंतर सांगितल्याप्रमाणे शेवटी कृत्स्र प्रायश्चित्त एकाग्रतेने करावं.

पुनर् आश्रमम् आगत्य चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः न धर्मयुक्तमनृतं हिनस्तीति मनीषिणः

पुन्हा आश्रमात परत येऊन भिक्षूने आळशी न होता आचरण करावं. ज्ञानी लोक म्हणतात, धर्मासोबत असलं तरी असत्य टिकत नाही.

तथापि न च कर्तव्यं प्रसंगो ह्येष दारुणः अहोरात्रोपवासश् च प्राणायामशतं तथा

तरीही असा संग करू नये, कारण तो फार भयंकर आहे. एक दिवस-रात्र उपवास आणि शंभर प्राणायाम करावेत.

असद्वादो न कर्तव्यो यतिना धर्मलिप्सुना परमापद्गतेनापि न कार्यं स्तेयमप्युत

धर्माची इच्छा असलेल्या किंवा संन्यासी असलेल्या माणसाने, अगदी मोठ्या संकटात असला तरी, कधीही खोटं बोलू नये किंवा चोरी करू नये.

स्तेयादभ्यधिकः कश्चिन् नास्त्यधर्म इति श्रुतिः हिंसा ह्येषा परा सृष्टा स्तैन्यं वै कथितं तथा

चोरीपेक्षा मोठा अधर्म दुसरा नाही, असं वेद सांगतात. कारण चोरी ही मोठी हिंसा मानली जाते, आणि अशी हिंसा सर्वात जास्त घातक आहे.

यदेतद्द्रविणं नाम प्राणा ह्येते बहिश्चराः स तस्य हरते प्राणान् यो यस्य हरते धनम्

जे धन म्हणतात, ते खरं तर माणसाचं बाह्य प्राण आहे. जो दुसऱ्याचं धन घेतो, तो त्याचा प्राणच घेतो.

एवं कृत्वा सुदुष्टात्मा भिन्नवृत्तो व्रताच्च्युतः भूयो निर्वेदमापन्नश् चरेच्चान्द्रायणं व्रतम्

जो असं वागतो, त्याचं मन वाईट होतं, तो आपल्या व्रतापासून दूर जातो. मग त्याला पश्चात्ताप झाल्यावर चांद्रायण व्रत घ्यावं लागतं.

विधिना शास्त्रदृष्टेन संवत्सरमिति श्रुतिः ततः संवत्सरस्यान्ते भूयः प्रक्षीणकल्मषः पुनर्निर्वेदमापन्नश् चरेद्भिक्षुरतन्द्रितः

शास्त्रात सांगितलेल्या नियमाने हे व्रत एक वर्ष करावं लागतं. त्या वर्षाच्या शेवटी, पाप कमी झाल्यावर, पुन्हा निर्धाराने आणि आळस न करता भिक्षेचं जीवन जगावं.

अहिंसा सर्वभूतानां कर्मणा मनसा गिरा अकामादपि हिंसेत यदि भिक्षुः पशून् कृमीन्

सर्व जीवांवर कृतीने, मनाने आणि वाणीने अहिंसा पाळावी. भिक्षूने जर चुकूनही प्राणी किंवा कीटकांना इजा केली, तरी ती हिंसा मानली जाते.